Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән Русијанын “Правда” гәзетиндә Азәрбајҹан-Исраил вә Азәрбајҹан-Иран мүнасибәтләриндән бәһс едән јазы дәрҹ олунуб. Јазыда Бакынын Тел-Әвивлә исти мүнасибәтләр фонунда Теһранла ҝәрҝинлик јашадығы тәсвир олунур. Јазыны тәгдим едирик.
***
Дүнја мәтбуаты Исраил вә Азәрбајҹанын јахынлашмасыны мүзакирә едир. “Фореиҝн полиҹј” журналында Азәрбајҹанын Иран сәрһәди јахынлығындакы аеродрому Исраилә вермәси һагда дәрҹ олунан хәбәр бөјүк сәс-күј јаратмышды. Апрелин сонунда һәр ики дөвләтин рәсмиләринин кечирдији ҝөрүшдә бу иддиа тез-тәләсик инкар едилди.
Бакы тәрк едилмиш һәрби базаларын үчүнҹү тәрәфә верилмәси фактыны инкар едир. Белә бир мөвгени Исраил хариҹи ишләр назири Авигдор Либерман да нүмајиш етдирир. О, “Ситалчај” аеродромунун САХАЛ тәрәфиндән ишләдилмәсини фантазија адландырмышды. Буна бахмајараг, апрел сәфәринин битмәсиндән һәмән сонра етираф етди ки, Иран мәсәләси Илһам Әлијевлә ҝөрүшдә мүзакирә олунуб. Деталлар һаггында исә о, сусду.
Белә “дипломатик ојун” Исраилин әлинә ојнадығы кими, Азәрбајҹана да ујғундур. Һәр ики тәрәф өз мүмкүн рәгибләри гаршысында деталлары ачмаг истәмирләр. Бакы Тел-Әвивин реҝионал мүнагишәләрдә дәстәјинә үмид едир. Дағлыг Гарабағ конфликти өз һәллиндән чох узагдыр.
Азәрбајҹан силаһлы гүввәләри үчүн Исраил һәрби техникасы бөјүк мараг кәсб едир. Авропа базарларында имканларыны итирән Азәрбајҹан Исраилә үз тутуб. Азәрбајҹан вә Исраил арасында олан һәрби әмәкдашлығын мигјасыны дәрҹ олунан “Викилеакс” сәнәдләри ачыр: “Исраиллә сых әлагәләр бахымындан Азәрбајҹан өз ордусу үчүн јени технолоҝијалар әлдә етмәк имканы газаныр. Һүгуги мәһдудијјәтләр үзүндән белә техниканы онлар нә АБШ вә Авропадан, нә дә Украјна вә Беларусдан ала биләрләр”. Ејни вахтда “Викилеакс” јазыр: “Исраил Ҝүрҹүстаны сатды”.
2008-ҹи илин сентјабрында Азәрбајҹан Исраил Һәрби Назирлији илә 3 ширкәтә минаатанлар, сурсат вә реактив артилерија тәдарүк етмәјә иҹазә верән мүгавилә имзалады. “Солтан” ширкәти минаатанларын вә сурсатларын, “Tadrian Communications” рабитә васитәләринин, “İsraeli Military İndustries” ракетләрин ҝәтирилмәсинә иҹазә алды.
Исраилин сиалаһ ихраҹы һаггында фактлар мәтбуатда јени ачыгланыб. 2012-ҹи илин февралында Азәрбајҹан Исраилин дөвләт консерни “İsrael Aerospace İndustries”ә 1,6 милјард доллар өдәмәјә разы олуб. Азәрбајҹан һәмкарлары илә ҝөрүшдә Либерман кәнд тәсәррүфаты вә тибб саһәсиндәки әмәкдашлығы да мүзакирә едиб. Анҹаг Исраилин ән чох нефт идхал етдији өлкә дә елә Азәрбајҹандыр. Икитәрәфли тиҹарәт дөвријјәси 4 милјард долларлыг нәһәнҝ бир мәбләғи әһатә едир.
Бакы вә Тел-Әвивин јахынлашмасы Теһраны гыҹыгландырыр. Азәрбајҹанла Иран арасында мүнасибәтләр даим писләшмәјә доғру ҝедир. 2012-ҹи илин әввәлиндә исә Иран ХИН-и Теһрандакы Азәрбајҹан сәфирини Моссад аҝентләринин Иран сәрһәдиндә мәлумат јығмасына имкан јаратдығына ҝөрә, назирлијә чағырмышды.
Ислам республикасы Азәрбајҹанла јахшы мүнасибәтләр сахламаға чалышыр, бу өлкәнин әһалисинин бөјүк әксәријјәти мүсәлмандыр. Гәрибә олса да, һадисәләрин индики ҝедишаты реҝионда “көврәк сүлһ”үн сахланмасына көмәк едир. Ермәнистан Азәрајҹанла мүһарибәјә баш гошмаг истәмир. Чүнки, әкс-тәгдирдә Ермәнистан Исраилдән алынмыш һәрби техника илә үз-үзә галмалы олаҹаг. Ејни заманда Азәрбајҹан тәрәфи баша дүшүр ки, Ермәнистанла мүһарибәјә башларса, гаршы тәрәф Иран вә Русијадан әсаслы һәрби дәстәк ала биләр.
Әрәб дүшмәнләри тәрәфиндән әһатәләнмиш Исраил үчүн Азәрбајҹан реҝионда јеҝанә етибарлы тәрәфдаш кими галмагда давам едир. Бу сәбәбдән Тел-Әвив Азәрбајҹанла стратежи әмәкдашлығы давам етдирәҹәк.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
