Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлији- Рәбиул Ахир ајынын 8-зи әзиз Ислам Пејғәнбәри Муһәммәд Ибн Әбдуллаһын (сәлләллаһу әлејһи вә алиһ) нәслиндән олан мәсум өвлады 11-ҹы Имам Һәсән ибн Мәһәммәд әл-Әскәри (әлејһис сәлам) ҹәнабларынын дүнјаја ҝәлән ҝүнүдүр.
Бу ҝүн дүнја мүсәлманларынын ән севинҹли ҝүнүдүр. Биз АБНА олараг дүнја мүсәлманларынын бу севинҹинә гошулараг мисилсиз бајрам мүнасибәти илә башда Имам Заман (әҹҹәләллаһу фәрәҹәһу шәриф) Һәзрәтләри вә онун һагг наиби Имам Хаменеји ҹәнаблары олмагла бүтүн бәшәријјәти сәмими гәлбдән тәбрик едир вә бу мөһтәшәм бајрамла әлагәдар сајтымызын зијарәтчиләринә 11-ҹы Имамын һәјатын гыса шәкилдә тәгдим едирик.
Имам Һәсән ибн Мәһәммәд әл-Әскәри (әлејһис сәлам) һәјаты илә гыса танышлыг:
Ад, күнјә вә ләгәбләри: Ады Һәсән, күнјәси Әбу Муһәммәд (Мәһәммәдин атасы) вә ләгәбләри Ибни-Риза (Ризанын оғлу), Зәки, Һади вә Әскәридир (әлејһис сәлам).
Атасы вә Анасы: Атасы Имам Әлијјән-Нәги (әлејһис сәлам) һәзрәтләри онунҹу имамы, анасы исә Үмми-Вәләди (сәламуллаһи әлејһа) иди. Үмми-Вәләдинин Һәдис, Сүсән вә Сәлил (сәламуллаһи әлејһа) кими адларла да чағырылырды.
Ушағы: Һәзрәти Мәһдидир (әҹҹәләллаһу фәрәҹәһу шәриф)
Сәләфи: 10-ҹу Имам Әлијјән Нәгидир (әлејһис сәлам).
Хәләфи: 11-ҹи Имам Мәһдидир (әҹҹәләллаһу фәрәҹәһу шәриф).
Дини: Исламдыр.
Тәвәллүдү: Һәсән ибн Әли (ә) 232-ҹи һиҹри гәмәри илинин рәбиүлахыр ајынын 8-дә (милади тарихи илә 847-ҹи ил) анадан олмушдур. О, 14 Мәсумларын он үчүнҹүсүдүр.
Доғум Јери: Мәдинә шәһәридир.
Имамәт дөвру: Имам Әскәринин имамәти дөврү 254-260 һ.г. (870-874) илләрдир.
Шәһадәти: Имам 260-ҹы илин рәбиүләввәлин 8-индә (милади тарихи илә 874-ҹү илдә), 29 јашында Мөтәмид Аббасинин вердији зәһәр сәбәбилә шәһид едилди.
Шәһид олдуғу јер: Ирагын Самирра шәһәридир.
Шиәләрин он биринҹи Имамы Һәсән Әскәринин (әлејһис сәлам) фәзиләтинә ҝәлдикдә исә буну демәк кифајәт едәр ки, о, Имам Әлијјән Нәгинин (әлејһис сәлам) шәһадәтиндән сонра о ҹүр бөһранлы бир вәзијјәтдә шиәләрин пәнаһҝаһына чеврилмишди. Һиҹрәтин ики јүз алтымышынҹы илиндә шәһид олмуш вә Самирра шәһәриндә өз евиндәҹә,атасынын гәбринин јанында дәфн олунмушдур.
Имам Әскәринин һәмәсри олмуш хәлифәләр
Имам Әскәри Имам олдуғу гыса мүддәт әрзиндә бир-бириндән залым олан үч Аббаси хәлифәсинин һәмәсри олмушдур. Бу үч хәлифә ашағыдакылар олмушлар:
Әл-Мөтәзз Биллаһ (252–255 һ.г);
Әл-Мүһтәди Биллаһ (255–256 һ.г);
Әл-Мөтәмид (256–279 һ.г).
Гијама башладыглары илк ҝүндә Әләвиләри һимајә етмәк вә Бәни-Үмәјјәдән онларын интигамыны алмаг ады илә ајаға гахмыш Бәни-Аббас, ҹамаата вердији вәдләрә әмәл етмәкдән имтина едәрәк Бәни-Үмәјјә хәлифәләри кими, бәлкә онлардан да чох зүлм етмәјә, өзбашыналыға башлајырлар. Имам Әскәринин (әлејһис сәлам) дөврүндә јашамыш Аббаси хәлифәләринин чиркин әмәлләрини ҝөстәрмәк үчүн онларын һакимијјәтинә вә бу мүддәт әрзиндә баш вермиш һадисәләрә гыса нәзәр салаг.
Әл-Мөтәзз
Мөтәзз Мүтәвәккилин оғлу олуб хәлифә Мүстәинин һакимијјәтдән салынмасындан сонра (252. һ.г) хилафәт башына кечәрәк өз әҹдадларынын јолуну давам етдирмишдир.
Мүтәвәккилин өлүмүндән сонра дөвләтин мүһүм вәзифәләрини түркләр әлә кечирәрәк һакимијјәти әлә алараг хәлифә онлара рәһбәрлик етмәк әвәзинә онлар хәлифәјә рәһбәрлик едирләр. Әҝәр хәлифә онларын дедијинә әсасән һәрәкәт етмәсәјди, дәрһал ону девирәр, ја да гәтли үчүн план ҹызардылар. Ашағыда гејд едәҹәјимиз һадисә дә бу һәгигәти сүбут едир:
Бир ҝүн Мөтәзз өз јахын адамларыны бир јерә топлајыр. Сонра бир мүнәҹҹим чағыртдырыб һакимијјәтдә олаҹағы мүддәти мүәјјәнләшдирмәк истәди. Бу заман мәҹлисдә һазыр олуб пешәси ләтифә данышмаг олан бир шәхс дејир: "Мән онун нә гәдәр һакимијјәтдә олаҹағыны вә һәтта нә гәдәр јашајаҹағыны мүнәҹҹимдән даһа јахшы билирәм." Сонра исә өз фикрини белә ачыглады: "Нә гәдәр ки, түркләр ону (Мөтәззи) һимајә едиб һакимијјәтдә галмасыны истәјирләр, о һакимијјәтдә галаҹаг, анҹаг елә ки онларын әлагәси ондан кәсилди, һәмин ҝүн онун һакимијјәтинин сонудур."
Мөтәззин өлдүрүлмәси
Түркләрин сарајда бөјүк нүфуза малик олмасы нәтиҹәсиндә вәзијјәт елә алынмышды ки, хәлифә анҹаг символик бир мәна дашыјыр, бүтүн ишләри исә түркләр јеринә јетирирди. Бир ҝүн бир дәстә түрк Мөтәззин сарајына ҝириб ону сүрүјә-сүрүјә бир отаға апарырлар. Сонра ону көтәклә дөјүб көјнәјини јандырыр, өзүнү исә сарајын һәјәтиндә ҝүнүн алтында гојурлар. Һәмин ҝүн һава һәддән артыг исти иди вә һеч ким ајағыны јерә баса билмирди. Түркләр Мөтәззи һакимијјәтдән чыхардыб бир нечә нәфәри дә буна шаһид тутдулар. Сонра исә вәзифәдән кәнарлашдырылмыш хәлифәни өлдүрмәк мәгсәдилә бир нәфәрә тапшырырлар. Она дејирләр ки, ону өлдүрмәк үчүн аҹ-сусуз сахла, чохлу әзијјәт вер. Беләликлә, јарымҹан олмуш хәлифәни бир сәрдабәјә салыб сәрдабәнин гапысыны бағлајырлар вә Мөтәзз дири-дири торпаға басдырылыр.
Әл-Мүһтәди
Имам Әскәринин (әлејһис сәлам) һәмәсри олмуш икинҹи, үмумиликдә исә он
