Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
Һөкумәтин вердији гәрарларла өтән бир нечә ил әрзиндә бәзи ширкәтләрин бирләшдирилмәси игтисадијјат үзәриндә сијаси идарәетмәнин тәсирини артырыб. Бундан зәрәр чәкән инвесторлар арасында АБШ ширкәтләри дә вар. Һал-һазырда Хәзәр Ҝәмичилији вә Азәрбајҹан Һава јоллары (АЗАЛ) кими дөвләтә мәхсус ҝүҹлү мүәссисәләр базара јени иштиракчыларын ҝиришинин гаршысыны алмағы баҹарыблар. Һөкумәт бу ширкәтләр васитәсилә өз коммерсија марагларыны горујуб сахлаја билиб. Белә ширкәтләрдә коррупсија вә вәзифәдән суи-истифадә һаллары даһа чох мүшаһидә олунур.
2007-ҹи илин јајында һөкумәт коррупсијаја гаршы мүбаризә апарылмасы мәгсәдијлә јени антикоррупсија милли стратеҝијасы һазырлады. Јени стратеҝијаја ујғун олараг бәзи мүсбәт аддымлар атылды. “Transparency International” тәшклатынын һесабатына ҝөрә, Азәрбајҹанда коррупсијанын вәзијјәти 2007-ҹи илдә даһа да писләшиб. Өлкә коррупсијанын сәвијјәсинә ҝөрә 180 өлкә арасында 157-ҹи јери тутуб. 2006-ҹы илдә исә 163 өлкә арасында 130-ҹу јердә иди. Верҝиләрин өдәнилмәсиндә, мүбаһисәли мәсәләләрин һәллиндә коррупсија һаллары даһа ҝениш јајылыб. Верҝиләр Назирлији, Дөвләт Ҝөмрүк Комитәси вә бәзи назирликләрин фәалијјәтиндә дә ҹидди коррупсија һаллары ашкар едилиб.
“Азәрбајҹанда коррупсија хүсусилә дә гејри-нефт секторунда ән горхулу проблемләрдән биридир. Бу һал ејни заманда инвестисијаларын гојулушуна да ҹидди манеәләр јарадыр. Коррупсијаја гары мүбаризә апарылмасы үчүн мөвҹуд олан ганун вә сәрәнҹамлар еффектли дејилләр. Ганун вә ҝөстәришләрә там риајәт олунмамасы вә с. һаллар коррупсијанын ҝениш јајылмасына јол ачыр. Идарәетмәнин кејфијјәтинин ашағы олмасы, идарәчилик системиндә суи-истифадә һалларынын баш вермәси, имзаланан мүгавилә вә разылашмалара там әмәл олунмамасы бөјүк ширкәтләрин Азәрбајҹанда фәалијјәт имканларына хејли манеәләр јарадыр. Бу тип проблемләрин мөвҹудлуғу бәзи әҹнәби ширкәтләрин, хүсусән дә нәһәнҝ Гәрб компанијаларынын Азәрбајҹан базарындан узаглашмасыјла нәтиҹәләниб.
Енн Дерсинин диҝәр ҝизли мәктубу исә Азәрбајҹанда коррупсијанын хариҹи инвесторлара јаратдығы проблемләр, һакимијјәтин иш дүнјасыны нәзарәтдә сахламаг ҹәдһләриндән бәһс едир. Дипломат 12 феврал 2008-ҹи ил тарихи мәхфи телеграмында јазыр ки, коррупсија Азәрбајҹанда башчыла проблемләрдән биридир.
Һөкумәтин иш дүнјасыны нәзарәтдә сахламаг ҹәһди
Енн Дерси мәхфи мәткубунун сонунда вердији шәрһдә јазыр ки, Һејдәр Бабајевә гаршы атылан сон аддымлар һакимијјәтдахили нүфуз савашынын ҝөрсәнишләридир. Бу савашын бизнес дүнјасына нәзарәт етмәк уғрунда Бабајевләр-Һејдәровлар-Пашајевләр аиләләри арасында ҝетдијинә даир иддиалар долашыр. Фәрһад Әлијев вә Әли Инсанов кланларынын зәрәсизләшдирилмәсиндән сонра кечмиш өлкә башчысы Һејдәр Әлијевә јахын “көһнә гвардија”нын сырадан чыхарылмасы вә индики рәһбәр Илһам Әлијевә бағлы аиләләрин, хүсусән дә өлкәнин биринҹи ханымы Меһрибан Әлијеванын үзв олдуғу Пашајевләр аиләсинин јүксәлиши мүшаһидә олунур. Иддиалара ҝөрә, “көһнә гвардија”нын үзвләри Рамиз Меһдијев вә Рамил Үсубовла Илһам Әлијевин јахын чеврәси сајылан Һејдәр Бабајев вә милли тәһлүкәсизлик назири Елдар Маһмудов арасында һакимијјәтдахили нүфуз савашы ҝедир.
“Һејдәрчиләр”лә “Илһамчылар”ын савашы
2007-ҹи илин нојабрында Сәһијјә Назирлији Бабајев аиләсинә мәхсус АБУ Клиникајла бағлы арашдырмалардан сонра тибб мүәссисәсинин лисензијасыны ләғв етди. Арашдырмалардан сонра клиникаларын бағланмасына сәбәб кими тибби мүәссисәсинин ҝәлирләринин ҝизләдилмәсинин ҝөстәрилмәси Һејдәр Бабајевә ҹидди хәбәрдарлыг кими характеризә олунду. Бир гәзетдә јазылан хәбәрә ҝөрә исә 50 иллик јубилеји мүнасибәтијлә кечирилән зијафәтдә Һејдәр Бабајевин саһиб олдуғу варидат вә ҝүҹә ҝөрә һәјат јолдашына тәшәккүр етмәси вә онун шәрәфинә бадә галдырмасы Илһам Әлијеви гәзәбләндириб. Диҝәр мәтбуат органларында ҝедән мәлуматларда исә Бабајевләрә мәхсус клиникаларын бағланмасы өлкәнин биринҹи ханымы Меһрибан Әлијеванын аиләси илә әлагәләндирилиб. Клиникаларын бағланмасы һагда гәрар чыхаран Сәһијјә Назирлијинә рәһбәрлик едән Огтај Ширәлијевин Меһрибан Әлијеванын аиләсијлә јахын олдуғу сөјләнилир. Дејиләнләрә ҝөрә, Бабајевләрә мәхсус клиникаларын бағланмасы Меһрибан Әлијеванын үзв олдуғу Пашајевләр аиләсинин тибб секторуну нәзарәтә кечирмәклә бағлы илк аддымыдыр. Бу илин јанварында јајылан башга бир хәбәрдә исә артыг АБУ клиникаларынын Меһрибан Әлијеванын рәһбәрлик етдији “Һејдәр Әлијев Фонду”на сатылдығы дејилирди.
Пашајевләрин Бабајевләрә гаршы илк һәмләси
Азәрбајҹанда сијаси ҹәһәтдән јүксәлиш шәхси бизнесин ҝенишләнмәсинә стимул верир. Өлкәнин нүфузлу назирләри вә сијаси ојунчулары мүхтәлиф саһәләр үзрә ири бизнес империјаларына башчылыг едир. Игтисади инкишаф назири Һејдәр Бабајевин аиләсинә мәхсус АБУ Һолдинг өлкәнин ири бизнес империјасы олараг банк, тибб, нефт, гијмәтли кағызлар, гида сәнајеси, сиғорта, реклам вә с. ҝәлирли секторларда паја саһибдир.
Һејдәр Бабајевин карјера јүксәлиши вә өлкәнин ҝүҹлү мәмур-олугархына чеврилмәсиндә онун Илһам Әлијевлә шәхси мүнасибәтләри мүһүм рол ојнајыб. О вә Әлијев Кијевдә тәһсил алыблар. (Хариҹи ишләр назири Елмар Мәммәдјаров, малијјә назири Самир Шәфиров, информасија технолоҝијалары назыры Әли Аббасовун да Илһам Әлијевлә мәктәб вә тәләбә достлары олдуғу сөјләнилир). Бабајевин Әлијевин ән јахын “јејиб-ичмәк” досту олдуғу дејилир.
Бабајевин әлагәләри
Бабајев һәмчинин Игтисади Инкишаф Назирлијинин сәлаһијјәтләриндән истифадә етмәклә тәсир имканларыны ҝенишләндириб. “AzPromo” ASC васитәсијлә Азәрбајҹана хариҹи инвестисијаларын гојулушунда артым мүшаһидә олунуб. Дөвләтә мәхсус Азәрабјҹан Инвестисија Компанијасы Һејдәр Бабајевин назир тәјин олунмасындан сонра 2006-ҹы илдә јарадылыб. О, һәмчинин бејнәлхалг игтисади-малијјә гурумларыјла данышыгларда, конфранс вә топлантыларда иштирак едән өлкә башчысы Әлијеви мүшаијјәт едир.
Игтисади Инкишаф Назирлији Азәрбајҹан һөкумәтинин өлкәнин игтисади инкишаф стратеҝиајасынын мүәјјәнләшдирилмәси вә ҝүҹләндирилмәси ишиндә ән апарыҹы дөвләт гурумудур. Бабајевин 2005-ҹи илдә бу поста ҝәтирилмәсијлә онун сијаси вә игтисади ҝүҹүнүн артмасына тәкан верилди. Бабајевин сәлаһијјәтләринин артырылмасы вә өлкә башчысы Илһам Әлијевә јахынлығы онун сон ики илдә апарылан бүтүн игтисади-бизнес әмәлијјатларында иштиракыны тәмин едиб. Италија вә Јунансытанла Азәрбајҹан арасында енержи данышыгларында Бабајев бирбаша олараг өлкә башчысынын тәмсилчиси кими иштирак едиб. Әлијевә јахынлығы она имкан вериб ки, өлкә башчысыны Азәрбајҹанын Үмумдүнја Тиҹарәт Тәшкилатыјла сых әмәкдашлыг етмәјә вә гурума үзвлүјә чалышмаға разы сала билсин. Бабајевин назир постуна тәјинаты ҮТТ илә данышыгларда Азәрбајҹаны тәмсил едән Хариҹи Ишләр Назирлијинин просесдән узаглашмасы илә нәтиҹәләнди.
Бабајевин јүксәлиши
Бәзи политологлар Һејдәр Бабајевин фөвгәладә һаллар назири, Азәрбајҹанын ән ири мәмур-олигархы сајылан Кәмаләддин Һејдәровун аиләсинә мәхсус ширкәтләрә манеәләр јаратдығына даир ачыгламалар верирләр. Бәзи иддиалара ҝөрә исә Һејдәров өлкә башчысы Илһам Әлијеви инандырмаға чалышыб ки, 2007-ҹи илдә јашанан кәскин гијмәт артымына ҝөрә Б
