Әһли-Бејт (әлејһимус сәлам) – Хәбәр Аҝентлији АБНА-нын вердији мәлумата әсасән, Нојабрын 28-дә Ашгабадда Иран Ислам Республикасынын Президенти Ајәтуллаһ Сејид Ибраһим Рәиси илә Азәрбајҹан Республикасынын Президенти Илһам Әлијев арасында ҝөрүш кечирилиб.
Ҝөрүш реҝионумузун ҝәләҹәји илә бағлы мүһүм гәрарларын гәбулу вә дөвләтләрарасы мүнасибәтләрин јүксәк сәвијјәсинин бәјан едилмәси бахымындан өн плана чыхыб.
Сирр дејил ки, иҹтимаијјәтдә 44 ҝүнлүк мүһарибәдән сонра реҝионумузда јени јаранмыш реаллыглар контекстиндә демәк олар ки, тәкҹә Иранла мүнасибәтләрдә гејри-мүәјјәнлијин олмасы барәдә фикир формалашмышды. Лакин Ашгабаддакы ҝөрүш бу истигамәтдәки бүтүн суаллара бирмәналы шәкилдә ајдынлыг ҝәтирди.
Азәрбајҹан вә Иран лидерләри өлкәләр арасындакы мүнасибәтләрин јахын гоншулуг вә гаршылыглы фајдалы әмәкдашлыг мүһитинә сөјкәндијини бир даһа бәјан етдиләр.
Бәс бир гәдәр әввәл мүнасибәтләрдә јаранмыш гејри-мүәјјәнлијин сәбәби нә иди?
Суала ҹаваб тапмаг үчүн Иран Президенти Ајәтуллаһ Сејид Ибраһим Рәисинин Азәрбајҹан Президенти Илһам Әлијевлә ҝөрүшүндә сәсләндирдији фикирләрә диггәт јетирәк:
“Азәрбајҹан Республикасы илә мүнасибәтләримиз тәкҹә гоншулуг мүнасибәтләри дејилдир, бизим үрәкләримизин мүнасибәтидир, ики өлкәнин халгларынын үрәкләри бир дөјүнүр. Бизим тарих вә сивилизасија бирлијимиз вардыр. Бүтүн бунлар бизи даһа да мөһкәм бирләшдирир. Биз һеч вахт имкан вермәмәлијик ки, диҝәрләри бизим мүнасибәтләримизә мүдахилә етсинләр. Биз өз мәсәләләримизи өзүмүз һәлл етмәлијик, мүнасибәтләримизи ирәлијә апармаг, гаршылыглы фајдалы әмәкдашлығы даһа да дәринләшдирмәк үчүн бирҝә ишләмәлијик”.
Реҝионда Азәрбајҹанын уғурларындан нараһат олан, Бакынын Теһранла мүнасибәтләриндә сүни ҝәрҝинлик јаратмагда өз мараглары олан тәрәфин кимлијини мүәјјән етмәк елә дә чәтин дејил.
Сирр дејил ки, ушаг гатили олан, ишғалчы сиопнист Исраил вә Ермәнистан режимләри ҹидди ҹәһдлә бүтүн имканларындан истифадә едәрәк ики дөвләт арасындакы мүнасибәтләрә хәләл ҝәтирмәјә, Бакы-Теһран мүнасибәтләринә зәрәр вурмаға чалышырды. Бу ишдә јәһуди вә ермәни тәблиғат машыны фәал иштирак едир, ики гардаш халгын вә дөвләтин мүнасибәтләринә көлҝә сала биләҹәк информасијалар (контекстдән чыхарылмыш) тиражланырды.
Лакин һәм јәһуди һәм дә ермәни тәблиғат машынларынын гурдуғу планлар ифласа мәһкум иди. Илк нөвбәдә, һәмин һәссас дөнәмдә Иран тәрәфинин “ТЫР-ларла бағлы” вердији гәрар сионист Исраил режими илә Ерәнистан режиминин мәкрли планларынын вүсәт алмасына имкан вермәди. Беләҹә ики дөвләт меһрибан гоншулуг мүнасибәтләринә садиглијини ортаја гојараг, проблемләрин диалог јолу илә һәллинин мүмкүн олдуғуну ҝөстәрдиләр.
Бу ишдә Иран Ислам Республикасынын сајыглығы вә сијаси ирадәси мүһүм рол ојнады. Фәләстин торпагларыны ишғал етмиш Исраил вә тәҹавүзкар Ермәнистан режиминин гурмаға чалышдыглары ојун ифласа уғраса да, бу хаин планлара ән ағыр зәрбә исә өтән ҝүн ИИР вә Азәрбајҹан президентләринин ҝөрүшү илә вурулду.
Тәкҹә ики өлкә президентләринин ҝөрүш заманы нүмајиш етдирдији сәмими мүнасибәт белә ики дөвләт арасындакы мүнасибәтләрә диҝәрләринин мүдахиләсинин мүмкүнсүз олдуғунун нөвбәти еланы иди.
Азәрбајҹан Президенти Илһам Әлијев вә Иран Президенти Ајәтуллаһ Сејид Ибраһим Рәиси арасындакы сәмими сөһбәт вә халгларын гардашлығына вә мүнасибәтләрин сарсылмазлығына вурғу етмәләри дөвләтләрарасы мүнасибәтләрин ҝәләҹәк перспективдә дә јүксәлән хәтлә инкишаф едәҹәјинин зәманәти олду. Азәрбајҹан Президенти Илһам Әлијев мәсәләјә бу ҹүр мүнасибәт билдирди:
“Дост кими, гардаш кими Иран-Азәрбајҹан әлагәләри һаггында фикир мүбадиләси апардыг. Гәрара ҝәлдик ки, бундан сонра Иран-Азәрбајҹан әлагәләри бүтүн саһәләрдә јүксәлән хәтлә инкишаф едәҹәк. Халгларымыз гардаш халглардыр, өлкәләримиз гардаш өлкәләрдир вә бу ҝүн мүзакирә олунан мәсәләләр бир даһа ону ҝөстәрир ки, Иран-Азәрбајҹан әлагәләри чох јүксәк сәвијјәдәдир”.
Ашгабадда Азәрбајҹан вә Иран лидерләринин ҝөрүшү игтисади бахымдан да әһәмијјәт дашыјырды. Белә ки, тәрәфләр арасында “Иран Ислам Республикасынын әразисиндән тәбии газын транзит шәртләрини мүәјјәнләшдирән Сазиш” имзаланды.
Азәрбајҹан Президенти Илһам Әлијевин “тарихи сәнәд” адландырдығы бу сазиш үчтәрәфли (Азәрбајҹан-Иран-Түркмәнистан) әмәкдашлыг үчүн чох ҝөзәл зәмин јарадаҹаг. Өлкәләрин игтисадијјатына өз төһфәсини верәҹәк разылашма енержи тәһлүкәсизлији бахымындан да мүһүм бир аддым кими характеризә олунмалыдыр. Түркмәнистан газынын Иран васитәсилә Азәрбајҹана нәгл едилмәси шүбһәсиз ки, тиҹарәт-игтисади мүнасибәтләрин дә инкишафында мүһүм рол ојнајаҹаг.
Диҝәр тәрәфдән ики өлкәнин лидеринин мүзакирә предметләриндән бири дә мәһз Зәнҝәзур дәһлизи олду. Икитәрәфли мүнасибәтләри бүтүн истигамәтләр үзрә дәринләшдирмәкдә мараглы олан Азәрбајҹан вә Иран дөвләтләри Зәнҝәзур дәһлизиндән дә бирҝә истифадә барәдә разылыға ҝәлибләр.
ИИР вә Азәрбајҹан президентләринин мүвафиг разылыға ҝәлиб, реҝионун ҝәләҹәји үчүн әмәкдашлығы даһа да ҝенишләндирдији бир вахтда, сөзсүз ки, ганунсуз Исраил режими вә Ермәнистанын бу мәсәлә илә бағлы да ујдурма иддиаларыны да хатырламаг ҝәрәклидир.
Белә ки, Тарихи, Милли, Мәдәни, Ирги вә Дини көкләри бир олан Бакы илә Теһран мүнасибәтләринә зәрәр вурмаға чалышан ишғалчы јәһуди режими илә Ермәнистанын тәблиғат машыны Иранын Зәнҝәзур дәһлизинә гаршы олмасы барәдә ҹәфәнҝ иддиалар сәсләндирирди. Лакин өтән ҝүн баш тутан ҝөрүш бу иддиаларын да әсассыз олдуғуну вә бөһтан характери дашыдығыны ортаја гојду. Гејри-легал Исраил режими илә тәҹавүзкар Ермәнистанын Иранла Азәрбајҹан мүнасибәтләрини позмаг ҹәһдинә нөвбәти дәфә ағыр зәрбә вурулду, бу планлар ифласа уғрады. Јекунда Азәрбајҹанла ИИР арасындакы меһрибан достлуг, гардашлыг мүнасибәтләри галиб ҝәлди!
Диггәт: Хәбәрдән Истифадә Етдикдә Мәнбәјә Истинад Лазымдыр!
