Бисмилләһир Рәһмәнир Рәһим
Әҝәр о мәмләкәтләрин әһалиси иман ҝәтириб (пис әмәлләрдән) чәкинсәјдиләр, сөзсүз ки, онларын башларына ҝөјдән вә јердән бәрәкәт јағдырардыг (ҝөјүн вә јерин бәрәкәт гапыларыны онларын үзүнә ачардыг). Лакин онлар (өз пејғәмбәрләрини) јаланчы һесаб етдиләр, Биз дә онлары газандыгларына (газандыглары ҝүнаһлара) ҝөрә мәһв етдик.
Гурани Кәримин бујурдуғуна әсасән Аллаһ Тәала бәшәр јарандығы ҝүндән ҝүнаһкарлара дәфәләрлә билдиришләр етдикдән сонра сонунҹу билдириши фәлакәтләр ҝөндәрмәк олмушдур. Буна һәм Гуранда һәм дә Пејғәмбәр вә Әһли Бејтин һикмәт долу кәламларында чох раст ҝәлинир. Мисал олараг Әраф сурәсинин 132-133-ҹү ајәләрини нүмунә ҝөстәрмәк олар.
(Фирон адамлары Мусаја) дедиләр: “Сән бизи овсунламаг үчүн нә мөҹүзә ҝәтирсән дә, јенә сәнә иман ҝәтирән дејилик!”.
Биз ајры-ајры мөҹүзәләр үзрә онлара туфан, (әкинләринә) чәјирткә вә һәшәрат, (евләринә, јемәкләринә) гурбаға вә (чешмәләринә, кәһризләринә) ган ҝөндәрдик. Онлар јенә дә (иман ҝәтирмәји) өзләринә сығышдырмајыб кафир бир тајфа олдулар.
Ајәдә вурғуландығы кими Бәни Исраил өвладлары дәфәләрлә Аллаһ тәрәфиндән билдиришләри гулаг ардына вурдугларына ҝөрә бу бәлаларла ҹәзаландырылмышлар.
Бу гәбилдән олан кечмиш үммәтләрин башына ҝәлән бәлалар Гурани Кәримдә хүсусилә Әл Һәгга сурәсинин илкин ајәләриндә тәфсилаты илә гејд олунмушдур.
Чохлары елә ҝүман едирләр бу кими бәлалар вә фәлакатлар кечмиш үммәтләрә мәхсусдур. Онлар һәтта бу фикирләрини әсасландырмаг үчүн Әнфал сурәсинин 33 ајәсинә истинад едирләр “Һалбуки сән онларын арасында ола-ола Аллаһ (сәнә һөрмәт әламәти олараг) онлара әзаб верән дејилдир. (Төвбә едиб) бағышланмаларыны диләјәркән дә Аллаһ онлара әзаб вермәз!”. Лакин ајә онларын дүшүндүјүнү демәк истәмир. Ајәдә вурғуланан мәтләб башга бир мәсәләдир ки, Әлламә Тәбатабаи вә башга тәфсир алимләри буну тәфсирләриндә гејд етмишләр.
Бәлалар вә фәлакатларын кечмиш үммәтләрә мәхсус олдуғу нәзәријјәси Гуран бахымындан сәһвдир. Чүнки Аллаһ Тәала Фуссиләт сурәсинин 13-ҹү ајәсиндә Ад вә Сәмуд гүвмүнүн ҹәзаландырмаг һадисәсини тәһлил едәрәк мүсәлманларын башына да белә бәлаларын ҝәлмәсини мүмкүн сајыр. Белә ки, ајәдә Аллаһ Тәала бүтүн мүсәлманлара хәбәрдарлыг вә тәһдид едәрәк бујурур: (Ја Пејғәмбәр!) Әҝәр үз дөндәрсәләр, де: “Мән сизи Ад вә Сәмуд илдырымы кими бир илдырымла (бу тајфалары мәһв етмиш түкүрпәдиҹи бир сәслә, мүдһиш бир әзабла) горхудурам!”(Бәзи тәрҹүмәләрдә ајә мүшрикләрә аид едилир ки, бу да тәфсир алимләри тәрәфиндән сәһв һесаб едилир).
Әҝәр Гуран мүсәлманлара бәланы истисна етмирсә һәр заман бәлалар бизә дә үз верә биләр. Чохларымыз бундан гәфләтдә олдуғумуза ҝөрә һәтта Гурани Кәримдә Аллаһ Тәала инсанлары гынајыр. Буна Әраф сурәсинин 97-98-99-ҹу ајәләрини нүмунәл ҝөстәрмәк олар.
“Мәҝәр о мәмләкәтләрин әһалиси әзабымызын онлара ҝеҹә јатаркән ҝәлмәјәҹәјинә әмин идиләрми?” -Әраф 97
“Вә ја о мәмләкәтләрин әһалиси әзабымызын онлара ҝүндүз ојнајыб әјләнәркән ҝәлмәјәҹәјинә архајын идиләрми?”-Әраф 98. “Јахуд (о мәмләкәтләрин әһалиси) Аллаһын онлары долашдырыб бәла торуна салмајаҹағына (наз-немәт ичиндә јашадыглары һалда гәфләтән онлара әзаб ҝөндәрмәјәҹәјинә) әмин идиләрми? Аллаһын (бу јолла) долашдырыб бәла торуна салмајаҹағына өзләринә зәрәр еләјәнләрдән башга һеч кәс архајын ола билмәз!”-Әраф 99.
Белә олдугда бәс нә үчүн мүсәлманлар өзләрини алдадырлар? Гурани Кәримдә ачыг-ашкар ҝүнаһкар мүсәлманларын да ҹәзаландырмаг вәдләри верилиб. Әфсуслар олсун ки, чохлары бу мәсәләни ја билмир, ја инанмыр, ја да етинасызлыг едир. Амма Аллаһын вердији вәд мүтләг баш вермәкдәдир.
Аллаһ мүсәлманлары һансы јолларла ҹәзаландырыр?
Пејғәмбәримиз пејғәмбәрлијә сечилдикдән сонра бәшәријјәтә хүсусилә мүсәлманлара сијаси, иҹтимаи вә игтисади бахымдан бәхш етдији ики бөјүк немәт олмушдур. О немәтләрдән бири әмнијјәтдир. Мәлум олдуғу кими Әрәбистан јарымадасында ики бөјүк империјанын јаратдығы әмнијјәтсизлик һеч кимә мәхфи дејил. Әрәбистан јарымадасында мәркәзи һөкүмәтин олмамасы нәтиҹәсиндә һәр ики империја хүсусилә Иран империјасы Әрәбистан јарымадасында гәтл-гарәтлә мәшғул иди. Пејғәмбәримиз мәркәзи һөкүмәти гурдугдан сонра әҹнәбиләрин дәхаләтләринин гаршысыны алды. Икинҹи бөјүк немәт үммәти игтисади бахымдан тәмин етмәк иди. Һамыја ајдындыр ки, Исламдан өнҹә ҹаһилијјәт дөнәминдә әрәбләрин једикләри чәјирткә, ичдикләри исә үфунәтли сулар иди. (Нәһҹул Бәлағаја әсасән). Мәһс она ҝөрәдир ки, Гурејш сурәсинин 3-4 ајәсиндә: “Бу евин Рәббинә (Кәбәнин саһиби Аллаһа) ибадәт етсинләр! О Аллаһ ки, онлары аҹлыгдан гуртарыб јемәк верди вә онлара горхудан (фил саһибләринин тәһлүкәсиндән) сонра әмин-аманлыг бәхш етди”- Аллаһ Тәала мүсәлманлара она ибадәт етмәләринин борҹлу олдуғунун бир сәбәбини дә бу ики немәтин онлара верилмәсиндә ҝөрүр.
Шүбһәсиз ки, Аллаһ Тәала Ислам үммәтини ҝүнаһларына ҝөрә ҹәзаландырмаг истәјәрсә бу ики немәти онлардан алар. Јәни вердији әмнијјәти алмаг нәтиҹәсиндә Исламдан өнҹә олан әмнијјәтсизлик, зәлиллил, диҝәрләринә көлә олмаг вә с. ҹәзалара мәруз гојар. (Бир чох мүсәлман өлкәләриндә мөвҹуд олан әмнијјәтсизликләр бна ҝөрәдир: Гарабағ,Фәләстин, Әфганыстан, Ираг).
Игтисади бахымдан да бу гәбилдәндир. Мәһс она ҝөрәдир ки, Аллаһ Тәала Нәһл сурәсинин 112 ајәсиндә бујурур: “Аллаһ бир шәһәри мисал ҝәтирир. О шәһәр әмин-аманлыг вә архајынлыг ичиндә иди. Лакин Аллаһын немәтини инкар етди, Аллаһ да һәмин шәһәрә (сакинләринин) етдикләри әмәлләрә ҝөрә аҹлыг вә горху бәласы даддырды”. Аллаһ Тәала бу ајәдә ачыг-ашкар ики немәтин алынмасыны мисал ҝәтирир. Бизә дә Ибраһим сурәсинин 45 ајәсиндә Аллаһ Тәала мисаллардан нәтиҹә чыхармағымызы һәмчинин һамымыза аид олдуғуну баша дүшмәјә чағырыр. “Сиз өзләринә зүлм едәнләрин јурдларында да сакин олдунуз, онларын башына нәләр ҝәтирдијимиз дә сизә бәлли олду. Үстәлик сизин үчүн (ибрәтамиз) мәсәлләр дә чәкдик”-Ибраһим сурәси 45-ҹи ајә.
Тәәссүфләр олсун ки, бир чох инсанлар башларына ҝәлән бәлалары тәбии һадисә олдуғуну ҝүман едәрәк бу фәлакәтләрдән нәтиҹә чыхармаг әвәзинә өзләрини алдадырлар.
Бу мәсәлә һәтта Гурани Кәримин Әраф сурәсинин 95 ајәсиндә дә вурғуланыр: “Сонра сыхынтыны (бәланы, пислији) фираванлыгла әвәз етдик. Беләликлә, онлар артыб чохалдылар вә дедиләр: “Аталарымыза да белә јахшы-јаман ҝүнләр(тәбии фәлакәтләр) үз вермишди”. Елә бу ан онлары өзләри дә билмәдән, гәфләтән (әзабла) јахаладыг”. Бундан белә нәтиҹә чыхармаг олар ки, Аллаһ Тәала бир мүддәт инсанлары өз башына бурахыр сонра исә ҝүнаһлары мүгабилиндә онлара бәла ҝөндәрир. Әнам сурәсинин 44-ҹү ајәсиндә белә дејилир: “Едилмиш хәбәрдарлығы унутдуглары заман (ҝүнаһларыны даһа да артырмаг мәгсәдилә) һәр шејин гапыларыны онларын үзүнә ачдыг. Өзләринә верилән немәтләрә севиндикләри вахт онлары гәфләтән јахаладыг вә онлар (һәр шејдән) мәһрум олдулар”.
