Балын кејфијјәти дадлы вә ширин олмасы илә өлчүлүр.
Тәбии бал арылар тәрәфиндән чичәкләрдән вә мејвә тумурҹугларындан алынараг јығылан нектарлардан формалашан әвәзсиз гида мәһсулудур. Мәншәјинә ҝөрә о чичәк вә ширә баллары кими нөвләрә бөлүнүр. Бал кимјәви тәркибинә ҝөрә витаминләр, минерал маддәләр, карбоһидратлар, зүлаллар, һормонларла зәнҝиндир. Онун тәркибиндә әсасән 13-20% су, 75-80% глүкоза, фруктоза, сахароза вә бир сыра диҝәр витаминләр вар. Баллар бир-бириндән тәркибиндә олан микроелементләрин, ефир јағларынын мигдарына ҝөрә фәргләнирләр. Игтисади Инкишаф Назирлији јанында Антиинһисар Сијасәти вә Истеһлакчыларын һүгугларынын мүдафиәси Дөвләт Хидмәти бал алркән онун кејфијјәтилә марагланмағы мәсләһәт билир. Назирлијин мәтбуат хидмәтиндән верилән мәлумата ҝөрә, балын кејфијјәтли олмасы онун дадлы вә ширин олмасы илә өлчүлүр. Бунун сәбәби балын ичиндә олан үзүм шәкәри, сакроз вә мејвә шәкәридир. Рәнҝинә ҝөрә бал ачыг вә түнд олур. Балын рәнҝи биткидән чәкилмиш нектардан асылыдыр. Мәсәлән, ачыг рәнҝдә олан баллар ҝүнәбахан, акасија, түнд рәнҝдә оланлар исә гарабашаг кими биткиләрдән алыныр.
Бал инсан организминин ән јүксәк дәрәҹәдә вә ән сүрәтли шәкилдә фајдаланаҹағы бир гидадыр. Илыг су илә гарышдырылараг ичилән балын бир нечә дәгигә ичиндә вүҹуда енержи вердији тәсдигләниб.
Бу мәһсул антибактериоложи тәркибә маликдир. Балын антибактериоложи тәркибә малик олмасы организмдәки мүхтәлиф нөв микробларын мәһвини тәмин едир.
Бал јығылан саһәдә һансы битки, ағаҹ чохлуг тәшкил едирсә бал нөвү һәмин биткинин ады илә адланыр. Мәсәлән ҹөкә, ҝүнәбахан, акасија, шабалыд вә с. баллар. Тәбиәтдә сырф бир биткидән топланмыш бал тапмаг демәк олар ки, мүмкүн дејил.
Балын чох мүһүм мүалиҹәви хүсусијјәтләрә малик олмасы артыг елми ҹәһәтдән әсасландырылыб. Белә ки, балын ган азлығына, үрәк-дамар, шәкәр хәстәликләринә, ушагларын бој артымына, дәри, гараҹијәр, сојугдәјмә вә с. хәстәликләрин мүалиҹәсиндә әвәзсиз рола малик олмасы фактдыр. Бал хариҹи бир тәсирә мәруз галмазса узун мүддәт хараб олмур, кејфијјәтини итирмир.
Балдан данышаркән онун габлашдырылмасы, сахланмасы вә истеһлакчылара чатдырылмасы да аз әһәмијјәт дашымыр. Сатыша бал ағзы мөһкәм бағланан шүшә банкалара вә башга нөв шүшә габлара габлашдырылараг чыхарылыр. Балы сојуг вә там гаранлыг олан јердә сахламаг даһа јахшыдыр. Гуру јердә ағзы бағлы бал истәнилән температурда сахланыла биләр. Јүксәк рүтубәт шәраитиндә исә +10º-дән ашағы, јахуд 30-32º температурда сахламаг даһа јахшыдыр.
Бал кәнар гохулары тез ҝөтүрмәк габилијјәтинә маликдир. Она ҝөрә дә онун сахландығы отаг вә габ тәмиз олмалыдыр. Балы дәмир вә мис габларда гәтијјән сахламаг олмаз. Бу кими габларда бал кимјәви реаксијаја ҝирир вә нәтиҹәдә тәркибиндә зәһәрли дузлар әмәлә ҝәлир. Ағаҹ чәлләк вә јешикләрдә исә балы уғурла сахламаг олар.
Халис балын рүтубәти аз олдуғундан кристаллашыр, харлајыр. Балын харламасы онун кејфијјәтинә хәләл ҝәтирмир. Әҝәр харланмыш балы әввәлки вәзијјәтинә ҝәтирмәк истәјирсинизсә ону шүшә габла бирликдә 35-40ºҸ температура гәдәр олан сујун ичинә гојун. Анҹаг нәзәрә алын ки, температурун бундан јухары олмасы балын тәркибиндәки фајдалы витаминләрин итирилмәсинә сәбәб ола биләр.
Габлашдырылмыш бал маркаландыгдан сонра сатыша чыхарылмалыдыр. Маркаланаркән габын корпусуна вә гапағынын үстүнә мәһсулун адыны, ботаник мәншәјини, јығым тарихини, истеһсалчынын, габлашдырыҹынын ады, үнваны, истеһсалчынын әмтәә нишаны, чәкиси, енержи дәјәри, сахлама мүддәти, шәраити, сертификатлашма илә бағлы мәлумат, мәһсулун һазырланмасыны вә сертификатлашмасыны ҝөстәрән норматив сәнәди әкс етдирән етикет јапышдырырлар.
Мүвафиг шәраитдә балын оптимал сахланылма мүддәти 1 илдир. Бундан сонра о микроблара гаршы олан хүсусијјәтләрини итирир. Глүкоза вә фруктозанын һәҹми 10-20% ашағы дүшүр. Тәркибиндәки витаминләр дағылмаға башлајыр. Сахароза вә туршуларын сајы артыр.
Бал аларкән онун лабораторијада јохланылыб сертификатлашдырылдығына диггәт един. Ејни заманда, нәзәрә алын ки, сүни балын тәркибиндә фермент олмур вә тәбии бала хас олан гоху вермир. О мүалиҹәви хүсусијјәт дашымыр.
