Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, 24 Зил Һәҹҹә Мүбаһилә һадисәси илә тарихә әбәди һәкк олду. Мүбаһилә сөзү азад бурахмаг, шәрти арадан галдырмаг мәнасыны билдирән, “бәһл” сөзүндәндир. Амма данышыгда бу сөз бир-бирини ләнәтләмәк, бир-биринә нифрин етмәк мәнасыны билдирир. Мүбаһилә заманы дини мөвзуда ортаја чыхмыш мүбаһисәнин һәлли үчүн Аллаһ дәрҝаһына бирликдә үз тутулур, јалан данышан тәрәфин рүсвај едилмәси, ҹәзаландырылмасы тәләб едилир.
Һиҹри 10-ҹу ил зилһиҹҹә ајынын 24-дә Ислам пејғәмбәри (с) илә Нәҹран мәсиһиләри арасында Мүбаһилә һадисәси баш верди. Һәзрәт Пејғәмбәр (с) мәктуб јазараг Нәҹран мәсиһиләрини Ислама дәвәт етмишди. Исламы гәбул етмәк истәмәјән бу ҹамаат Мәдинәјә нүмајәндә ҝөндәрдиләр вә нәтиҹәдә Пејғәмбәр (с) онлары Мүбаһиләјә дәвәт етди. Пејғәмбәрин (с) әзәмәтинә шаһид олан Нәҹран нүмајәндәләри горхуја дүшүб, тәклиф етдиләр ки, Пејғәмбәрин (с) иҹазәси илә Ислам һөкумәтинин табечилијиндә өз динләриндә галсынлар.
Сәфалы Нәҹран торпағы 70 кәндлә бирликдә Һиҹазла Јәмән сәрһәддиндә јерләшир. Илкин Ислам дөврүндә Нәҹран әһли бүтпәрәстликдән чыхыб мәсиһилији гәбул етмиш јеҝанә гөвм иди.
Ислам пејғәмбәри (с) Аллаһ әмрини јеринә јетирәрәк мүхтәлиф өлкәләрә, мәнтәгәләрә нүмајәндәләр ҝөндәрир, мәктублар јазыр, онлары төвһидә дәвәт едирди. Белә мәктублардан бири дә Нәҹран ускуфу (кешиш) Әбу Һарисәјә јазылмышды.
Һәзрәт Пејғәмбәр (с) өз мәктубунда јазырды: “Ибраһим, Исһаг вә Јәгубун Аллаһынын ады илә. Бу мәктуб Аллаһын рәсулу Мәһәммәд (с) тәрәфиндән Нәҹран ускуфуна јазылыб. Ибраһим, Исһаг вә Јәгубун Аллаһына ситајиш едирәм, сизи бәндәјә пәрәстишдән Аллаһа пәрәстишә чағырырам. Дәвәт едирәм ки, Аллаһ бәндәләринә итаәтдән чыхыб, Аллаһа итаәтә ҝәләсиниз. Әҝәр дәвәтими гәбул етмәсәниз Ислам һөкумәтинә ҹизјә (дөвләтин һимајәси мүгабилиндә верҝи) өдәмәлисиниз. Әкс тәгдирдә сизи тәһлүкә ҝөзләјир.”
Пејғәмбәрин (с) нүмајәндәләри дәвәт мәктубуну Нәҹран ускуфуна вердиләр. Ускуф шура чағырды, мәшвәрәт апарды. Шурадакыларын арасында олан мүдрик адамлардан бири деди: “Биз өз әҹдадларымыздан чох ешитмишик ки, бир ҝүн пејғәмбәрлик Исһаг өвладларындан Исмаил өвладларына өтүрүләр. Ола биләр ки, Мәһәммәд (с) һәмин Исмаил өвладыдыр.” Гәрара ҝәлдиләр ки, Мәдинәјә ҝедиб Пејғәмбәрлә (с) ҝөрүшсүнләр, ондан пејғәмбәрлијинин дәлилләрини сорушсунлар.
Һәзрәт Пејғәмбәр (с) нәҹранлыларла ҝөрүшүб сөһбәт етди, онлары бир Аллаһа пәрәстишә чағырды. Нәҹранлылар инадкарлыг ҝөстәрдиләр, һәзрәт Мәсиһин илаһилији етигадындан әл чәкмәдиләр. Бу заман вәһј мәләји назил олду вә Пејғәмбәрә (с) чатдырды ки, Аллаһын јанында Иса Адәм кимидир, Аллаһ ону торпагдан јарадыб. Назил олмуш мәләк һәзрәт Исанын һәзрәт Адәм кими дүнјаја ҝәлишини јада салды, билдирди ки, әҝәр Иса атасыз дүнјаја ҝәлибсә, Адәм һәм ата, һәм дә анасы олмадан јарадылыб. Әҝәр атасы олмамаг инсаны Аллаһын өвлады едәрдисә, һәзрәт Адәм бу мәгама даһа лајиг иди. Бүтүн бу дәлилләр нәҹранлылары гане етмәди. Нәһајәт, Аллаһ-Таала һәгигәтин сүбуту үчүн мүбаһилә ҝөстәриши верди.
Аллаһ-Таала мүбаһилә ајәсинин ардынҹа бир нечә ајәдә һәзрәт Мәсиһин дүнјаја ҝәлишиндән данышыр. Нәҹранлылар мәнтиги дүшүнҹәјә дәвәт едилир. Јалныз дәлилләр гәбул олунмадығы заман мүбаһилә әмри верилир. Али-Имран сурәсинин 61-ҹи ајәсиндә бујурулур: “Сәнә верилән елмдән сонра кимсә сәнинлә мүбаһисә вә дүшмәнчилијә галхса онлара де ки, биз дә өвладларымызы ҝәтирәк, сиз дә өвладларынызы ҝәтирин, биз дә гадынларымызы ҝәтирәк, сиз дә гадынларынызы ҝәтирин, биз дә гоһумларымызы ҝәтирәк, сиз дә гоһумларынызы ҝәтирин; сонра мүбаһилә едәк, јаланчыја Аллаһдан ләнәт истәјәк...”
Ислам рәвајәтләриндә билдирилир ки, мүбаһилә тәклифиндән сонра Нәҹран мәсиһиләри дүшүнмәк үчүн вахт истәдиләр. Мүшавирәләринин нәтиҹәси бу олду ки, Пејғәмбәр (с) мүбаһиләјә бөјүк ҹәмијјәтлә ҝәлсә горхмасынлар, чүнки һаглы олсајды чохлуға, һај-күјә әл атмазды. Дүшүндүләр ки, әҝәр мүбаһиләјә бир нечә гоһум вә өвлады илә ҝәлсә, демәк һәгигәтән дә пејғәмбәрдир вә онунла мүбаһилә тәһлүкәлидир. Өнҹәдән разылашма әсасында Пејғәмбәр (с) вә Нәҹран мәсиһиләри тәјин олунмуш јерә ҝәлдиләр. Нәҹранлылар ҝөрдүләр ки, Пејғәмбәр (с) Һүсејн (ә) гуҹағында, Һәсәнин (ә) әлиндән тутуб, Әли (ә) вә Зәһра (с) онун јанындадыр. Һәзрәт Пејғәмбәр (с) јахынларына бујурду ки, мән дуа едәндә сиз амин дејәрсиниз. Мәсиһиләр бу сәһнәни ҝөрүб, горхуја дүшдүләр. Пејғәмбәрин (с) ән јахын адамларыны мүбаһиләјә ҝәтирмәси онун бөјүк етигадыны ҝөстәрәрди. Әҝәр һаглы олдуғуна инанмасајды, әзизләринин һәјатыны тәһлүкәјә атмазды. Буна ҝөрә дә мүбаһиләдән чәкиндиләр, Пејғәмбәрин (с) тәклифини гәбул етмәк гәрарына ҝәлдиләр.
Пејғәмбәрин (с) гәтијјәтини ҝөрән мәсиһиләр горхуја дүшдүләр. Нәҹран мәсиһиләринин баш ускуфу Әбу Һарисә деди: “Әҝәр Мәһәммәд (с) һаглы олмасајды, бу шәкилдә мүбаһиләјә ҹүрәт етмәзди. Әҝәр бу вәзијјәтдә мүбаһиләјә ҝетсәк, бир ил өтмәмиш јер үзүндә бир нәсрани галмајаҹаг.” Диҝәр рәвајәтдә ускуфун дилиндән нәгл олунур: “Мәним ҝөрдүјүм чөһрәләр Аллаһдан истәсәләр ки, дағлар көкүндән гопсун, бу истәк ҝерчәкләшәр. Мүбаһиләдән чәкинин, јохса һәлак оларсыныз вә јер үзүндә бир нәфәр дә мәсиһи галмаз.”
Әбу Һарисә Пејғәмбәрин (с) ҝөрүшүнә ҝәлиб деди: “Еј Әбүл Гасим, бизимлә мүбаһилә фикриндән дашын, бизә ҝүзәштә ҝет. Елә бир сөз де ки, ону јеринә јетирмәјә ҝүҹүмүз чатсын. Һәзрәт бујурду ки, һәр ил 2000 һуллә (1 һуллә 40 дирһәм) өдәјәрсиниз, мүһарибә баш версә бунун мүгабилиндә 30 зиреһ, 30 низә, 30 ат аларсыныз.”
Пејғәмбәрин (с) нәҹранлыларла мүбаһиләси ики бахымдан һәзрәтин һаглы олдуғуну ҝөстәрир. Әввәла Пејғәмбәр (с) өзү мүбаһилә тәклифи вермишди. Бир шәхс өзүнә инанмаса бу иши ҝөрмәз. Чүнки мүбаһиләнин агибәти дәһшәтлидир. Мүбаһиләдә һагсыз тәрәфин торпаг јарылмагла јерә батмасы мүмкүндүр. Диҝәр тәрәфдән, Пејғәмбәр (с) мүбаһиләјә ән әзиз адамларыны ҝәтирди. Бу да онун иман вә сәдагәтини ҝөстәрирди. Пејғәмбәр нәинки өзүнү, ән әзиз адамларыны ҹәсарәтлә мејдана чыхармышды.
Шиә вә сүнни тәфсирчиләри вә һәдисчиләри билдирирләр ки, мүбаһилә ајәси Әһли-Бејт (ә) һаггында назил олуб. Пејғәмбәр (с) бу сәһнәјә јалныз өвладлары илә ҝәлиб. Ајәдәки “әбнаәна” сөзү Һәсән (ә) вә Һүсејнә (ә), “нисаәнә” сөзү ханым Зәһраја (с), “әнфусәна” сөзү һәзрәт Әлијә (ә) аиддир. Бурадан ҝөрүнүр ки, һәзрәт Әли (ә) Пејғәмбәрин (с) вүҹуду мәгамында олуб.
“Үјуни әхбарур-Риза” китабында Мәмунун бир мәҹлисиндән данышылыр. Мәҹлисдә Имам Риза (ә) бујурур: “Аллаһ-Таала өз бәндәләриндән олан пак инсанлары мүбаһилә ајәсиндә танытдырыб. Ајә назил оландан сонра Пејғәмбәр (с) өзү илә Әли (ә), Фатимә (с), Һәсән (ә) вә Һүсејни (ә) мејдана апарыб. Әһли-Бејтдә (ә) олан бу мәзијјәт кимсәдә олмајыб, кимсә бу мәгама чатмајыб...”
Ғајәтул-мәрам китабында Сәһиһи-Мүслимдән нәгл олунур: Бир ҝүн Мүавијә Сәд ибн Әбу Вәггаса деди: “Нә үчүн Әлијә (ә) сөјүш сөјмүрсән?” Сәд деди: “Пејғәмбәрин (с) Әли һаггында 3 сөзү јадыма дүшүр вә бу ишдән чәкинирәм. Бу 3 сөздән бири Мүбаһилә ајәси назил оланда Пејғәмбәрин (с) Фатимә (с), Һәсән (ә), Һүсејн (ә) вә Әлини (ә) дәвәт едәрәк белә демәсидир: Пәрвәрдиҝара, бунлар мәним јахынларымдыр...”
Пејғәмбәр (с) Мүбаһилә гәрарына ҝәләндә әввәлҹә әбасыны чијнинә салды, сонра Әли (ә), Фатимә (с), Һәсән (ә) вә Һүсејни (ә) әбасы алтына алараг деди: “Пәрвәрдиҝара, һәр пејғәмбәрин әһли-бејти олуб. Пәрвәрдиҝара, бунлар мәним әһли-бејтимдир. Шәкк вә ҝүнаһы онлардан узаглашдыр, онлары пак гәрар верир.” Бу заман Ҹәбраил назил олду вә Тәтһир ајәсини ҝәтирди, ајәдә бујурулурду ки, Аллаһ Әһли-Бејти (ә) чиркинликдән узаглашдырмаг вә пак етмәк гәрарына ҝәлди.
Зилһиҹҹә ајынын 24-ү Мүбаһилә ҝүнү олараг олдугҹа әламәтдардыр. Һәмин ҝүн һәзрәт Пејғәмбәрин (с) һаглы олмасы, Әһли-Бејтин (ә) әзәмәти сүбута јетди. Мәфатиһул-ҹинан китабында һәмин ҝүн үчүн хүсуси әмәлләр зикр олунуб:
- Батинин сәфасы үчүн заһири тәмизлик үнванында гүсл вермәк;
- Руһа сәфа верән оруҹ тутмаг;
- Ики рәкәт намаз гылмаг;
- Рамазанын сәһәр дуасына бәнзәр Мүбаһилә дуасы охумаг...
Һәмин ҝүн Әмирәлмөмининин (ә) зијарәтнамәсини, хүсуси илә Ҹамеә зијарәтини охумаг төвсијә едилир. Һәзрәт Әлинин (ә) хатирәсиндән долајы јохсуллара әл тутулур, сәдәгә верилир.
Мүбаһилә ҝүнүнүн дуасындан: “Пәрвәрдиҝара, Мәһәммәд вә али Мәһәммәдә салам ҝөндәр. Мәнә шадлыг, тәравәт, ардыҹыллыг, гуртулуш, сағламлыг, кәрамәт, пак вә бол рузи, сәмадан назил олан һәр бир немәтдән әта ет... Пәрвәрдиҝара! Әҝәр ҝүнаһлар сәнин гаршында үзүмү гаралдыбса, арамызда пәрдә олубса, мәнә мәрһәмәтинә мане олубса, һеч заман сөнмәјән нуруна хатир, Мәһәммәд вә али Мәһәммәдә хатир, ҹанишин сечдијин Әлијә хатир, Мәһәммәд вә али Мәһәммәдә салам ҝөндәр, ҝүнаһларымы бағышла, галан өмрүмдә мәни гору... Пәрвәрдиҝара! Мән сәнә мүтијәм, мәндән разы ол. Әмәлими хејирлә баша чатдыр, онун савабыны беһиштдә гәрар вер, мәнимлә өзүнә лајиг шәкилдә давран... Салам ҝөндәр Мәһәммәд вә али Мәһәммәдә, өз мәрһәмәтинлә мәни бағышла, еј меһрибанларын меһрибаны.”
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
