Аллаһын ады илә
Бәзән елә олур ки,биз инсанлар унутганлыгдан,јахуд биләрәкдән диҝәр бир инсанын чатышмајан ҹәһәтләриндән вә ја онун етдији әмәлләрдән ширин-ширин данышырыг. Бу арада фәргинә вармадығымыз һалда һарам ишә гол гојмуш олуруг ки, адәтән бу сөһбәтләримизин гурбаны да дин баҹы вә гардашларымыз олур. Бунунла да Аллаһын бизә гадаға гојдуғу быр иши етмиш олуруг. Јәни гејбәт едирик.
Әрәб терминолоҝијасындан ҝотүрүлмүш бу сөзүн анламы “гејбдә олан бир инсанын һаггында, онун хошуна ҝәлмәјәҹәји шәкилдә ҹәмијјәт ичиндә данышмаг” демәкдир. Әҝәр бу дејиләнләр дүз олса бу гејбәт анламындадыр. Амма јох, әҝәр дејиләнләр јалан олмуш олса һәмин шәхс гаршы тәрәфә бөһтан атмыш олур. Бу јердә Ислам Пејғамбәриндән(с)бир һәдиси гејд етмәк лап јеринә дүшәрди:
لمّا عرج بي مررت بقوم لهم أظفار من نحاس يخمشون وجوههم وصدورهم فقلت:من هؤلاء يا جبريل؟قال:
هؤلاء الذين يأكلون لحوم الناس و يقعون في أعراضهم.
О заман ки, мераҹ етдим, дырнаглары поладдан, үзләрини вә синәләрини ҹыран бир гөвмүн јанындан кечдим. Сорушдум: “Кимдир бунлар еј Ҹәбраил?" Ҹаваб верди: "Бунлар о кәсләрдиләр ки, инсан әти јејәрләр вә онлары бөһтанлајарлар".
Бәли, бир инсан диҝәр бир инсана бөһтан атаркән вә јахуд онун гејбәтини едәркән өз дин баҹы-гардашынын өлмүш әтини јемиш олур. Бәлкә дә чохларынын” өлү әти јемәк” дејәркән үзүндә ҝүлүш јаранар вә бу сөзә әфсанә кими јанашарлар. Амма, јох һеч дә белә фикирләшмәјин, бу һәгигәтдир. Чүнки, Аллаһ- таала буну бизә дәфәләрлә Гурани-Кәримдә, Мәсумлар (ә) исә һәдисләрдә бујурмушлар. Шүбһәсиз ки, онларын бујурдуглары әфсанә ола билмәз.
Һүҹурат сурәсинин 12-ҹи ајәсиндә Аллаһ- таала гејбәт едәнләрә белә бујурур :
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ ۖ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضًا ۚ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَّحِيمٌ
Еј иман ҝәтирәнләр! Чох зәннә-ҝүмана гапылмагдан чәкинин. Шүбһәсиз ки, зәннин бәзиси (һеч бир әсасы олмајан зәнн) ҝүнаһдыр. (Бир-биринизин ејбини, сиррини) арајыб ахтармајын, бир- биринизин гејбәтини етмәјин! Сиздән бириниз өлмүш гардашынын әтини јемәјә разы олармы? Бу сиздә икраһ һисси ојадар (гејбәт дә беләдир). Аллаһдан горхун. Һәгигәтән дә Аллаһ төвбәләри гәбул едәндир,рәһимлидир.
Нә сәбәб олур ки, биз гејбәт едирик?! Ҝәрчәкдән дә бу суал үзәриндә дүшүнмәјә дәјәр. Һансы амилләр үзүндән инсанлар бу ҹүр бөјүк ҝүнаһы севәрәк едирләр? Бунун бир чох сәбәбләри вардыр. Истәрдим онлардан садәҹә бир нечәсини садалајам.
1-ҹи амил: Нәфс вә иман зәифлији. Инсан өз нәфсинә һаким ола билмәдикдә вә иман зәифлији үзүндән бу иши ҝөрәр. Ән башлыҹа амил дә елә будур.
2-ҹи амил: Өзүнә инамын зәиф олмасы. Бәзән инсанлар өз достларындан ҝери галмамаг, онлары әлдә сахламаг үчүн гејбәт едир вә јахуд бу чиркин әмәлә шәрик олурлар. Һәтта гәсдән гејбәтини етдији шәхсә төһмәт белә вурурлар.
3-ҹи амил: Әсәб. Билдијимиз кими Адәм өвладынын ән бөјүк дүшмәни шејтандыр. О шејтан ки, Аллаһын бизә гадаға гојдуғу һарам әмәлләри бизим үчүн бәзәмәси үзүндән, истәр истәмәз онун һијләси гаршысында аҹиз галырыг. Мәлун шејтанын ән бөјүк силаһларындан бири дә әсәбдир. Бир инсан диҝәр бир инсана гәзәбләнәркән она әлиндән ҝәлән пислији етмәк истәјир. Әлбәттә, илкин олараг гәзәбли олдуғу инсанын гејбәтини гырмаг вә ону бөһтанлајыб ҝөздән салмаға чалышыр.
4-ҹү амил: Һәсәд. Биз инсанлар чох нагис вә тәләбкарыг. Бу үздән башгасында олан бир шеји өзүмүздә ҝөрмәдикдә һәсәд һисси бизи боғур вә истәр-истәмәз гаршы тәрәфә кин-күдурәт һисс едирик. Буна ҝөрә дә ону һәмишә һөрмәти олан инсанлар јанында хар етмәк вә ҝөздән салмаг истәјирик. Инсаны да ҝөздән салмағын ән ҝөзәл јолу гејбәт вә бөһтандыр.
Елнарә Кәримли
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
