Өзүм һагда
Аллаһын лүтфү илә һәдди-бүлуға чатандан намаз гылыб, оруҹ тутмушам. Јүксәк дин вә елм мәркәзләриндә тәһсил алыб, халга дүзҝүн хидмәт ҝөстәрә биләҹәк алим олмаг истәмишәм. Бу арзума чата билмәсәм дә, елм вә тәһсилдән бир ҝүн дә ајры галмамышам. Шәхсән өз һәјатымда әлдә етдијим тәҹрүбәдән баша дүшмүшәм ки, мин илдән артыг фәалијјәт ҝөстәрән Имам Садиг (ә) һөвзәләриндә тәһсил алмаг бир башга шејдир. Бу һөвзәләрдән узагда дини тәһсил алыб алимлик дәрәҹәсинә јүксәлмәк мүмкүн олса да, һәмин шәхсдә бир нөв мәнәви бошлуг галыр вә бу бошлуғу долдурмаг ја гејри-мүмкүндүр, ја чох чәтин! Бу бошлуғу мән өзүмдә вә мәним талејими јашајан достларымда ачыг-ајдын мүшаһидә етмишәм. Бәзән мән дә диҝәр мәшһур хәтиб достларым кими беш-он китабы вәрәгләјиб мараглы бир сөһбәт һазырлајырам. Јахуд да һансыса мәшһур бир алимин сөһбәтинин лент јазысына гулаг асыб, ону өзүмүнкүләшдирир, мәҹлис әһлинә ҝөзәл бәјанла чатдырырам. Бәзән сөһбәтләрим о гәдәр ҹазибәли олур ки, ешидәнләр мәним бөјүк алим олдуғуму зәнн едирләр. Бир гәдәр дәринә ҝетсәм мәним мүҹтеһид олдуғуму дүшүнәрләр. Амма һәмишә өзүмә гаршы илк тәнгидчи мәһз өзүм олурам. Чәкинмәдән онлара дејирәм ки, мән алимләрин китабларыны мүталиә едиб, сизин үчүн мараглы вә ваҹиб олаҹаг мәлуматлары топлајыр вә сизә данышырам. Мүмкүндүр ки, данышдығым сөһбәтләрин чоху бир мүддәтдән сонра тамамилә јаддан чыхсын. Чүнки онлар мәним елми арашдырмаларым, тәдгигат әсәрләрим дејил. Нә үчүн өзүмә гаршы амансызам, истәмирәм мәни бөјүк алим, һәтта мүҹтеһид кими танысынлар? Ҹавабы чох садәдир: горхурам! Лајиг олмадығым јүксәк ад мәни гүррәләндирәҹәк, бир мүддәтдән сонра елә зәнн едәҹәјәм ки, доғрудан да, мүҹтеһидәм вә башлајаҹағам ағына-бозуна бахмадан Ислам адындан өз сөзүмү демәјә. Өз ағыл вә дүшүнҹәмин мәһсулу олан анлајышлары Исламын һөкмләри ады илә сырыјаҹағам ҹамаата. Бир дә ајылыб ҝөрәҹәјәм ки, мәһшәр ајағындајам, әзаб мәләкләри мәндән сорушурлар ки, нәјә ҝөрә билмәдијин шејләр һаггында данышырдын, нә үчүн Аллаһын назил етдији кими јох, инсанларын хошуна ҝәләни бәјан едирдин? Аллаһын, Пејғәмбәрин, имамларын әманәтини, Әһли-бејт (ә) маарифини нә үчүн олдуғу кими чатдырмадын ҹамаата?
Нә үчүн сизә бу мәктубу јазмаг гәрарына ҝәлдим?
Һәзрәт Пејғәмбәрдән (с) бир һәдис: “Ислам аләминдә бидәт заһир оларкән алимләр ону ҹавабландырсынлар - белә етмәсәләр Аллаһын ләнәти олсун онлара.”
Сизин сон јазы вә чыхышларынызда бидәтә башладығыныза шаһид олдум. Ҝөзләдим ки, өлкәмиздә јашајан сәлаһијјәтли вә савадлы дин алимләримиз өз елмләрини изһар едиб ҹаваб версинләр, өзләрини ағыр шәраитдә олса да Аллаһын ләнәтинә дүчар олмагдан горусунлар. Он ҝүндән артыг ҝөзләдим, ҹаваб олмады. Мәҹбуријјәт гаршысында бу иши өз үзәримә ҝөтүрдүм.
Билдијиниз кими, Аллаһын өз бәндәләринә ваҹиб етдији һөкмләр ики јерә бөлүнүр: 1. Һамыја ејни ваҹиб оланлар; мәсәлән ҝүндәлик намазлар. Һеч кәс сағ икән диҝәринин намазыны гыла билмәз.
2. Кифајәт едән ваҹибләр; мејит намазы кими – дүнјасыны дәјишмиш мүсәлмана мејит намазы гылмаг бу ишдән хәбәри олан бүтүн мүсәлманлара ваҹибдир. Амма онлардан бири бу иши ҝөрәрсә, галанларынын үзәриндән ҝөтүрүлүр. Сизин сөзләринизә ҹаваб вермәји икинҹи нөв ваҹибләрдән сајдым, амма кимсәнин ҹаваб вермәдијини ҝөрдүкдә бу ишин мәсулијјәтини өз үзәримә ҝөтүрдүм.
Нә үчүн сизи әмр бе мәруф етмәкдә белә бир ашкар јол сечдим?
Биринҹиси, мәлуматыма әсасән, тәк оларкән сиз чох тез нәсиһәт гәбул едирсиниз вә чох тез дә һәр шеји унудурсунуз. Һеч бир шеј олмамыш кими, јенә дә ишинизи давам етдирирсиниз. Бу һал тәкрарланмасын дејә, сизә гаршы иҹтимаи диггәт механизми јаратмаг фикринә дүшдүм. Бу һәм сизин, һәм дә сизи динләјән дини кәсимин хејринә олар. Бир дә ки, сизин сөзләринизи чох ҝениш диндар күтлә ешитди вә ја охуду; онларын бу сөзләрин ҹавабыны да ешитмәси зәруридир.
Сөзүмүн ҹаныны демәјә тәләсмирәм, нәсиһәтләрим үзәриндә диггәтлә фикирләшин. “Тәдриҹ гануну” дејилән бир тәҹрүби анлајыш вар. Нормал шәраитдә бу ганун дүзҝүн иҹра олунарса, нәзәрдә тутулан инсаны истәнилән рәзил дәрәҹәјә ендирмәк олар. Бу анлајыш үчүн гурбағаны мисал чәкибләр. Ҝөлләрдә сујун температуру 8-10 дәрәҹәјә енәндә гурбағалар сују тәрк етмәјә башлајыр. Онлар 25-30 дәрәҹәдән јухары температурлу сују да севмир. Белә бир тәҹрүбә апарырлар. Гурбағаны су илә долу дәмир чәлләјә салырлар. Чәлләји тәдриҹән гыздырмаға башлајырлар. Тәдриҹ мәсәләсинә о гәдәр дәгиг риајәт олунур ки, гурбаға гајнамаға башлајан суда бишиб өлүр, амма кәнара сычрајыб өзүнү хилас етмир.
Сиз бир ҝүн Америка сәфирлијинә дәвәт алмышдыныз, ифтар сүфрәсинә әјләшдиниз, амма сүфрәдән бир шеј јемәдиниз, сизи гынајанлара дединиз ки, бу сүфрәдән бир тикә јемәк, шејтана әл узадыб бисмиллаһ демәкдир. Дединиз ки, бу јемәк мәним әтимә, ганыма ишләјәҹәк, руһума, иманыма мәнфи тәсир ҝөстәрәҹәк. Чох ҝөзәл вә дәгиг бир ҹаваб иди. Амма онлар сизин кими шәхсләрдән садәликлә ваз кечмәзләр. Сизә вә сизин кимиләринә гаршы механизм һазырладылар, тәдриҹ үсулуну ишә салдылар. Әҝәр онларла бирбаша үнсијјәтә һазыр дејилсинизсә, ихтијарларында сизинлә чох раһат тәмас јарада биләҹәк инсанлар вар. Соруша биләрсиниз ки, мәсәлән кимләр? Илк нөвбәдә зәиф ҹәһәтинизи дејим, сонра бу шәхсләрин кимлијиндән данышаг. Үрәјиниз иман нуру илә долудур, динә хидмәт үчүн потенсиал имканыныз бәс гәдәрдир, фәалијјәт зәрурәти исә нәһајәтсиз дәрәҹәдә чох. Мадди имкан исә аз гала сыфра бәрабәр. Еһтијатлы адам олдуғунуздан мүәјјән хариҹи даирәләрдән јардым алмырсыныз, дахили дини стуруктурун һеч бир дини фәалијјәт програмы јохдур, әксинә сиздән умаҹағы вар; бу арада пуллу иман әһли пејда олур. Әтрафынызда “һаҹы, сизә неҹә хидмәт ҝөстәрә биләрик”, “иҹазә верин мәсҹиди тәмир едәк”, “иҹазә верин сизә машын алаг”, “иҹазә верин сизин үчүн ҹанҝүдәнләр ишә ҝөтүрәк” дејәнләр артыр. Бир ҝүн јаныныза әјилә-әјилә ҝәлән вә чох еһтијатла дини ишләрдә хидмәт тәклиф едән бу шәхсләр бир мүддәтдән сонра “ән садиг” достлар олур сизә. Мән өлкәмиздә һәгиги мәнада хејирхаһ инсанларын олдуғуну инкар етмирәм. Һәтта онлар сизин әтрафынызда да әксәријјәт тәшкил едирләр. Амма онларын арасында бир ҝүн чөрәјинә белә әл узатмадығыныз сәфирин пачка-пачка ҝөј пулларыны ҝәтирәнләр јохдурму? Әҝәр јохдур десәниз бу садәлөвһлүк олар. Онлар мадди еһтијаҹ бошлуғундан истифадә едиб сизин етимадынызы газаныблар, мәсләһәтчиниз олублар, хејир-шәринизи мүәјјәнләшдирирләр. Артыг онлардан мәсләһәт алмадан бир аддым белә атмырсыныз. Сүбут? Медиафорум! Азәрбајҹанда мәтбуат вә интернет барәдә ибтидаи мәлуматы оланлар билирләр ки, медиафорум.аз сајты АБШ вә Исраилин мүштәрәк лајиһәсидир. Бүдҹә, сифариш, тәјинат вә һәр бир шеј Америка сәфирлији тәрәфиндән тәмин олунур. Сиз буну билмирсиниз? Дөврүмүзүн ән даһи мүсәлман мүтәфәккири зәманәмиздә Исламы ики јерә бөлүр; Америка исламы вә һәгиги Мәһәммәд (с) Исламы. Медиафорум дүнја азәриләри үчүн Америка Исламыны тәблиғ едән вә јајан ән бөјүк лајиһәдир. Сизсә артыг онун трибунасына чеврилмисиниз. Тәһлүкәни вахтында дујмасаныз ҝәләҹәкдә Америка Исламынын Ајәтуллаһы олаҹағыныз да истисна дејил.
Тәдриҹ анлајышы белә олур, бир ҝүн онун мурдар сүфрәсинә әл узатмағы шәриәтә зидд аддым һесаб едән халис мөмин ҝәләҹәкдә онун Ајәтуллаһы олур. Бу планлардан хәбәрсиз олдуғунузу десәниз, сизи Пејғәмбәр минбәриндән данышмаға сәлаһијјәти олмајан садәлөвһ бир алим сајарам, ја ән азы сәмимијјәтинизә шүбһә едәрәм. Сизинлә тәдриҹ үсулу илә ишә башлајан икинҹи мәркәз руһаниләр идарәси, шејх Аллаһшүкүр Пашазадәдир. Бу шәхс атеист совет режиминдә Ислам дини илә мүбаризә мәгсәди илә ДТК тәрәфиндән ишә ҝөтүрүлмүш мүтәхәссис забитдир. Мүстәгиллијимизин онунҹу илдөнүмүндә МТН-нин ҝенерал рүтбәсинә јүксәлә билиб. Өлкәмиздә Исламла мүбаризәдә ән јүксәк рүтбәли мәмур, ән тәҹрүбәли мүтәхәссис вә ән чох сәлаһијјәтә малик дөвләт органынын башчысыдыр. Тәәҹҹүб етмәјин, бу гоҹаман кадр алты президент јола салыб, өлкә башчысындан алты өлкәнин кәшфијјат идарәләри илә Ислама гаршы мүбаризәдә һәмкарлыг тапшырығы алыб. (АБШ, Исраил, Инҝилтәрә, Русија, бир заман Түркијә, сон заманлар Әрәбистан)
Шејх Пашазадә бир нечә ил сизинлә ҝөрүшүб бир стәкан чај ичмәк һәсрәтини чәкди. Сиз онунла әјләшиб ҝөрүшмәји һаглы олараг өзүнүзә ар билирдиниз. Нәһајәт бәзи достларын васитәчилик сәјләри нәтиҹәсиндә бу иш баш тутду. Илк ҝөрүшдә мараглы нүанслар јашанды - өз сөзләриниздир хатырлајырсынызса: Шејх ҝөзләрини бәрәлдиб саға-сола, јухары-ашағы бахды. Отағында динләмә гурғуларынын јерләшдирилдијини ишарә илә баша салараг, чох јахын мәсафәдә мәнә тәрәф әјиләрәк пычылты илә данышмаға башлады: Азәрбајҹанда Ислам тәһлүкәдәдир, әсас һәдәф шиәликдир. Һөкумәт шиәлији мәһв етмәк үчүн ҝениш план һазырлајыб, Түркијәдән сүннилијин, Әрәбистан вә Кувејтдән исә бу өлкәдә вәһһабилијин ҝениш јајылмасы үчүн рәсми јардым истәјиб. Мән сәсими чыхара билмирәм. Данышсам мәни өлдүрәрләр. Ҝедин иш ҝөрүн, мән арханызда дурмушам вә с.
Бир заман заһирдә динин хејринә олан бу сөзләр