Мобил телефон чохдан бәри һәјатымызын ајрылмаз һиссәсинә, зәрури атрибутуна чеврилиб. Инди ҝәнҹләрә дејәндә ки, чох јох, ҹәми 20 ил әввәл Бакыда кимсәнин мобил телефону јохду вә бүтүн тәмаслар да стасионар телефонлар васитәсилә иди - ҝүҹлә инанырлар.
Психологларын дедикләринә ҝөрә, мобил телефон онун саһибинин шәхсијјәтинин вә фәрдијјәтинин ән парлаг тәзаһүрләриндән биридир.
Елә бу сәбәбдән "мобил" психоложи портретин тәфәррүатларына вармаға гәрар вердик.
Телефонун сәсләнсин - дејим кимсән...
Британија алимләринин апардығы арашдырмалар нәтиҹәсиндә мәлум олмушдур ки, "мобил телефондакы рингтонлар инсанын характерини мүәјјәнләшдирир".
Онларын дедикләрини нормал дилә чевирсәк, мәлум олур ки, һәр кәсин телефонунда зәнҝ ҝәләндә чыхан сәсләр о адамын кимлијини ортаја гојур.
Алимләр ону да дејибләр ки, телефонун өзү дә адамын хасијјәтиндән хәбәр верир.
Бу сәбәбдән дә әввәлҹә телефонлардан гачараг бәһс едим.
"Гатланан" формалы телефонларын саһибләри бир гајда олараг, емосионал адамлардыр. Һәтта онлар ифрат дәрәҹәдә емосионалдыр. Беләләри хәјаллар аләминә кәллә вурараг орада ҝәзишмәји севир, јалныз сабаһкы ҝүнлә јашајырлар.
"Кәрпиҹ" вә ја фирәнҝләрин "форм-фактор" дедикләри формалы, ади, дөрдбуҹаг, изафи бәзәк вә дизајн олмајан телефонла данышан адамлар мүһафизәкарлардыр. Јени функсијалар, програмлар, телефон васитәсилә "Фаҹебоок"да ешәләнмәк вә ја бармагларда түк чыхана гәдәр СМС јазмаг онларлыг дејил.
"Зәнҝ ҝедиб-ҝәлир, вәссәлам: телефон, данышмаг үчүндүр, гардашым!" - һәмин адамлардан бу сөзләри тез-тез ешитмәк олар. Јахшы бәләд олдуглары, адәт етдикләри әшјаны онлар "иПһоне", ҺТҸ, "СонјЕриҹссон", "Блаҹкберрј"јә дәјишән дејилләр. Ахы нијә риск етсинләр ки?!
Слајдерләр вә ја "гага"лар демишкән, "үстүндән басанда сүрүшүб ачылан" телефонлар, јахуд да гејри-ади, гәрибә дизајнлы телефонлары сечәнләр мүтәрәгги, бир гајда олараг ҝәнҹ инсанлардыр. Онлар үчүн дәбдә олан нә варса бирмәналы гајдада јахшыдыр. Беләләри диггәти өзләринә ҹәлб етмәкдән чәкинмирләр. Епатаж вә екссентрика онларын һәјат амалыдыр.
Хуб, инди дә мелодијалардан, јәни телефона зәнҝ ҝәләндә бу гурғунун чыхардығы сәсдән данышаг. Бах, сиз - телефонунуза мелодија, бу вә диҝәр рингтону гурашдыранда нәји әсас ҝөтүрүрсүнүз? Мараглы суалдыр, мән дә билирәм.
Телефондакы мелодија онун саһибинин кимлијиндән хәбәр верир.
Стандарт, мобил телефонун өзүндә олан база мелодијаларындан интеллектуаллар вә ҹидди тәрбијә алмыш инсанлар истифадә едирләр. Белә адамлар сојугганлы, прагматик, һәр сөзләрини вә аддымларыны дүшүнән, емосијалардан касад адамлардыр.
Бәһс етдијимиз адам үчүн телефон јалныз үнсијјәт васитәси, ади техники аләтдир вә о, "ахмаг јол"ла диггәти өзүнә ҹәлб етмәк истәмир.
Мобил телефонуна зәнҝ ҝәләндә классик мусиги сәсләнән адам анатилик дүшүнҹә јијәсидир. Беләси ифрата вармыр, "гызыл орта"нын, јүз өлчүб, бир бичмәјин нә олдуғуну билир.
Зарафат, ифрат бәрк сәсләр, лағлағы севәнләр өзләринә диггәти ҹәлб етмәјә чалышырлар. Өзләри дә һәмин диггәтин мәнфи вә ја мүсбәт јүклү олаҹағы онларын ејнинә ҝәлмир. Беләси үчүн әсас мәсәлә онун нәзәрә чарпмасыдыр.
Популјар маһнылардан, адәтән, дәбә ујғунлашмаға чалышан адамлар истифадә едирләр. Беләләри позитив давранышлыдыр, һамынын хошуна ҝәлмәјә чалышырлар. Амма јетәринҹә јүнҝүл хасијјәтли, һәрдәмхәјалдырлар.
Телефонунда әҹаиб мелодијалар вә ја ушаг маһнылары сәсләндирәнләр исә үнсијјәтдә јүнҝүл, асан тәмас гуранлардыр. Беләләри үрәкләринин дәринликләриндә өзләрини һәлә дә ушаг сајырлар, үзләриндә ағ түкләр, ҝөзләриндә ејнәк олса да...
Сентиментал мелодијалар, популјар групларын вә сәнәтчиләрин һитләри телефон саһибинин һазырда бәхтәвәр олмадығына да дәлаләт едир. Бәлкә дә тәрсинә - елә ҝәнҹлик илләринин шөвгүнү итирмәдији үчүн дә бәхтәвәрдир о - ким билир. Һәмин адама телефонун мелодијасы барәдә суал верәндә "Һә?! Сән дә онун ифасыны хошлајырсан? Јадындадыр, онун бир маһнысы варды..." ешитмәк олар.
Доғрудур, истәнилән гајдадан истисналар вар вә һәр адамы да јалныз онунла данышандан сонра танымаг олар. Лакин телефон мелодијалары инсанлара бәләд олмаг үчүн артыг ән үмдә бәләдчиләрдән биринә чеврилиб.
"Зәнҝ вур мәнә, гулаг ас әрзи-һалыма"
Дүнјанын истиснасыз олараг бүтүн дөвләтләриндә олдуғу кими, Азәрбајҹанда да мобил рабитәнин функсионал сајылмајан хүсусијјәтләри вар. Белә мәҹазлардан бири телефона зәнҝ вураркән ади "дүүт-дүүт" сәсләринин әвәзинә, ән мүхтәлиф маһны вә данышыгларын ешидилмәсидир.
Авропа Психологлар Ассосиасијасынын експерти Филипп Мелоуанын фикринҹә, мобил телефонлардакы мелодијалар һәмин аләтин саһибинин психоложи индикаторудур.
"Мәсәлән, зәнҝ ҝәләндә телефонунда һәзин, инструментал маһны сәсләнән инсан аналитик дүшүнҹәли олса да, сејрчидир. Бәла вә проблем ҝәләндә чашыр, нә едәҹәјини билмир, дәрһал фәалијјәтә кечмәк әвәзинә ҝөзләмәјә үстүнлүк верир. Белә адамлар һәјатларында чәтинликләр оланда әсәби фәрдләрә чеврилирләр.
Телефон мелодијалары изафи никбин, шән олан адамлар исә өзләриндән һәзз алырлар. Јәни нејролингвистләр бәһс етдијим адамлары стрессдән горхмајан фәрдләр сајыр. Ди ҝәл, белә инсанларын давранышы әтрафдакылары чох гыҹыгландырыр. Телефонларында садә мелодијалар оланлар елә һәмин телефонла чох данышмағы севмирләр. Бу адам лидердир, мүнагишәләрдән горхмур вә бүтүн проблемләрдән галиб чыхыр. Һәмин адам шәхси һәјатыны нүмајиш етдирмәји севмир, тәмас вә мүнасибәтләрдә сојугганлы олур. Телефонларында актјорларын, хүсусилә дә комикләрин данышыгларыны гојанлар исә ишдә әзаб чәкәнләрдир. Онларын ән бөјүк арзусу һәр шеји бир кәнара атмаг, телефону сөндүрмәк вә һеч нә етмәмәкдир. Беләси тәнбәл вә сибаритдир.
Илләр әввәлләрин маһныларыны сәсләндирән адам мәгсәдинә чатмағы севир, һәмишә диггәт мәркәзиндә олмаг истәјир. Мүнасибәтләрдә садәлик вә раһатлыг тәрәфдарыдыр.
Ән нәһајәт, телефонуна һеч бир әлавә мелодија јазмамыш адамлар һәмишә дүшүндүкләрини дејирләр, чүнки ҝүҹлү ҹәһәтләринә әла бәләддирләр вә зәиф јөнләринин мөвҹудлуғуна да садәҹә, инанмырлар", - Ф. Мелоуа дејиб.
Алман психологлар исә билдирирләр ки, мобил телефонун сәсиндән үмумијјәтлә, хошланмајан адамлар да вар. Беләләлри апаратын зәнҝинин сәсини тамамән алыр, ону вибрасија, јәни титрәјишлә әвәзләјирләр.
Һәмин инсанлар мобил телефонун сәсиндән усанан, гыҹыгланан шәхсләрдир.
Јапонијанын Токио шәһәриндәки Психологлар Ҹәмијјәтинин експертләринин фикринҹә, мобил телефондакы бу вә ја диҝәр зәнҝ мелодијасы инсанын образынын чох мүһүм деталыдыр. Чүнки инсан өзү дә билмәдән зөвгү, өзүнә вә әтрафдакылара мүнасибәти, амбисијалары барәдә инсанлара мәлумат верир, дахили аләминин ән мүбһәм һиссәсини орталыға чыхарыр.
