Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, 10-ҹу һиҹри илинин зиһәҹҹә ајынын 18-дә Һәҹҹдән гајыдан карван Пејғәмбәрин әмри илә дајанды вә ҹамаат Гәдирдә топлашдылар. Һамы бир биринә бахырды вә сорушурду: Нә һадисә баш вериб? Пејғәмбәрин нә иши вар? Пејғәмбәр һүндүр бир јерә чыхыб Әли(ә)-ы мөвла вә өзүнә ҹанишин адландырды вә Әли (ә) тәбрикләрә ҹаваб верәрәк Пејғәмбәрин вариси сечилди.
Гәдир ҝүнүнү бајрам кими гејдә алмаг Ислам дүнјасынын әнәнәләриндәндир вә шиәләрә һәср олунмур. Тарихә истинадән пејғәмбәрин јашадығы замандан бу ҝүн мүсәлманлар үчүн бөјүк бајрам сајылыб вә Пејғәмбәр Әһли бејти ону горумушлар. Бөјүк Ислам алими Әбурејһан Бируни Асарол-Багијә китабында јазыб: Гәдир бајрамы Исламын диггәт мәркәзиндә олан бајрамлардандыр.
Мәшһур сүнни шәхсијјәтләрдән олан Тәлһә Шафеи дә бу барәдә сөјләјиб: Бу ҝүн Пјғәмбәр(с), Әли(ә)-ы вилајәт мәгамына чатдырдығына ҝөрә бајрам олмушдур.
Гәдир вагиәси о гәдәр мәшһурдур ки, чохлу тарихчиләрин диггәтини ҹәлб етмишдир.
Әлламә Әмини шиә алимләриндән әлавә сүнни алимләрин барәсиндә етибарлы сөзләрини 360 сәнәд кими әл-Гәдир китабында топламышдыр.
Гәдирин нечә ҹәһәтдән әһәмијјәти вар. Бу ҹәһәтләрин бири Әли(ә)-ын мисилсиз фәзиләтләри вә имтијазларына диггәт јетирмәкдир. Гәдир вадисиндә бу маҹәраны мүшаһидә едәнләрин чоху јахындан Әлинин фәзиләтләри илә таныш идиләр вә билирдиләр ки, о ән үстүн шүҹаәт, иман, сәдагәт вә әдаләтсевәрлик хүсусијјәтләринә малик олдуғуна ҝөрә рәһбәрлик үчүн ән мүнасиб сечимдир дә.
Бөјүк Сүнни алим Ибни Әби әл-Һәдид бир тарихчидән нәгл едир ки, Пејғәмбәр (с), Әли(ә)-а бујурмушдур: Әҝәр бундан горхмасајдым ки, Исанын тәрәфдарларынын Иса һаггында данышан сөзләри ҹамаат, сәнин барәндә дә дејәҹәкләр сәнинлә әлагәдар бир сөз дејәрдим ки, һәр јердән кечәндә ҹамаат сәнин ајағынын торпағыны мүбарәк сајсынлар.
Гуран Кәримдә дә Әли(ә)-ын фәзиләтләри әзизләниб. Шиә вә Сүнни тәфсирчиләрин бәрабәр нәзәри олан Әли(ә)-ын шәниндәки ајәләрдән бири Маидә сурәсинин 55-ҹи ајәсидир. Бу ајәдә охујуруг: Олсун ки сизин вәлиниз Аллаһ вә онун пејғәмбәри вә иман ҝәтириб року һалында сәдәгә верәнләрдиләр.
Бу ајә Мүбаһилә вә Тәтһир ајәләри кими һамысы Пејғәмбәр Әһли Бејти вә онларын башында Әли(ә)-ын јүксәк мәгамыны вә Вәли кими тәгдим олунмаларыны ҝөстәрир.
Әбузәр Гәффари демишдир: Пејғәмбәр Әлинин року һалында үзүјүнү диләнчијә бағышламасындан хәбәрдар олдугдан сонра бујурду: Илаһи гардашым Муса сәндән истәди ки, ишләри она асанлашдырасан вә онун сөзләрини халга дүшүндүрәсән . О истәди ки, гардашы Һаруну она вәзир вә јардымчы едәсән. Илаһи! Мән Мәһәммәд, сәнин Пејғәмбәрин вә сечилмишинәм . Мәним ишләрими асанлашдыр вә Әлини Мәнә вәзир ет ки, архам олсун. Пејғәмбәрин дуасы сона чатмамышдыр ки, Ҹәбрајыл назил олуб Маидә сурәсинин 55-ҹи ајәсини она чатдырмышдыр.
Әслиндә Гәдирин ән әһәмијјәтли ҹәһәти Әли(ә)-ын вилајәти вә рәһбәрлијидир.
Ислам иҹтимаијјәтиндә вилајәт Аллаһа вә Пејғәмбәрә аиддир . Буна ҝөрә дә Әли (ә)-ы вилајәт мәгамына чатдырмаг онун јүксәк мөвгејини ҝөстәрир.
Иран Ислам Республикасынын рәһбәри Һәзрәт Ајәтуллаһ әл-Үзма Хаменеинин тәбиринҹә: Гәдирин дәрин фәлсәфәси вә улу Пејғәмбәрин мүбарәк әли илә Әли(ә)-ын рәһбәрлик мәгамына тәјин едилмәси бу иди ки, инсанларын тәрбијәси илә бүтүн јер көрәсиндә әдаләтә әсасланмыш сәадәтли бир иҹтимаијјәти тәшкил едилсин . Бүтүн илаһи пејғәмбәрләрин сечилмәсинә мәгсәд инсанын тәрбијәси олмушдур вә сонунҹу Пејғәмбәр бу һәрәкәти давам етдириб әбәдиләшдирмәк үчүн Әмир әл-Мөминини өзүнә ҹанишин тәјин етди ки, бәшәр Әиммәнин васитәси илә тәдриҹән тәрбијә едилсин вә бәшәр иҹтимаијјәти һәгиги јашајыш нөгтәсинә чата билсин.
Буна ҝөрә дә иҹтимаијјәтин вәлиси олмаг истәјән шәхсин өзү пак инсани дәјәрләрә малик олмалыдыр. Әдаләтли олмаг вилајәтин зәрурәтләриндәндир. Әҝәр иҹтимаијјәтин рәһбәри ајры-сечилик вә зүлмә јол верәрсә вилајәт мәгамы ондан алынмалыдыр. Башга сөзлә Исламда вилајәт сөзү вә пәрһизкар шүҹаәтли өзүнү әлә алан вә мүдрик инсанларын һакимијјәти мәнасындадыр. Рәһбәр о шәхсдир ки, иҹтимаијјәтин әсас сијасәтләрини Ислам принсипләринә әсасландыра билсин.
Ишләрдә инкишафа наил олан мүрәккәб мәсәләләрлә үзләшәндә она мүраҹиәт лазымдыр ки, әдаләтә әсасланмагла проблемләр һәлл едилсин . Әли (ә) бу хүсусијјәтләрә малик олараг Аллаһ тәрәфиндән вилајәтә сечилмишдир.
Беләликләд дә Гәдирин мөвзусу етигад үчүн бир башланғыҹ сајылыр. Гуран Кәримин Маидә сурәсинин 3-ҹү ајәсиндә охујуруг: Бу ҝүн кафирләр сизин динизи јајындырмагдан үмидсиз олублар, бу ҝүн сизин динизи камилләшдирдим, немәти сизә камилләшдирдим вә севинирәм ки, Ислам сизин ајиниз олсун. Имам Рза(ә) Гәдирин әһәмијјәти барәсиндә бујуруб: Аллаһа анд олсун ки, әҝәр инсанлар Гәдир ҝүнүнүн дәјәри илә таныш олсалар мәләкләр һәр ҝүн 10 дәфә онларла әл верәрдиләр.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
