Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Әрдәбилин имам-ҹүмәси Сејид Һәсән Амилинин мәрһум Һаҹы Әликрам Әлијевин хатирә мәҹлиси илә бағлы бәјанатынын там мәтни
12 ордибеһешт, 1390 (2 мај, 2011)
Бисмиллаһир-Рәһманир-Рәһим
Мәрһум Һаҹы Әликрам елә бир әгидәјә малик иди ки, о әгидә јолунда һәјатыны гурбан верди. Шүбһәсиз ки, онун хәстәликләри етигады үзүндән јашадығы зиндан һәјатындан гајнагланыр. Биз онун мәгамыны јада салмагла јанашы етигад вә мүбаризәсини дә хатырламалыјыг.
Онун етигадларыны бир нечә меһвәр үзәриндә бәјан етмәк олар:
1.О бу әгидәдә иди ки, Азәрбајҹан Республикасынын Исраиллә әлагәләри ашкар бир сәһв вә халгын һагларыны тапдамагдыр.
2.Дүшүнүрдү ки, Азәрбајҹан дөвләти ихтијарында олан информасија васитәләри илә халгы зәһәрләјир. Заһирдә бу шәбәкәләрин бәзиләри дөвләтә бағлы сајылмаса да даим Иран әлејһинә тәблиғат апарыр, азәрбајҹанлыларын гәлбиндә Иран вә иранлылара гаршы нифрәт тохуму әкир. Бу стратежи бир сәһвдир.
3.Әхлаг, мәдәнијјәт вә дин саһәсиндә динә, әхлага, мәдәнијјәтә зидд нәшријјәләр вә аддымлар өлкәни сүгута апарыр. Бу мүнасибәтинә ҝөрә һамы дөвләтә етиразыны билдирмәлидир. Азәрбајҹан халгы динсиз һөкумәтләрә вә мәдәнијјәтләрә тәглид васитәсилә мәһв едилир вә бу онун шәниндә дејил.
4.Өлкәдә сәрвәт, игтисадијјат, имкан бахымындан дүзҝүн бөлҝү апарылмамасы сәбәбиндән Азәрбајҹан халгы јохсул һәјат јашајыр. Һансыкы онун бөјүк енержи мәнбәләри вар. Өлкә нефтинин хариҹиләр тәрәфиндән чапылмасы, Америка ширкәтләринә әсрин мүгавиләси ады алтында 1994-ҹү илдә бөјүк пај ајрылмасы халга бөјүк хәјанәтдир вә буна дөзмәк олмаз.
5.Һаҹы Әликрам инанырды ки, дүнја азәрбајҹанлылары бир араја ҝәлмәлидир. Дүнјадакы бүтүн азәриләрин гәлби Ислам, Әһли-бејт, Аллаһын Рәсулу вә Гуран нурунда ишыгланмалыдыр.
Јухарыда гејд олунан мәсәләләрә ајдынлыг ҝәтирмәк үчүн бир нечә мүһүм нөгтәни изаһ етмәк мәҹбуријјәтиндәјик:
Һәлә Советләр Бирлији дағылмаздан бир нечә илә габаг гәрб өлкәләринә мәнсуб стратежи арашдырма мәркәзләри бу иттифагын дағылаҹағыны ејни вахтда прогнозлашдырмыш вә үмумијјәтлә советләри дағыдыб парчаламаг үчүн әмәлијјат мәркәзләри тәрәфиндән ҹидди лајиһәләр һәјата кечирилмишди. Белә бир һадисә вә ја планы һәр ҹәһәтдән диггәт мәркәзиндә сахлајан мәркәзләр Иттифаг парчаландыгдан сонра нә кими тәһлүкәләр јаранаҹағыны да дәриндән анализ етмишдиләр.
Мүәјјән олунмуш 20-јә јахын еһтимали тәһлүкәләрдән бири дә стратежи әһәмијјәт дашыјан Иран-Азәрбајҹан мүнасибәтләри иди. Белә ки, Иранла Азәрбајҹан тарихи, мәдәни, ҹоғрафи, милли, дини вә мәзһәби ҹәһәтдән ејни көкә малик олдуглары үчүн гыса заман кәсијиндә бу өлкәнин илһаг, даһа сонра исә идеоложи иттиһад мәсәләси гаршыја чыхаҹагды. Империалист гүввәләрин Ислам Ингилабыны мүһасирәдә сахлајараг, диҝәр мүсәлман өлкәләрә ихраҹына һәр вәҹһлә мане олдуглары тәгдирдә, онун Азәрбајҹан кими стратежи мәкана, енержи мәнбәји реҝионуна сирајәти дөзүлмәз бир һал иди. Одур ки, гејд олунан мәркәзләр ҝәләҹәкдә гаршылаша биләҹәкләри мәһлүкәни вахтында нејтраллашдырмаг үчүн мәкирли планлар һазырладылар. Бу ҝүн дә иҹрасы давам едән планын там шәкилдә ачыгланмасы сөһбәтин һәҹминә сығасы дејил.
Һәмин планын мүһүм тәркиб һиссәси вә мөвзумуза аид оланы Гарабағ мәсәләси иди. Әлдә олан мәлуматлара ҝөрә гәтијјәтлә дејә биләрәм ки, Гарабағ проблеми Советләр бирлији дағылмаздан илләрҹә габаг, еһтимал олунан Иран-Азәрбајҹан иттифагынын гаршысыны алмаг үчүн һазырланмыш бир ојун иди. Гәрбдә јазылмыш бу ссенарини руслар чох бөјүк һәвәслә тамашаја гојдулар. Чүнки бу проблем онларын Гафгазда нүфузуну горумаг, мәнафеләрини тәмин етмәк үчүн әлверишли шәраит јарадаҹагды.
Суал олуна биләрди ки, Гарабағ мәсәләси Иран-Азәрбајҹан мүнасибәтләринә неҹә мәнфи тәсир ҝөстәрә биләрди? Ҹаваб: Ираны гардашдан да артыг севән Азәрбајҹан халгы ондан умдугларыны һеч бир өлкә вә халгдан уммурса, бөјүк гүдрәтләрин һимајәси илә вәһши ермәни тәҹавүзүнә мәруз галмыш вә тәкләнмиш Азәрбајҹан һаглы олараг Ирандан көмәк тәләб едәҹәк. Дүшүнүлмүш тәдбирә ҝөрә Иран ики сечим гаршысында галмалы олур: Һәрби мүдахилә јолу илә ермәни тәҹавүзүнүн гаршысыны алмаг, ја да битәрәф мөвге тутмагла мүшаһидәчи кими бахмаг.
Биринҹи мөвге сечиләрдисә Иранын Русија илә гаршы-гаршыја дајанмасы гачылмаз олаҹагды. Бу исә Иран үчүн бејнәлхалг ҝүҹләр арасында мүвазинәтин позулмасындан әлавә, икинҹи бир ҹәбһәнин ачылмасы демәк иди. Ислам үммәтинин империализмә, заһирдә сионист Исраиллә Фәләстин-Ливан ҹәбһәсиндә мәһарәтлә вурушан, бу мүһарибәни сон дәрәҹә сојугганлыг вә усталыгла идарә едән Иран икинҹи вә чох ағыр бир мүһарибәјә сөвг олунурду. Архадан рус ҹәбһәсинин ачылмасы илә биринҹи ҹәбһәдә мүвазинәт позулаҹаг, дүнја илә тәкбашына вурушмаг мүмкүн олмајаҹагды. Бу сечим Ислам Ингилабынын мүгәддәраты илә ојнамаг, онун мүгәддәс һәдәфләрини тәһлүкәјә атмаг иди.
Икинҹи мөвге сечилсәјди, јәни Иран ермәни тәҹавүзүнә лагејд јанашараг, һадисәләри узагдан мүшаһидә етсәјди нә ола биләрди? Белә бир шәраитдә Иран гынаг објектинә чериләҹәк, гардашлыг, диндарлыг иддиаларында әсассыз вә пуч ҝөрүнәҹәк; онун ислами-инсани дәјәрләрә чағырышы сијаси рәнҝ алаҹаг. Бурада тәкҹә вәфасыз гардаш јох, һәтта хаин гоншу дамғасы илә гәзәбә туш ҝәләҹәк. Бу план баш тутарса тәкҹә гејд олунан Иран-Азәрбајҹан иттифагы тәһлүкәси совушмур, һәм дә Ираны зәифләтмәк үчүн Азәрбајҹан бир сәнҝәрә чеврилир. Беләликлә онлар үчүн Иран-Азәрбајҹан иттифагы тәһдиди әлверишли фүрсәтә чевриләҹәкди. Јәни 1-ҹи мөвгедә Иранын мәһви, 2-ҹи дә исә онун өз мүсәлман гардашлары гаршысында рүсвај олмасы.
Һал-һазырда охшар тале Бәһрејндә јашаныр. Әрәбистанын вәһши вәһһаби муздурлары Бәһрејнә сохулуб шиәләри өлдүрүр, мәсҹидләрини дағыдыр, гадынлара тәҹавүз едир, һәтта шиә гәбирләрини дағыдыб мејитләри јандырырлар. Иран бу ҹинајәтләр гаршысында дөзә билмәјиб һәрби мүдахилә етсә, Америка, Исраил, Авропа, әлавә олараг әрәб дүнјасы вә сүнни халглары онун үзәринә һүҹум чәкәр. Јох, үрәк ағрысы илә узагдан бахса, “сән неҹә мүсәлман гардашсан, сән неҹә шиә өлкәсисән ки, шиәләрин гәтлиамына узагдан тамаша едирсән” тәнәси илә үзләшәр, рүсвај олар. Неҹә дејәрләр, зүлмәтдә бир даш вар, ҝөтүрән дә пешман, гојан да!
Гајыдаг сөһбәтимизин давамына. Иран Ислам Ҹүмһуријјәти нә етмәли иди? Бир тәрәфдә он минләрлә шәһидин ганы баһасына әрсәјә ҝәлмиш Ислам Ингилабыны горумаг зәрурәти, диҝәр тәрәфдә исә вәһши ермәни тәҹавүзүнә мәруз галмыш ган гардашларымызы мүдафиә етмәк истәји. Ортаг бир јол сечилди, нә ачыг-ашкар һәрби мүдахилә вә нә дә мүшаһидәчи кими тамашачы мөвгеји: Азәрбајҹана орду гуруҹулуғунда тәҹили јардымлар етмәк, мүгавимәт дәстәләри јаратмаг, онлара дөјүш тәлимләри, силаһ-сурсат вә үмумијјәтлә мүдафиә системини гурмаг үчүн лазым олан һәр бир көмәји ҝөстәрмәк.
Ҝениш мигјаслы, ејни заманда јары ашкар, јары мәхфи ишләр башланды. Дәстә-дәстә азәри ҹаванлар Ирана партизан әмәлијјатлары кечирмәк үчүн тәлимә ҝәтирилди. Шушанын азәрбајҹанлылар јашајан мәһәлләләрини горумаг үчүн бир нечә силаһ арзусунда олан мүбариз инсанлара машын-машын силаһ ҝәтирилди. Мөвҹуд һөкумәтин разылығы, Рәһим Газыјевин, Рөвшән Ҹавадовун хаһиши илә мүдафиә системи гурмаг үчүн мүштәрәк гәрарҝаһ јарадылды. Бу гәрарҝаһда тәбризли, әрдәбилли ҝенераллар әјләшиб үрәк јанғысы илә өз азәри гардашларына јардым ҝөстәрир, ҝеҹә-ҝүндүз әлләриндән ҝәләни едиб тәҹавүзүн гаршысыны алмағы чалышырдылар. Һәтта ҹанлы гүввә ҝәтирилмәси гачылмаз олан бир заманда Иранын јардымы вә т
