Досту-дүшмәни танымаг ҝүнү

Әһли Беjт (әлеjһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлиjинин вердиjи хәбәрә әсасән,Мүбарәк Рамазан аjынын сон ҹүмәсинә уjғунланмыш, сон ҹүмәсиндә нәзәрдә тутулмуш бир тарих вар ки, санки мүбарәк фәлсәфәсини өзүндә әкс етдирир. Бу тарих – өзлүjүндә хүсуси немәт сәҹиjjәси дашыjыр. Һәмд олсун Аллаһа ки, Онун лүтфү вә инаjәти илә бизләрә бу тарихи дәрк етмәк тофигаты верилиб.

ДОСТУ-ДҮШМӘНИ ТАНЫМАГ ҜҮНҮ
Динимизин ана хәтләриндән бири Илаһи дәjәрләр мүстәвисиндә достлуг вә дүшмәнчилик, севҝи вә нифрәт мөвзуларыдыр. Јәни, маһиjjәт етибарилә, инсанын диҝәр инсанларла мүнасибәти, мәһәббәт, меһрибанчылыг, сәмимилик кими дәjәрләрин тәтбиги - онларын һәгиги дуруму, о ҹүмләдән, зүлм едиб-етмәмәси, һагг басыб-басмамасы, иjрәнҹ әмәлләрә алудә олуб-олмамасы илә бағлыдыр. Ахы неҹә севмәмәк олар әзиз Аллаһ Елчисини (с) вә үмүмумиjjәтлә камал дашыjыҹыларыны? Вә неҹә севмәк олар еjбәҹәрлик дашыjҹыларыны? Аллаһ Тәбарәкә вә Тәала бизләри дә, ҹәми инсанлары да достуну-дүшмәнини таныjанлардан гәрар версин, иншәаллаһ!
Бу ҝүн – Гүдс Ҝүнүдүр. Гүдс ҝүнү досту-дүшмәни танымаг ҝүнүдүр. Бу ҝүнү дәрк етмәк, фәргинә вармаг, һәjатымызда jашатмаг - чох мүһүм мөвзудур. Ислами кимлиjи олан һәр бир инсана аид олан мөвзудур. Гүдс ҝүнү һаггында чох сөз демәк олар. Амма, Гүдс ҝүнү һаггында ән долғун ибарә - бөjүк Ислам мүтәфәккирләринин бәjан етдиjи тезисдир ки, Гүдс ҝүнү – Ислам ҝүнүдүр. Бу сөздә һәр шеj әһатә олунуб. Мисал үчүн, деjилә биләрди Исламын һансыса ҹәһәти, һансыса бир хүсусиjjәти. Деjилә биләрди: Гүдс ҝүнү – оjанышдыр, дирчәлишдир. Гүдс ҝүнү – тәвәлла-тәбәррадыр. Аллаһа дост оланларла – дост, дүшмән оланларла – дүшмән олмаг демәкдир. Бунлар һамысы деjилә биләрди. Бунларын һамысыны демәк мүмкүндүр вә бунлар маһиjjәтҹә дүзҝүндүр. Амма деjилиб: “Ислам ҝүнүдүр”. Дәгиг тәриф верилиб. Там вә һәртәрәфли тәриф верилиб. Бу тәриф ачыглаjыр Гүдс ҝүнү нәдир. Ислам ҝүнү. Јәни, Ислам адына нә варса, һансы ҹәһәт, һансы хүсусиjjәт варса - бурада мөвҹуддур. Ислам адына һансы етигадлылыг, һансы әгидәлик варса – бурада мөвҹуддур. Бунларын һамысы Гүдс ҝүнүнә дахилдир.
“Гүдс ҝүнү – Ислам ҝүнүдүр” сөзүндә бир артырма jохдур, мүбалиғә jохдур. Үмуми характерли бир чатдырыш деjил. Там мәнасында Ислам ҝүнүдүр.
Мүбарәк динимиз олан Ислам нәзәри вә әмәли тәрәфләрдән ибарәт олду]у кими, Гүдс ҝүнү дә о ҹүрдүр. Дәркдән, етигаддан, анламагдан ибарәт нәзәри һиссәси вар, әмәли һиссә исә бу феномени jашатмагдан ибарәтдир.

ҮСУЛИД-ДИН ҜҮНҮ
Бу мәнада, биз бу ҝүн Ислам ҝүнүндәjик. Бу ҝүн – Исламын һәм нәзәри, һәм әмәли тәрәфинин jашадылмасы ҝүнүдүр. Ислам ҝүнү олдуғундан, Гүдс ҝүнү – Төвһид ҝүнүдүр, тәкаллаһлыға етигад ҝүнүдүр. Бүтпәрәстликдән, диҝәр мәхлуглара тапынмагдан гуртулма ҝүнүдүр. Һәр jерә бағлантыдан гырылыб, “Лә иләһә илләллаһ”ы играр етмәк ҝүнүдүр. Мадди вә геjри-мадди бүтләрә “jох!” деjиб, бу бүтләри дағыдыб, тәк олан Аллаһа бәндә олмаг ҝүнүдүр.
Гүдс ҝүнү - нүбуввәт ҝүнүдүр. Һәзрәт Муһәммәдин (с) Аллаһ Тәаланын сонунҹу рәсулу олмасына етигад бәсләмәк ҝүнүдүр.
Гүдс ҝүнү – имамәт ҝүнүдүр. Пеjғәмбәримизин (с) 12 Илаһи ҹанишининин jолҝөстәрән олараг гәбул едилмәси ҝүнүдүр.
Гүдс ҝүнү - әдл ҝүнүдүр. Илаһи әдаләтә етигад бәсләмәк ҝүнүдүр. Һәр бир хеjрин Аллаһдан, һәр бир шәрин инсанын мәнфи әмәлинин нәтиҹәси олмасына етигад бәсләмәк ҝүнүдүр.
Гүдс ҝүнү – мәад ҝүнүдүр. Инсанын Гиjамәт ҝүнүндә өз әмәллләринә ҝөрә сорҝу-суала чәкиләҹәjинә, әмәлләринин әвәзи олараг, мүафиг сурәтдә саваб вә jа ҹәза алмасына етигад етмәк ҝүнүдүр.

ФҮРУИД-ДИН ҜҮНҮ
Гүдс ҝүнү – намаз ҝүнүдүр. Чүнки, о намазын ки, Гүдс ҝүнү рәнҝи jохдур – һәмин намаз өз jериндә олмаjаҹаг. Ән азы гәлбиндә һәр бир инсан бу ҝүнлә һәмаһәнҝлиjи jашатмалыдыр.

Гүдс ҝүнү – оруҹ ҝүнүдүр. Әслиндә оруҹ нәдир? Пәһризә өjрәдән бир аjиндир. Етмәмәлиләрдән чәкинмәни, етмәлиләри jеринә jетирмәjи тәлгин едән, гәлби тәрбиjә едән бир аjиндир. Гүдс ҝүнүндә дә инсанларын нәләри етмәк вә нәләрдән чәкинмәклә бағлы даһа ҝениш бәjан едилдиjи бир ҝүндүр.
Гүдс ҝүнү – зәкат ҝүнүдүр, хүмс ҝүнүдүр. Гәлбин зәкаты, һәмдәрдлиjин зәкаты ҝүнү. Инсаниjjәтин зәкаты ҝүнү.
Гүдс ҝүнү – ҹиһаддыр. Лагеjдликдән гуртулма ҹиһады. Бүтләри сындырмаг ҹиһады. Мәнәви буховлардан азад олма ҹиһады.
Гүдс ҝүнү - һәҹҹдир. Гүдс ҝүнү – тәвәлла-тәбәррадыр. Мөвгеjини изһар етмәк ҝүнүдүр. Һәҹҹә ҝедәнләр һәҹҹ ишләрини jеринә jетирдикдән сонра “бәраәти-мүшрикин” әмәлини – достлары, дүшмәнләри бәлли етмәсә вә бүнү әглани олараг, шүурлу олараг етмәсә - һәҹҹи о гәдәр дә кеjфиjjәтли олмаз. Јүксәк стандартлара ҹаваб вермәз. Вә иманлы инсанлар бөjүк шөвг вә интизарла һәҹҹдә һәмин әмәлин jеринә jетирилмәсини ҝөзләjирләр. Аллаһ Тәаланын дини илә беjәтләрини тәзәләмәк, зәлиллиjә “jох!” демәк фүрсәтини ҝөзләjирләр. Мәзлумларын jанында олмаг фүрсәтини ҝөзләjирләр. Һаҹылар һәҹҹдә тәваф едирләр, сәj әмәлини jеринә jетирирләр, диҝәр ваҹиби аjинләри иҹра едирләр. Амма “бәраәти-мүшрикин” әмәли бунлара бир нөв руһ верир, бу аjинләрдә олан символлуғу дәрин мәна илә тәсбит едир. Јеринә jетирилән әмәлләрин маһиjjәтинә, фәлсәфәсинә вармаға имкан jарадыр. Шүурла, аҝаһлыгла едилмәсинә рөвнәг верир. Бу мәнада ҝөрүрүк ки, иманлы инсан һәҹҹ әмәлләрини там камилләшдирмәк үчүн “бәраәти-мүшрикин” әмәлини интизарла ҝөзләjир вә бөjүк шөвглә jеринә jетирир.
Мүбарәк Рамазан аjы да беләдир. Аj боjу инсан ҝүнүн мүәjjән һиссәсини аҹ галыр, сусуз галыр, диҝәр ишләрдән чәкинир. Бунлар инсанда бир мәнәви һал jарадыр. Бүтүн jашаjыш вәзиjjәтиндә тәк мадди деjил, геjри-мадди мәсәләләрдә етмәлиләри едир вә етмәмәлиләри етмир. Вә бу аjын сонунҹу ҹүмәсиндә “Гүдс ҝүнү”нү геjд едир. Бу, мүбарәк Илаһи зиjафәтин хүсуси рәнҝидир, чаларыдыр. Хүсусән дә, әһjалардан сонра олмасы да бу руһи jүксәлиши бир нөв jени тәркиблә зәнҝинләшдирир.
Гүдс ҝүнү - әмр-бе-мәруф вә нәһj-әз-мүнкәр ҝүнүдүр. Јахшылыглара дәвәтин вә писликләрдән чәкиндирмәнин ҝүнүдүр. Әслиндә, әмр-бе-мәруф вә нәһj-әз-мүнкәрин зирвәсидир. Ән бариз формаларындандыр.

РӘМЗ ҜҮНҮ
Гүдс ҝүнү – һәр бир мүсәлманын, ислами кимлиjә малик олан кәсин ҝүнү демәкдир.
Гүдс ҝүнү – һәр бир Илаһи ашигин севҝи долу интизарда олмасы демәкдир.
Гүдс ҝүнү – Гарабағ, Кәшмир, Суриjа, Ираг, Әфганыстан вә диҝәр ислами jараларын дәрдинин фәргинә вармаг демәкдир.
Гүдс ҝүнү jалныз бир ҹоғрафи анлама аид деjил. Гүдс ҝүнү – Вәтән ҝүнүдүр. Дарүл-Ислам ҝүнүдүр.
Гүдс ҝүнү – бүтүн ишғал олунмуш торпагларын бир рәмзидир.
Һәр шеj өз jеринә гаjыдаҹаг. Бир ҝүн Гүдс дә мүсәлманлара гаjыдаҹаг. Бир ҝүн Гарабағ да мүсәлманлара гаjыдаҹаг. Бу, бирмәналыдыр. Нә вахт гаjыдаҹаг? Бу, бизләрдән асылыдыр. Бизләрми шәрәфләнәҹәjик бу jолда, биздән сонракылармы? Биз ҝәрәк үзәримизә дүшән вәзифәләри jеринә jетирәк. Ағылла, дәрракә илә, дүшүнҹә илә, Аллаһа бәндәлиjә jөнәлик нәзәрләрлә. Хүсусән дә буҝүнүмүздә. Гарабағла бағлы әксәр инсанлар пессимист овгатда оланда, руһ jүксәклиjи илә, инамла ҝәләҹәjә бахыб, тәклифини иҹра етмәк чох мүһүмдүр.
Ән ағрыдыҹы суал будур ки, бәс неҹә олду Гүдс ишғал олунду, Гарабағ ишғал олунду, диҝәр торпаглар ишғала мәруз галды? Неҹә олду ки, бу зәлиллик баш верди? Нәдән вәһдәтдән узаг, камилликдән, үстүн дәjәрләрләр дашыjыҹылығындан, бәшәриjjәтә бир ҹәм олараг ән үстүн нүмунә олмаг дурумундан узаг дүшмүшүк? Фәрдләрлә ишимиз jох - мүсәлман үммәтинин ичәрисиндә елә дүһалар вардыр, елә бөjүк шәхсиjjәтләр олуб вә вардыр ки, мисли тапылмаз. Амма үмумиликдә ҹамиәнин дуруму нәдән бу ғүн белә аҹыдыр? Ахы, Аллаһын бәшәриjjәтә һидаjәт үчүн ҝөндәрдиjи Мүгәддәс Китабда, «Али-Имран» сурәсинин 110-ҹу аjәсиндә Рәббимиз билдирир:
«Сиз (мүсәлманлар), (Аллаһ тәрәфиндән дүнjанын) инсанлара заһир олмуш ән jахшы үммәтисиниз, бәjәнилән ишә әмр едир (дәвәт едир) вә чиркин ишдән чәкиндирирсиниз. Вә Аллаһа (назил етдиjи шеjләрдә) иман ҝәтирирсиниз».

Нәләри унутду, нәләрә риаjәт етмәди үммәт ки, Рәбби тәрәфиндән мүәjjән едилмиш бу ҹүр jүксәк стандартлара jиjә дура билмәди?
Ниjә чох гыса мүддәтдә дүнjанын бөjүк һиссәсини өз мәнәвиjjәт нуру илә ишыгландырмыш бөjүк бир үммәт бу дурума дүшдү? Өзү дә бәзи тәхрибатчыларын билдирдиjи вә бәзи ҹаһилләрин тәкрар етдиjи кими «гылынҹ ҝүҹүнә» jох, мәһз затында олан бөjүк ҝөндәришләри, инсан шәхсиjjәт вә ләjагәтинә вердиjи гиjмәти, дәрjалартәк елми, бәрабәрлик, әдаләт, һүгугларын тохунулмазлығы кими jенилмәз нурани һәгитгәтләр һесабына jаjылмышдыр Ислам! Пеjғәмбәримизин (с) ҝөстәрдиjи jолла jаjылан Ислам, jүзилләр кечмәсинә, ганлы-гадалы олаjлар ҹәрәjан етмәсинә бахмаjараг, инсанлар әгидәсиндән нәинки дөнмүр, һәтта инанҹ әһлинин саjы ҝүнү-ҝүндән артмагдадыр. Ислам торпаглары деjил, гәлбләри фәтһ едир.

ҮММӘТЛӘРИН ӘН ҮСТҮНҮ НЕҸӘ ОЛМАГ?
Јахшы, бәс нәдән милjонларын гәлбини фәтһ едән бу мүбарәк тәлимин буҝүнкү дашыjыҹылары Һәзрәт Пеjғәмбәр (с) вә Әһли-беjтинә (ә) хас jүксәк сифәтләри өзүндә әкс етдирмәк дурумундан бу гәдәр фасилә вермиш?
Әзиз Рәббимиз тәрәфиндән белә jүксәк гиjмәтләндирилмиш бир үммәт нәдән бу ҝүн белә аҹынаҹаглы дурума дүшмүшдүр?
Ҹавабы аjәнин өзүндә ҝөрүрүк. Диггәт jетирсәк, аjәдә ҝөстәрилмиш чох jүксәк мәгама jетишмәjин чох мүбарәк шәртләри ҝөстәрилир: jахшылыглара дәвәт етмәк вә писликләрдән чәкиндирмәк. Мәһз камилләшмә програмынын үмдә шәртләрини һәjата кечирмәjин бәһрәси олараг бу ҝөзәл әмәлләр саjәсиндә ән jүксәк сәвиjjәjә jетишмәк олар. Мүсәлман үммәти о заман ән үстүн дәрәҹәjә jетишир ки, топлумун ичәрисиндә ҝөзәл хүсусиjjәтләрә дәвәт вар, чағырыш вар вә пис, рәзил кеjфиjjәтләрин ифшасы вар, бунлардан чәкиндирмәк вар. Лагеjд топлумларда, инсанларын өзләрини вә әтрафдакылары ислаһ етмәк истәjи илә таразланмамыш топлумларда jүксәк стандартлардан данышмаг ҝәрәк олмур.
Еjни заманда, бу әмәлләри һәjата кечирмәjин бүнөврәси дә ҝөстәрилир: Аллаһа иман ҝәтирмәк. Әмәлләрин һамысынын jалныз о заман мәнасы вардыр ки, бунлар иманын jенилмәз әсасындадыр. Аллаһа бағлылыг олмаjан jердә вүҹуди ислаһат jохдур. Белә ислаһат олмаjан jердә исә ән үстүн үммәт олмагдан сөһбәт ҝедә билмәз. Демәли, динимиз тәрәфиндән тәгдим едилмиш үммәтләрин ән үстүнү олмаг гиjмәтинә jалныз о заман jетишмәк олар ки, бурада Аллаһа гәлбән иман ҝәтирилсин, бу иманын тәзаһүрү олараг, дәjәрләр jашадылсын вә бу дәjәрләр иҹтимада тәблиғ едилсин. Бунунла jанашы, ҹәмиjjәтдә писликләрин гаршысыны алмаг үчүн ишләк механизмләр, институсионал әсаслар дүзәнләнсин. Иҹтимаи гынаг, иҹтимаи етираз кими васитәләр һесабына ҹәмиjjәтдә еjбәҹәрликләрин, һагг позмаларынын jер алмасына имкан верилмәсин. Вә чох әһәмиjjәтлидир ки, бу просес динамик вә мүтәмади олсун, кампаниjа характери дашымасын
Лакин, мүбарәк динимиз jолу садәҹә бәjан етмәклә кифаjәтләнмәмишдир. Бу jола ҝәтирән әмәли ресептләри jетәринҹә тәгдим етмишдир. Белә мүбарәк ресептләрдән бирини Пеjғәмбәримиздән (с) нәгл едилән һәдисдә ҝөрүрүк: «Мәним үммәтимин ән jахшылары - онларын дүнjаjа даһа етинасызлары вә ахирәтә даһа чох ҹан атанлары, ахирәт арзусунда оланларыдыр».
Динимиз дүнjаjа аз бағлылығы оланлары үммәтин ән jахшылары һесаб едир. Бурада дәрин фәлсәфә ачыгланыр: дүнjанын мүвәггәтилиjинин фәргинә варанлар, дүнjа һәjатынын сынаг характерли олмасыны дәрк едәнләр - һәгиги дәjәрләри анлаjанлардыр. Расионал jанашма өтәриjә етинасызлығы вә әбәдиjә диггәти тәләб едир. Ким едә биләр ки, имтаһан мәканына дәрин бағланма нүмаjиш етдирсин? Анҹаг дурумуну, һарадан ҝәлдиjини, һарада олдуғуну, һараjа ҝетдиjини тәһлил етмәjән инсан. Дүшүнән инсан өтәри, мүвәггәти категориjалардан jапышыб, һәгигәтдә диггәт jетирмәли олдуғу ишләрә сәһләнкар jанашмаз.
Гырмызы хәтләри кечмәjән, һарамлара алудә олмаjан, әсас һәдәфи - инсани миссиjасыны унутмаjан шәхс - ниҹат тапаҹагдыр. Инсан jашландыгдан сонра, өз дурумуну тәһлил етмәк, вүҹуди ахтарышлара, jениләшмәjә олан меjлләри хеjли зәифләиjр вә чәтинләшир. Одур ки, ҹаван оларкән инсан бу имканлары әлдән гачырмамалыдыр.
МҮСӘЛМАНЫН ХҮСУСИЈЈӘТЛӘРИ
Һәзрәт Рәсулуллаһдан (с) нәгл едилән диҝәр бир һәдисдә динимиз ниҹата jетишмәjин, хеjирдә олмағын универсал методолоҝиjасыны тәгдим едир: «Мәним үммәтим нә гәдәр ки, бир-бирини севир, әманәти (саһибинә) гаjтарыр, һарамдан чәкинир, гонағы әзиз тутур, намаз гылыр вә зәкат верир - һәмишә хеjир ичиндә олаҹагдыр».
Ҝөрдүjүмүз кими, үммәтин ҝөзәл дурумунун мөвҹудиjjаты бир нечә шәртдән кечир: бурада инсанлар арасында гаршылыглы мәһәббәтин, сәмимилиjин олмасы, ҹәмиjjәтдә етимад аб-һавасынын һаким кәсилмәси, гырмызы хәтләрин ҝөзләнилмәси, үнсиjjәт вә әлагәләрин jашадылмасы, әлиачыглыг вә сәхавәт кими кеjфиjjәтләрин гиjмәтләндирилмәси, касыбларын, еһтиjаҹлыларын хеjринә зәкат верилмәси вә ән үмдәси - бунларын ҝүндәлик ибадәт кими инсаны Аллаһа бағлаjан мөһкәм бүнөврәнин үзәриндә бәргәрар олунмасы кими мүбарәк шәртләр ҝөстәрилир.
Вә о заман ки, Ислам үммәтинин бөjүк һиссәси Аллаһы, иманы, һәгиги дәjәри, камалы деjил, өтәри шеjләри өз мәһәббәтинин һәдәфи сечди - әзәмәтини итирмиш олду. Һәзрәт Пеjғәмбәрдән (с) нәгл едирләр: «Мәним үммәтим дүнjаны бөjүк билән заман Аллаһ Исламын әзәмәтини ондан алар!».
Бәс нәдәдир ниҹат? Инанҹына саһиб чхмалыдыр үммәт!
12-ҹи Имамын геjби дөврүндә jашаjырыг. Мүсәлман анламалыдыр интизар фәлсәфәсини, jашамалыдр бу дәjәрләрлә!
Пеjғәмбәримиздән (с) нәгл едирләр: «Мәним үммәтимин ән үстүн иши - фәрәҹ интизарында олмаг вә Аллаһдан онун баш вермәсини истәмәкдир».
Интизар - даjанаглыг, дурғунлуг, сүкут деjил. Интизар - һәрәкәтдир, инсанын бүтүн вүҹуду илә һаггын бәjаныдыр, инсанын ирадәви, шүурлу сурәтдә һаггы диләмәсидир.
Һәзәрт Рәсулуллаһдан (с) нәгл едирләр: «Мәни һагг олараг мүждәчи кими ҝөндәрәнә /Аллаһа/ анд олсун ки, о /12-ҹи Имам/ геjбдә оланда онун Имам олмасы әгидәсиндә мөһкәм дуранлар гырмызы күкүрддән дә аз тапылар».
Чох аjылдыҹы бир хәбәрдарлыгдыр! Аллаһ Тәала бүтүн иман әһлини һәгиги мүнтәзирләрдән гәрар версин, иншәаллаһ!
Аллаһ Тәала тофигат әта етсин ки, бу һәгигәтләр инсанларымызын jашам тәрзиндә өз jерини тутсун. Тезликлә Гарабағ вә Гүдсдә азан сәсләри ешидилсин. Тезликлә милләтимиз, үммәтимиз өз jүксәк дурумуну бәрпа едә билсин. Амин!
Һаҹы Илгар Ибраһимоғлу,
илаһиjjатчы-философ
Ичәришәһәр «Ҹүмә» мәсҹидинин имам-ҹамааты
Faktxeber.com
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәjә истинад лазымдыр