Илаһи пејғәмбәрләр мадди капитала саһиб олмағы төвсијә едибләр. Чүнки бу, дүнја һәјаты үчүн зәрури вә раһатлыг јаратмаг үчүн бир сәбәбдир.
Дүнја малына бағлы олмамаг, еһтијаҹы олана мал вермәк, һалал мал газанмаг, инсанлары ҝүнаһа сөвг едән шејләрдән узаг дурмаг Гуранын төвсијәләриндәндир.
Диҝәр мүһүм мәсәлә һалал вә тәмиз гидалары јемәјә диггәт јетирмәкдир. Һәмчинин бир чох ајәләрдә һалал мал әлдә етмәјин Аллаһ јолунда ҹиһад гәдәр ваҹиб олдуғу вә һарам јоллара сәрф едилмәмәси вурғуланыр. “Бәгәрә” сурәсинин 188-ҹи ајәси бу мәсәләни белә ифадә едир: "Бир-биринизин малларыны һагсыз јерә јемәјин. Халгын малынын бир гисмини (онун сизә һарам олдуғуну) билә-билә ҝүнаһ јолу илә јемәјиниз үчүн ону (малынызы) һакимләрә (рүшвәт) вермәјин!".
"Нур" тәфсириндә "Тәдлу" кәлмәсинин гујуја тахта ведрә салламаг мәнасыны верир ки, бу ајәдә рүшвәт вермәјә бәнзәдилир. Рүшвәт иҹтимаи фәсада сәбәб олан бөјүк ҝүнаһлардандыр. О ҹүмләдән әдаләтин арадан галдырылмасы, һөкмдар вә һакимин фәсадлары, үмуми етимадын итирмәсинә сәбәб олур.
“Ниса” сурәсинин икинҹи ајәсиндә һарам малларын әлдә едилмәси илә бағлы башга бир мәсәләјә дә тохунулур вә бүтүн инсанлара јетим ушагларын малыны әлдә етмәк гадаған едилмишдир: "Јетимләрин малларыны (һәдди-бүлуға чатдыгда) өзләринә верин вә писи (һарамы) јахшы илә (һалалла) дәјишдирмәјин! (Јетимләрин малы сизә һарам, өз малыныз исә һалал олдуғу һалда, онлары бир-бирилә дәјишмәјин!) Онларын малларыны өз малларыныза гатыб јемәјин! Һәгигәтән, бу, бөјүк ҝүнаһдыр".
"Нур" тәфсириндә верилән изаһлара ҝөрә, Ислам мәһрум вә зәиф тәбәгәнин һимајәдарыдыр. Јетимләрин дә мүлк һаггы вардыр вә онларын малыны зорла әлдә етмәк олмаз.
Дини тәлимләрдә дә јетимләрин кејфијјәтли малыны уҹуз малла дәјишмәјин бөјүк вә бағышланмаз ҝүнаһ олдуғу вурғуланыр.
"Әнам” сурәсинин 121-ҹи ајәсиндә биз башга бир һарамла таныш олуруг вә биз онлары јемәкдән чәкинмәлијик.
"Үстүндә Аллаһын ады чәкилмәмиш һејванларын әтиндән јемәјин. Бу, шүбһәсиз ки, ҝүнаһдыр. Һәгигәтән, шејтанлар өз достларына сизинлә мүҹадилә етмәк үчүн (чиркин фикирләр вә јарамаз әгидәләр) тәлгин едирләр. Әҝәр онлара итаәт етсәниз, шүбһәсиз ки, сиз дә мүшрик оларсыныз".
Бу ајәдә гејд олунан гајдаја әсасән, һејван кәсмәк Аллаһын адыны зикр етмәклә едилмәлидир. Буна диггәт јетирмәк лазым вә зәруридир. Буна формал бир иш кими бахмаг олмаз.
Һалал малы јемәјин зәрурилији вә һалал малы әлдә етмәјин ваҹиблији бу ајәдә чох ачыг шәкилдә ифадә едилир. Чүнки Аллаһын вәдинә әсасән, һарам јемәк инсаны шејтани тәлгинләри гәбул етмәјә һазырлајыр.
"Зухруф" сурәсинин 51-ҹи ајәси дә вар-дөвләтини вә сәрмајәсини мәнфи вә гејри илаһи јолларда истифадә едәнләрдән бәһс едир.
Гуран ајәләринә ҝөрә, Фирон кими бир кафир дә дүнја малындан суи-истифадә етдији үчүн Аллаһдан үз дөндәрди. Өзүнү Рәбб һесаб етдији вә дүнјанын һакими олдуғуну дүшүндүјү үчүн инсанлары көләлијә мәҹбур етди.
Фирон дејирди ки, мән сизин Рәббинизәм. Ҝөрмүрсүнүзмү, Мисир һөкумәти мәним әлимдәдир, тахтымын алтындан чајлар ахыр?! Јәни сәрвәтиндән суи-истифадә едиб. Елә инсанлар вар ки, өз малындан суи-истифадә едир, инсанлары көлә едир.
Имам Рза (ә) да бу суала ҹаваб верир ки, ән јахшы сәрвәт һансы сәрвәтдир? Бујурду: "Ән јахшы сәрвәт о малдыр ки, сәнин иззәтини горујар, сәни јохсуллугдан вә диләнчиликдән горујар" (Биһарул-әнвар, ҹилд 75, сәһ.352).
342/
