Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлији- Һамилә гадынларынын бир чохларында һамиләлијин 2-ҹи вә хүсусән дә 3- ҹү триместрләриндә (3-ајлығында) анемија инкишаф едир. Анемијаны "ганазлығы" да адландырырлар. Лакин бу о демәк дејил ки, анемијадан әзијјәт чәкән инсанда ган һәгигәтән аздыр. Ганын мигдары нормал олур, лакин ганын тәркибиндә олан һемоглобин зүлалынын вә еритроситләрин (гырмызы ган һүҹејрәләри) мигдары азалмыш олур. Анемија өзүнү неҹә бүрузә верир? Бир чох һалларда һамиләлик дөврүндә гадынларда үмуми зәифлик, тәнҝнәфәслик, баш ҝиҹәлләнмәси, өзүндән ҝетмә кими һаллар баш верир. Бәзи һалларда исә анемијанын даһа ҹидди әламәтләри дә (сачларын төкүлмәси, дырнагларын көврәкләшмәси, ағыз буҹагларында чатларын јаранмасы, әлләрин ичәри сәтһинин вә бурунун алтында олан үчбуҹағын бир гәдәр саралмасы) мејдана чыха биләр. Һамиләлик дөврүндә гадынларда ағыр формалы анемијалар олдуғу һалда, онларда үрәкдөјүнмә илә мүшајәт олунан үрәк чатышмазлығы, бәдәндә шишкинликләрин јаранмасы, артериал тәзјигин енмәси кими әламәтләр дә јарана биләр.
Адәтән һамиләлик заманы "дәмирдефиситли анемија" диагнозу гојулур. Лакин бәзи һалларда гадында диҝәр анемија нөвләри инкишаф едә биләр - витамин Б12 вә фол туршусунун чатышмазлығы илә бағлы олан анемија, һипопластик, һемолитик анемија. Бу анемијаларын симптомлары, диагностикасы вә мүалиҹәси тамам фәрглидир. Дәмир инсан организминдә чох мүһүм рол ојнајыр - һемоглобин (оксиҝени бүтүн орган вә тохумалара дашыјан зүлал), галханвари вәзи һормонларынын синтезиндә иштирак едир, инсан иммун вә синир системләри үчүн чох ваҹибдир вә с. Дәмирдефиситли анемија һамиләлијин ҝедишатына, ҝәләҹәк ушағын сәһһәтинә мәнфи тәсир едир. Белә ки, а немија һамиләлик дөврүндә мүхтәлиф фәсадларын инкишаф етмәсинә сәбәб ола биләр: мәсәлән, токсикозлар, ушагсалма, вахтындан әввәл доғуш, доғуш заманы фәсадлар вә с. Һамиләлик дөврүндә аналарында анемија олан ушагларын бир чоху 1 јашына чатдыгҹа онларда да дәмир чатышмазлығы гејд едилир. Анемијасы олан гадынларын ушаглары 1 јашына гәдәр олан дөвр әрзиндә диҝәр ушаглара нисбәтән кәскин респиратор вирус инфексијалары (КРВИ) илә даһа тез-тез хәстәләнир, онларда ентероколит, пневмонијалар, мүхтәлиф формалы аллерҝијаларын (һәмчинин диатезләрин) инкишаф етмәси еһтималы да даһа чох олур.
Һамиләлик заманы дәмирдефиситли анемијанын инкишаф етмәсинин сәбәби ондан ибарәтдир ки, бу вахт гадынын организминдә ганын һәҹми (ганын маје һиссәсинин - плазманын - һәҹми) хејли артыр вә ган һүҹејрәләри (о ҹүмләдән дә еритриситләр) чохалмыш ган һәҹминдә санки "сејрәлирләр". Нәтиҹәдә дә анемија јараныр. Әҝәр һамиләликдән әввәл гадын организми үчүн ҝүн әрзиндә 1-2 мг дәмир кифајәт едирдисә, һамиләлијин 2-ҹи триместриндә (4-5-6 ајлар) 2-4 мг, 3-ҹү триместриндә (7-8-9 ајлар) исә 10-12 мг (!) дәмир лазым олур. Мәһз бу сәбәбдән дә дәмирдифиситли анемија 3-ҹү триместрдә гадынларын, демәк олар, әксәријјәтиндә инкишаф едир. Ушағы дүнјаја ҝәтирдикдән вә әмиздирдикдән сонра гадын организминә дәмир еһтијјатыны бәрпа етмәк үчүн ән азы 3 ил вахт лазым олур. Бу вә диҝәр сәбәбләрә ҝөрә һәкимләр доғушлар арасы 3 ил фасилә вермәји төвсијә едирләр. Бу шәртә әмәл едилмәдији һалда гадынын сонракы һамиләликдә даһа ҹидди проблемләрлә үзләшмәси еһтималы дәфәләрлә артыр. Һәкимләрин үмуми рәјинә әсасән, һемоглобинин 90-110 г/л олмасы илә мүшајиәт олунан анемијалары һамилә гадынлар нисбәтән јүнҝүл шәкилдә кечирирләр . Һемоглобинин мигдары 80-89 г/л олдугда бу орта дәрәҹәли анемија, 80 г/л-дән аз олдугда исә бу, ағыр формалы анемија һесаб олунур. Һамилә гадынларда анемијанын мүалиҹәсиндә пәһизин бөјүк ролу вардыр. Чох јајылмыш белә бир сәһв фикир мөвҹуддур ки, анемијасы олан гадынлар әсасән тәркибиндә дәмир олан мејвә вә тәрәвәзләр јемәлидирләр. Дүзүнә галдыгда исә, бу заман әсас диггәт әт мәһсулларынын (хүсусән һејван әтинин) гәбулуна јөнәлдилмәлидир. Белә ки, әт мәһсулларынын тәркибиндән организмә сорулан дәмирин мигдары битки мәһсулларына нисбәтән дәфәләрлә чохдур.
Анҹаг бу заман мејвә вә тәрәвәзләрин гәбулуну да јаддан чыхармаг лазым дејил! Хусуси мүалиҹәви гидалар (мисал үчүн, аптекләрдә сатылан "һематоген") да јахшы еффект верир. Нәзәринизә чатдыраг ки, бәзи гидаларын ејни заман гәбул едилмәси дәмирин сорулмасына мане олур. Белә ки, әтдән һазырланан јемәкләрлә ејни заман вә ја дәрһал сонра чај, сүд ичмәк, пендир, шор, испанаг, каһы, јумурта, јармалары јемәк, калсиум препаратлары гәбул етмәк дәмирин сорулмасыны чәтинләшдирир. Әксинә исә ситрус мејвәләри, помидор, кәләм, картоф, болгар бибәри, банан, гатыг, кефир, ајран, Ҹ витамини препаратлары дәмирин сорулмасына көмәк едир. Әксәр һалларда һамилә гадынларда олан анемијалары јалныз пәһризә әмәл етмәклә арадан галдырмаг мүмкүн олмур. Бу һалда һәкимләр онлара тәркибиндә дәмир олан мүхтәлиф препаратлар тәјин едирләр. Аптекләрдә тәркибиндә дәмир олан бир чох дәрман препаратлары сатылыр. Һәр бир һалда белә препараты јалныз һәким сечмәли вә тәјин етмәлидир. Дүзҝүн сечилмәјән препаратын гәбулу үрәкбуланма, гәбизлик, гусма, мәдәнин селикли гишасынын зәдәләнмәси, дәмирин гадынын вә ҝәләҹәк ушағын мүхтәлиф органларында јығылмасы илә нәтиҹәләнә биләр. Анемијасы олан гадынлара дәмир препаратлары адәтән һәб (таблет) вә ја капсула шәклиндә дахилә гәбул етмәклә тәјин олунур.
Надир һалларда исә, мәсәлән, дәмир препаратынын мәдә-бағырсаг системиндән сорулмасы просеси позулдугда вә ја онларын дахилә гәбулундан сонра гадынларда үрәкбуланма вә гусма кими әламәтләр јарандыгда, мәдә вә 12-бармаг бағырсағын хора хәстәлијинин кәскинләшмәси вә диҝәр бу кими һалларда, дәмир препаратлары һамилә гадынлара инјексија (ијнә) шәклиндә тәјин олуна биләр. Дәмир препаратлары илә бирликдә гадына аскорбин (С витамини) вә фол туршусу тәјин олунур.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
