Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлији- Чобанјастығы мүрәккәбчичәклиләр фәсиләсинә аид олан, Аралыг дәнизи регионундан гәлән вә һал һазирда Азәрбајҹан, Авропа, Ҹәнуби Америка вә ИИР-да беҹәрилән Әнҝинар чохиллик биткидир.
Јабаны Әнҝинар Талыш бөлҝәсиндә битән биткиләр сыраларында мөвҹуддур. Лакин бунунла јанашы Азәрбајҹанда әнҝинарын ики нөвү беҹәрилир. Бунларын бири әкин әнҝинарын, диҝәри исә Испанија әнҝинары -артишоку адланыр. Һәр ики нөв чохиллик, ҝөј – јашыл рәнҝдә биткидир, 2 м-ә гәдәр һүндүрлүкдә јерүстү ҝөвдәси вар. Чичәкләри гырмызы вә ја бәнөвшәјидир, мејвәси гутуҹугдан ибарәтдир. Битки ијул ајында чичәкләјир, мејвәси августда јетишир. Әкин әнҝинары Азәрбајҹанда Лерик, Шамахы рајонларында вә Мәрәзәдә беҹәрилир. Абшеронда да беҹәрилмәси јахшы нәтиҹә верир.
100 гр әнҝинарда 57 килокалори мөвҹуддур. Бундан әлавә әнҝинарын тәркиби минераллар (калиум, синк, селен, мис, марганс, магнезиум, фосфор, калсиум, дәмир), каротин, органик туршулар, селлүлоза, Б1, Б2, ПП, C витәминләри вә гидалы лифләрлә зәнҝиндир.
Гәдим заманларда әнҝинар зәһәрләнмәләр, өдемләр, синга (витаминсизлик нәтиҹәсиндә диш әтиндә әмәлә ҝәлән хәстәлик), кишиләрдә импотенсија заманы мүалиҹәви васитә кими ҝениш истифадә олунурду.
Авропада әнҝинар деликатес вә "әсилзадәләрин јемәји" сајылырды. Бу тәрәвәзи јалныз варлы инсанлар јејә биләрдиләр.
Әнҝинар гара ҹијәрин фәалијјәтини јахшылашдырыр, тәмизләјир вә гара ҹијәрин һүҹејрәләрини бәрпа едир. Бу тиббдә тәсдиг олунмуш фактдир. Мәһз бу сәбәбдән дүнја әҹзачылыгда бу тәрәвәзи, онун јарпагларыны вә көкләрини мүхтәлиф гара ҹијәри бәрпа едән тәбии дәрманларын тәркибинә дахил едирләр.
Әнҝинар өд кисәсинин фәалијјәтинә вә сағламлығына олдугҹа мүсбәт тәсир едир - өдговуҹу еффект верир, өд кисәсиндә дурғунлуғу арадан галдырыр, өд кисәсинин илтиһабынын гаршысыны алыр.
Әнҝинар һәмчинин сидикговуҹу, илтиһабәлејһинә тәсирә маликдир. Ганда шәкәрин вә "пис" холестеринин сәвијјәсини ашағы салыр.
Тәсдиг олунуб ки, бу тәрәвәзин мүнтәзәм гәбулу организми токсинләрдән, ағыр металларын дузларындан, нитратлардан вә с. зијанлы маддәләрдән тәмизләјир.
Әнҝинар һәзм просесләринә дә мүсбәт тәсир едир - иштаһаны артырыр, бағырсагларын фәалијјәтини јахшылашдырыр, гәбизликдән вә көпдән азад едир, бағырсагларын микрофлорасына мүсбәт тәсир едир.
Әнҝинар мүбадилә просесләри јахшылашдырыр вә сүрәтләндирир. Арыгламаг истәјән инсанлар бу азкалорили тәрәвәзи өз гидаланмасына раһат дахил едә биләрләр.
Әнҝинар ширәси дәријә мүсбәт тәсир едир - илтиһаблары азалдыр, псориаз, екзема кими хәстәликләр заманы көмәк едир.
Антиоксидантларла зәнҝин олан әнҝинар организмдә гоҹалма просесләри ләнҝидир, үрәк-дамар системи хәстәликләринин, хәрчәнҝ хәстәликләринин гаршысыны алыр.
Белә һесаб олунур ки, әнҝинар ширәси кишиләрин ҹинсијјәт системи үчүн чох хејирлидир - понетсијаны артырыр.
Әнҝинар неҹә јејилир
Әнҝинар кулинаријада ҝениш истифадә олунур. Әнҝинарын јемәли һиссәләри ҝүлүн диби вә јарпагларын ләти һесаб едилир. Әнҝинарын гөвдәси вә уҹу кәсилир, үзәринә гаралмасынын гаршысыны алмаг үчүн бираз лимон ширәси сыхылыр вә 20 дәгидә әрзиндә дузлу суда биширилир. Јарпагларын ләти зөвҝә ујғун олараг соуса батырылараг јејилир; ҝүлүн диби исә әнҝинарын ән ләззәтли һиссәси һесаб олунараг ајрыҹа, вә јахуд салатлара әлавә олараг јејилир.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
