Бу чыхыш, әслиндә, видеочыхыш “азерижиһад” сајтында јерләшдирилиб. Беш дәгигәлик бу видеочархда үзләри бағлы үч нәфәрдән бири мүраҹиәт едир. Бу мүраҹиәтдән өнҹәсә 2010-ҹу илдә өлмүш, азәрбајҹанлы олдуғу дејилән сәккиз нәфәрин ады вә үзү ҝөстәрилир. Онларын узун саггалы, әлләриндә силаһы, дини адлары вар. Ҝејимләри дә фәрглидир.
Конфликтолог Ариф Јунус дејир ки, сон заманлар Азәрбајҹанда мүҹаһидлији тәблиғ едән белә сајтларын да, Азәрбајҹандан гырагда – Пакистанда, Әфганыстанда, Шимали Гафгазда дөјүшәнләрин дә сајы артыб. Онун сөзләринә ҝөрә, сөһбәт Азәрбајҹан вәтәндашы олан, радикал исламчылардан ҝедир.
«АЗӘРБАЈҸАН ГАНУНЛАРЫ ДӘЈИШМӘЛИДИР»
«Радикал исламчылар мүһарибәдә, террорда иштирак едәнләрдир. Сөһбәт Азәрбајҹан вәтәндашларындан ҝедир ки, Пакистанда, Әфганыстанда, Чеченистанда дөјүшүрләр. Онлар һәгигәтән дә радикалдырлар. Рәсми шәкилдә билдирирләр ки, Азәрбајҹан ганунларыны дәјишдирмәк лазымдыр. Дејирләр ки, Азәрбајҹан ислам өлкәсидирсә, һәр шеј шәриәт гајдалары әсасында идарә олунмалыдыр».
Ариф Јунус дејир ки, Түркијәјә бағлы нурчулар да өлкәнин шәриәт әсасында идарә олунмасыны истәјирләр. Амма радикаллардан бир фәргләри вар - нијјәтләрини реаллашдырмаг үчүн силаһа әл атмырлар.
Конфликтолог јени китабында бу һагда, Азәрбајҹандакы сијаси исламдан, онун фәсадларындан јазыр. Һәмин китаб ијулда тамамланмалыдыр. Амма индилик конфликтолог бу јөндә арашдырмалар апарыр.
«ОНЛАРЫН САЈЫ АЗДЫР, 300-400-ДӘН ЧОХ ДЕЈИЛ»
Ариф Јунусун сөзләринә ҝөрә, Азәрбајҹанда радикалларын сајыны тәхмини сөјләмәк олар.
«Сәләфиләри ҝөтүрәк, мәтбуатын јаздығы кими вәһабиләри. Мәним рәгәмләримә ҝөрә, тәхминән 40 минә јахын сәләфи вар. Амма онлардан ән чоху 5-7 мини радикал чыхышлар едир. Бу о демәк дејил ки, онлар радикалдыр. Сөһбәт бу ҝүн реал иш ҝөрә билмәјә һазыр оландан ҝедирсә, онларын сајы аздыр. 300-400-дән чох дејил. Әксәријјәти республикадан кәнардадыр. Әфганыстанда, Пакистанда, Дағыстанда вә ја Чеченистанда вурушурлар».
Ариф Јунусун дедији һәмин 300-400 нәфәр нә гәдәр тәһлүкәлидир, онлар сыраларыны Азәрбајҹанда даһа да ҝенишләндирә биләрләрми, онлары мүҹаһидлијә һансы груплар тәһрик едир?
Конфликтологун сөзләринә ҝөрә, бу суаллара китабда ҹаваб верәҹәк. Амма индилик онун өзү үчүн дә бәзи суалларын ҹавабы гаранлыгдыр.
«СӨҺБӘТ САЈДАН ЈОХ, ТӘҺЛҮКӘДӘН ҜЕТМӘЛИДИР»
«Он ил өнҹә онларын сајы чох аз иди. Тәк-тәк ешидирдик ки, Азәрбајҹан вәтәндашлары (онларын арасында ән мүхтәлиф милләтләрин нүмајәндәләри вар – һәм азәрбајҹанлылар, һәм аварлар, һәм ләзҝиләр) өлкәдән кәнарда, мәсәлән, Чеченитанда, Дағыстанда вурушурлар. Амма сон илләр беләләринин сајы чохалыб. Бу тенденсијадыр. Һәбсләр олса белә, сајлары чохалыр. Сөһбәт ондан ҝетмәмәлидир ки, онларын сајы чохдуму, аздымы. Бәзән 100 нәфәр дә аз дејил. Русијаны ҝөтүрәк. Рәсмиләр дејирләр ки, Шимали Гафгзада 2000-ә јахын јараглы вурушур. Бәзән дә бу рәгәм 800 ҝөстәрилир. Бу рәгәм Русија кими бөјүк дөвләт үчүн һеч нәдир. Амма биз һәр ҝүн ешидирик ки, Шимали Гафгазда, хүсусән дә Дағыстанда, патјахт Москвада террор актлары олур. Сөһбәт сајдан јох, тәһлүкәдән ҝетмәлидир. Азәрбајҹанда бу адамларын сајы чохалыбса, демәли тәһлүкәли тенденсијадыр. Демәли, һачанса биздә Русија варианты ола биләр».
АЗӘРБАЈҸАН ИНТЕРНЕТИНДӘ ПАРТИЗАНЛЫГ
Ариф Јунус бир мүшаһидәсини дә АзадлыгРадиосу илә бөлүшүр. Онун демәјинә ҝөрә, Азәрбајҹанда радикал исламчыларын јаратдығы сајтларын сајы классик мүхалифәтә бағлы сајтлардан гат-гат чохдур.
«Белә баханда дөрдгат чохдур. Интернетдә радикал исламла бағлы сајтларын сајы артыр. Мән өзүм «азери-ҹиһад», «миллети-ибраһим» сајтларына диггәт јетирирәм. Азәрбајҹан, рус дилләриндә мәлуматлар верирләр ки, Әфганыстанда, Пакистанда, Шимали Гафгзада бунлар нејләјир».
Бу сајтларда ҹиһада ачыг чағырышлар едилир. Һакимијјәтин үнванына сәрт вә бәзән дә тәһгирамиз ифадәләр сөјләнир. Бәзиләриндә партлајыҹы гурғуларын һазырланмасы һагда мәлуматлар јерләшдирилиб.
Материалы һазырлајаркән һәмин сајтлардан биринин рәһбәри илә мүсаһибәјә ҹәһд етдик. Бизим мүраҹиәтә белә ҹаваб ҝөндәрилди:
«Дүшүнмүрүк ки, бу мүсаһибәнин Аллаһ Тааланын дининә бир фајдасы олсун. Сизи исә Ислама дәвәт едирик. Чүнки бизи јарадан Аллаһ гаршысында Она табе ве тәслим олмагдан башга бир шејәҝөрә мәсул дејилик».
ДИН, МТН БУ САЈТЛАРДАН ХӘБӘРСИЗМИШ
Ҹиһада чағырыш едән, Азәрбајҹанын дөвләт гурулушуну дәјишмәји тәклиф едән сајтлар нә дәрәҹәдә тәһлүкәлидир? Һүгуг-мүһафизә органлары онларын ишиндән хәбәрдардымы?
Бу суалла һүгуг мүһафизә органларына мүраҹиәт етдик.
Дахили Ишләр Назирлијинин мәтбуат хидмәтинин әмкәдашы Орхан Мансурзадә һәмин сајтлардан хәбәрсиз олдуғуну сөјләди.
Милли Тәһлүкәсизлик Назирлијинин мәтбуат хидмәтинин рәһбәри Ариф Бабајев дә ејни ҹавабы верди: «Бу сајтлары охумамышам, охујум, сонра фикрими дејим».
Јада салаг ки, Азәрбајҹан һөкумәти индијдәк Әфганистанда вә Пакистанда дөјүшмүш бир нечә груплашманын үзвүнү мәһкум едиб. Сон мәһкәмәләрдән бириндә һәмин дөјүшчүләрдән Рәшад Исмајылов 5, Рамин Мусајев 3, Илгар Мәммәдов 1 ил азадлыгдан мәһрум едилиб.
