Гануни “оғру”- Арашдырма

Әһли Бејт - АБНА – Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, гануни “оғру” вә ја ганунда “оғру” (рус. Вор в законе; укр. элодіј у законі; белар. злодзеј у законе; ҝүрҹ. კანონიერიქურდი) — дөвләт ганунларына паралел, фәргли принсипләрлә јашајан, фәргли принсипләр уғрунда мүбаризә апаран мафија титулудур. Гануни оғруларын бүтүн нүмајәндәләри ҹинајәт төрәтмиш шәхсләрдир.

Гануни оғру - лоту анлајышы мүхтәлиф өлкәләрдә вә заманларда мөвҹуд олуб. Лотулар әсасән Орта Шәргдә мөвҹуд олуб. Мәсәлән, Исфаһан лотулары мүәјјән функсија дашыјырдылар, вә үмуми тәсәввүрдән фәргли олараг, һакимијәтлә әмәкдашлыг едирдиләр ки, бу индики оғруларын бир чохуна да аиддир. Совет сијаси системиндә һакимијәтин хәбәри олмадан ҹинајәт вә гејри-ҹинајәт вә үмумијәтлә һәр-һансы структурун јаранмасы еһтималы чох ашағы иди. Одур ки, дүшүнмәк олар ки, оғру аләмини совет сијаси системи, әввәлләр дә тарихдә олдуғу кими, ҹинајәт аләмини нәзарәтдә сахламаг мәгсәди илә јаратмышды. Бу ганунлара табе оланларын сијасәтдән узаг олмасы мәсәләси дә һеч дә тәсадүфи дејил. Сталин истәнилән сијаси мүхалифәтдән горхдуғу үчүн, гануну оғру институтуну јаранмасында мараглы иди.

Мүасир Тарихи

Формалашмыш криминал аләм даһа чох Русија мүһитиндән бәһрәләниб. Белә ки, бунунла әлагәдар терминләр дә рус мәншәлидир. Һәтта Сталинин бу амилдән сијаси мәгсәдләрлә јарарландығыны да дејирләр. Мәлуматлар вар ки, о вахт о, һәбсханаларда гајда-ганун јаратмаг үчүн белә бир тәшкилатланмаја нәинки мане олуб, әксинә, рәваҹ вериб. Мәһз бу тәшкилатланмадан сонра "обшак" адландырылан механизм гурулуб.

"Обшак" Механизми

"Обшак" механизминин өз өзәлликләри вар. Бурада һәр шејин көнүллүлүк әсасында баш вермәси чох мүһүм амилдир. Бәзи һалларда исә "обшак"ын рәји илә зор тәтбиг олунмасы гәрары да верилә биләр. Бир чох өлкәләрин тәҹрүбәсинә әсасланан експертләр коррупсија илә криминал аләмин рејтингини дүз мүтәнасиб һесаб едир. Бир чох варлы адамларын вахташыры "обшак" үчүн "греф" етмәси, јәни мүәјјән вәсаит ајырмасы һәмин шәхсләрин "обшак" тәрәфиндән тохунулмаз һесаб олунмасына сәбәб олур.

Нәтиҹәдә, 1930-ҹу илләрдә, ССРИ-дә мөвҹуд олан ағыр репрессија илләриндә "Гануни оғрулар" мејдана ҝәлибләр. Онларын јаранмасыны Сталинин ады илә бағлајанлар чохдур. Иддиаларына ҝөрә, ағыр сијаси вәзијјәтдә вә ондан сонракы аҹлыг илләриндә ады ҹинајәткарлардан ибарәт коллективләшмә илә мүхалиф дүшүнҹәли инсанлара нәзарәт етмәк үчүн Сталинә "Оғру дүнјасы" чох лазым иди. О, бу васитәдән истифадә едәрәк асанлыгла сијаси мәһбуслара нәзарәт едирди. Јаранан аләмдә, "оғрулар" ганунлары танымамалы, һеч бир заман гуллуг етмәмәли идиләр.

Лакин Русијада криминал аләмин тәшкилатланмасынын әсасән Сталин дөврү илә бағлы олмасыјнан разылашмајанлар да вар. Мәсәлән, башга бир иддиаја ҝөрә, чар ЫЫ Николајын дөврүндә дә һәбсханаларда криминал авторитетләр олуб. Азәрбајҹанда исә һәмин дөврдә бу тип инсанлар "гочу" кими танынырдылар.

Бөјүк Вәтән мүһарибәси илләриндә бәзи "гануни оғрулар" Вәтәни мүдафиә етмәк үчүн мүһарибәјә јолланыблар. Бу аддымлары онларын "ганунпәрәстләр" тәрәфиндән хәбәрчи мәнасы верән"ганҹыг" адландырылмасына сәбәб олур. Беләликлә, оғру дүнјасы 2 һиссәјә ајрылыр вә араларында узун сүрән саваш башлајыр. Нәтиҹәдә һәр ики тәрәф ағыр итки верир. 1979-ҹу илдә Кисловодск шәһәриндә ики груплашманын рәһбәрләри ҝөрүшүрләр. Бундан сонра груплашмалар арасында мүбаризә нисбәтән сәнҝијир, лакин "гануни оғрулар" өз әнәнәләрини горујуб сахлаја билирләр.

"Гара зон"

Сонралар "оғру" олараг адландырылан шәхсләрдән әсасән дөвләтин гојдуғу ганунлары танымыр, даһа чох өзләринин тәртиб етдикләри "јабаны" ганунлара истинад едир, онлара тапынырдылар. Бу әнәнә сонралар даһа да кәскинләшди. Амма илк јарандығы илләрдә Сталин вә о дөврүн репрессив Русијасы мәһз бу сијасәтлә ганунлары инкар едән мүхалиф дүшүнҹәли инсанлары кәшф едир, сонра исә онлар үчүн түрмәдә даһа "раһат" дүнја јарадырды. Һәмин "дүнја" бу ҝүн дә "Гара зон" адланыр.

"Гара зон"лар "мужикләр", "бродјагалар" вә "гануни оғрулар"дан ибарәтдир.

Ел арасында ишҝүзар адама бу ҝүн дә "мужик" дејирләр. Бујанашма "зон"лардадаејнигајдадаишләдилир. "Мужикләр" демәк олар ки, "зон"ун бүтүн ағырлығыны чијинләриндә дашыјырлар. Онлар тәклифләр верир, сөһбәтләрдә иштирак едир, һәтта һөкм белә верирләр. Амма "гануни оғру"ларын мәсәләјә гарышмасы илә онларын "вәзифәси" вә сөзләри битир.

"Бродјагалар" ҝәләҹәјин "оғрулары" олмаг үчүн чалышырлар. Һесаб едирләр ки, "оғру" олмаг онларын һаггыдыр. Лакин бу бүтүн "бродјагалар"а гисмәт олмур. Бунун үчүн ҝәрәк о, самбаллы вә дилләрә дастан һәјат јолу кечсин, гојулмуш бүтүн оғру гајда-ганунлара әмәл етсин. Онун илк аддымы ҹинајәт төрәтмәкдир. Бу ҹинајәт һәм дә санбаллы олмалыдыр. Бундан әлавә, һеч бир заман сөзүн бүтүн мәналарында гуллуг етмәмәк, партијалылыг, тәшкилат вә башга гурулушларда олмамаг, аилә вә өвлад саһиби олмамаг, характер вә хасијјәт бахымындан шәхсијјәтә чеврилмәк кими ағыр шәртләр мүтләг јеринә јетирилмәлидир. Онун үчүн һәјаты "оғру ганунлары"ндан бүтүн ағыр шәртләр алтында бу "ганунлары" диктә етмәлидир.

"Оғрулар" үмуми хәзинәјә ҝәлән пуллара да нәзарәт едир, бу барәдә һесабат вермәклә јанашы, бүтүн "зон"а ҝәлән пулларын да һаралара хәрҹләнмәсини өјрәнмәк сәлаһијјәтинә маликдир. Онлар "оғру" адына лајиг оланлары өз араларына ҹәлб етмәк, артыг өзләриндән сөз етдирмиш "бродјага"лары нәһәнҝ "оғру" аиләсинә дәвәт етмәк һүгугуна да маликдирләр. Бундан башга, онлар "оғру" адына ләкә ҝәтирмиш шәхсләр барәсиндә дә лајигли һөкм чыхара биләрләр. Бир һәгигәт дә ондан ибарәтдир ки, вахты илә оғру адыны алмыш бириси үчүн неҹә дејәрләр ҝеријә јол јохдур: оғрунун титулундан мәһрум олунмасы өлүмдән бетәрдир. Сөһбәт һәм дә ондан ҝедир ки, "гануни оғру" "оғру ганунларына" хәјанәт етмиш шәхсләрә гаршы амансызлыг нүмајиш етдирәрәк онларын һәјатларына ибарәли дилдә десәк, "крест" гоја биләрләр.

Әсас ганунлары

Бүтүн мәһкумлар тәрәфиндән риајәт олунмалы мәҹәллә.

Бүтүн мәһкумлар тәрәфиндән риајәт олунмалы мәҹәлләдәки әсас мүддәалар ашағыдакылардыр:

1. Мәһкум гәти шәкилдә хәбәрчилик етмәмәлидир. Ән әсасы да һакимијјәт тәмсилчисинә. Ади бир хәбәрчилик һәмин мәһкумун сонрадан "стукач" ләгәби илә өмүрлүк дамғаланмасына сәбәб олаҹаг.

2. Дустаг јолдашлары арасында деди-году илә мәшғул олмаг вә һеч кимә шәр атмаг олмаз. Бу чох бөјүк сәһвдир.

3. Оғурлуг етмәк, хүсусән дә дустаг јолдашынын әрзағыны оғурламаг олмаз. Ја да әрзаг ҝизләтмәк олмаз. Бу әмәли төрәдәнләр "срок"унун сонунаҹан "крыса" адланырлар.

4. Физики ҝүҹүндән истифадә едәрәк һеч кимә, хүсусән дә зәиф дустаглара әл галдырмаг, өзүнү "бакланлыға" гојмагдыр.

5. Ҹәза чәкдији инзибати бинада ишләмәмәлидир. Хүсусән дә "мент"ләрин ҝөрәҹәји ишләри ҝөрмәмәлидир. Јохса өмрү боју "козјол" дамғасына саһиб олар.

6. Гумарда вә диҝәр пуллу ојунларда удуздугда борҹлу галмамаг лазымдыр. Әкс һалда һамы ону "фуфло" адландыраҹаг.

7. Киминләсә ҹинси әлагәдә олмаг олмаз, әкс һалда "педор" ајамасы ондан әксик олмајаҹаг. Үмумијјәтлә, "педор"ла һеч вахт контакт јаратмаг, онларла отуруб-дурмаг, онлара әл вермәк, саламлашмаг олмаз.

8. Гејри-инсани әмәлләрдән дә чәкинмәк лазымдыр, јохса мәһкум јолдашлары ону "гад" дејә чағыраҹаглар.

9. Мәһкумлугда шәхси рифаһы наминә мәишәт ишләри илә дә мәшғул олмаг олмаз, јохса она "шустрјак", "шныр" дејәҹәкләр.

Јухарыдакы ҝөстәрдикләримиз өзүнәмәхсус мәҹәлләдән нүмунәләрдир. Бу мәгамлары позан шәхсләр һәм дә үмуми "Ганун"а гаршы чыханлардыр, онун мүддәаларыны позанлардыр. Бу һәрәкәт мәһкумлар арасында "фаһишәлик" кими гијмәтләндирилир. "Фаһишәлик" исә өлүмлә белә ҹәзаландырыла биләр.

Оғру ганунлары

1. Оғру ганунларынын дәстәкләнмәси вә она садиглик;

2. Һүгуг-мүһафизә органлары илә һәр һансы бир әлагәнин гурулмасына јол вермәмәк;

3. Бир-биринә мүнасибәтдә дүз олмаг;

4. Өз сыраларына јени үзвләри, хүсусилә ҝәнҹләри ҹәлб етмәк;

5. Сијаси фәалијјәтлә мәшғул олмамаг;

6. Карт ојнамағы мүтләг баҹармаг.

Һәбсхана ганунлары

1. "Обшак"ын пајыны ајырмаг;

2. Гануни оғруја әл галдырмамаг;

3. Бөјүкләрә һөрмәт етмәк;

4. Валидејнләрә һөрмәт етмәк;

5. Сатгынлара гаршы барышмаз мүнасибәт нүмајиш етдирмәк;

6. Сүбутсуз иттиһам ирәли сүрүлмәсинә гадаға гојулмасы;

7. Һәр һансы бир формада тәһгир етмәјә гадаға;

8. Сөјүшә гадаға.

Статистика

Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр