Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: “WikiLeaks” сајтынын Азәрбајҹанла бағлы ачыгладығы сәнәдләрин дәрҹини давам етдиририк. АБШ-ын өлкәмиздә сәфири олмуш Рино Һарнишин 2006-ҹы ил мартын 16-да јаздығы мәхфи мәктубунда Азәрбајҹан һөкумәтинин игтисади сијасәти, һакимијјәтдахили ҝүҹләрин чыхарылан гәрарлара тәсир имканлары вә с. пәрдәархасы мәгамлар өз әксини тапыб.
***
Илһам Әлијев Азәрбајҹанда апарыҹы игтисади вә сијаси гәрарлар гәбул едән шәхс олмасына бахмајараг, атдығы аддымларында һакимијјәтдахили груплара, өзүнә јахын бизнес елитасына вә јүксәк вәзифәли мәмурлары наразы салмамаға даһа чох үстүнлүк верир. Азәрбајҹанда јүксәк сәвијјәли игтисади гәрарлар һаким даирәләрин үмуми разылығына әсасланыр. Илһам Әлијев һәр һансы игтисади гәрар вердији заман өнҹә өзүнүн шәхси бизнес марагларыны үстүн тутур.
Азәрбајҹанда әксәр дөвләт мәмурлары ири олигархлардыр вә онлар өлкәнин ән ири бизнес империјаларыны идарә едирләр. Бу исә һөкумәтин шәффаф игтисади гәрарлар гәбул етмәсинә ҹидди тәсир ҝөстәрир. Игтисади елита илә Азәрбајҹан һөкумәти арасында гәрарларын гәбулу һагда ҝизли разылашманын олдуғу да сөјләнилир. Ајры-ајры мәмурларын һөкумәтдә сәрбәст шәкилдә гәрар гәбулетмә сәлаһијјәти олмасы даһа чох етһтимал едилир. Азәрбајҹанда малијјә вә игтисади гәрарлар ҝөзләнилмәдији һалда верилир. Һеч бир стратеҝија вә узунмүддәтли заман үчүн планлашдырылмыр.
Һејдәр Бабајевин “јүксәлиши”
Игтисади инкишаф назири Һејдәр Бабајев Илһам Әлијевин шәхси достуду. О, һазырда һөкумәтин игтисади гәрарларынын гәбулунда мүһүм тәсири олан мәмурлардан биридир. Бир чох дөвләт мәмуру кими Һејдәр Бабајевин дә аиләси Азәрбајҹанда бөјүк һолдинги идарә едир. Бир нечә филиала саһиб олан “АБУ Һолдинҝ”, “Банк Стандарт” вә “АБУ петрол” јанаҹагдолдурма мәнтәгәләри Бабајев аиләсинин нәзарәтиндәдир. Һејдәр Бабајев, һәмчинин сәләфи Фәрһад Әлијевин һәбсханаја салынмасындан да хејир ҝөтүрдү. Фәрһад Әлијевин вә гардашынын нәзарәтиндәки ширкәтләр, “Азпетрол” јанаҹагдолдурма мәнтәгәләри, банк бизнесиндәки һиссәләрин бир гисми онларын һәбсиндән сонра Бабајевләр аиләсинин нәзарәтинә кечди. Дејиләнләрә ҝөрә, Бабајев һаким аиләнин бизнес шәбәкәсинә, ҝәлән ҝәлирләринә ҹавабдеһ олан шәхсдир.
Кәмаләддин Һејдәровун Ҝөмрүк Комитәсиндә апардығы “ислаһатлар”
Бундан әлавә, биз ҝүман едирик ки, һазыркы фөвгәладә һаллар назири, дөвләт ҝөмрүк комитәсинин кечмиш сәдри Кәмаләддин Һејдәровун да Илһам Әлијевлә сых әлагәләри вар. Һејдәров да бирбаша олмаса да, долајы јолларла һөкумәтин вердији игтисади гәрарлара тәсиретмә ҝүҹүнә саһибдир. Доғрудур, Һејдәровун индики вәзифәси игтисади гәрарларын гәбулуна ҝүҹлү тәсир етмәк имканы јаратмаса да, онун Илһам Әлијевә јахынлығы, саһиб олдуғу нүфуз вә нәһәнҝ бизнес империјасы фөвгәладә һаллар назиринә һөкумәтин игтисади-малијјә сијасәтинә тәсир етмәк имканы верир. Кәмаләддин Һејдәров кечмиш өлкә башчысы Һејдәр Әлијев ону Ҝөмрүк Комитәсинин рәһбәри постуна тәјин етдикдән сонра ҝүҹ мәркәзинә чеврилмәјә башлајыб. О, рәһбәрлик етдији гурум дахилиндә рүшвәт вә коррупсијаны системләшдирди. Өзүндән сонра исә ҝөмрүк комитәсинә мүавини Ајдын Әлијевин тәјин едилмәсинә наил олду. Әлијевин бу поста ҝәлишиндән сонра ҝөмрүкдәки “һагларын” 15 дәфә артмасы һагда мәлуматлар долашыр. Кәмаләддин Һејдәровун јени јарадылан Фөвгәладә Һаллар Назирлијинин рәһбәрлијинә ҝәтирилмәсинин вә бир сыра мүһүм гурумларын һәмин назирлијин табечилијинә верилмәсинин Һејдәровун даһа да ҝүҹләнмәсинә, онун сијаси ҝүҹүнүн артмасына јол ачаҹағы гачылмаздыр.
“Әвәз Әләкбәров вә Елман Рүстәмовун сијаси амбисијалары јохдур”
Малијјә Назирлији вә Милли Банк малијјә сијасәтинин мүәјјәнләшдирилмәсиндә мүһүм рола саһибдирләр. Һәм малијјә назир Әвәз Әләкбәров, һәм дә Милли Банка рәһбәрлик едән Елман Рүстәмов һаким команданын чохданкы үзвләри олсалар да, онларын сијаси амбисијаларда вә нәһәнҝ бизнес империјалары гурмагда мараглы олмадыглары ҝөрүнүр. Онлар вәзифәләрини јеринә јетирмәјә чалышан ики истедадлы бүрократдыр.
“Валеһ Әләсҝәров Илһам Әлијевин сифаришләрини јеринә јетирир”
Парламентин сәдр мүавини Валеһ Әләсҝәров әввәлләр дөвләт нефт ширкәтиндә шөбә мүдири вәзифәсиндә чалышыб. О, өлкәнин енержи сијасәтинин мүәјјәнләшдирилмәсиндә, бу саһәдә гәрарларын гәбулунда кифајәт гәдәр нүфуза саһибдир. Әләсҝәров Бакы-Тбилиси-Ҹејһан нефт кәмәријлә бағлы апарылан данышыгларда әсас фигурлардан бири олуб. Сәфирлик мәнбәләри гејд едир ки, Валеһ Әләсҝәров бирбаша олараг Илһам Әлијевин сифаришләрини јеринә јетирир.
Азәрбајҹанын енержи сијасәтиндә вә бу саһә үзрә гәрарларын гәбулунда мүһүм фигурлардан бири дә өлкә башчысына јахынлығы илә танынан АРДНШ президенти Рөвнәг Абдуллајевдир. О, бу вәзифәјә тәјин олундугдан сонра мүавин вә гурумдакы бүтүн мүһүм постлара өз јахынларыны тәјин етди. Абдуллајевин президентин шәхси мүһафизә хидмәтинин рәиси Бәјләр Әјјубовла сых әлагәләр вар. Абдуллајев дә дахил олдуғу кланын ҝүҹүндән истифадә етмәклә енержи сијасәтинин мүәјјәнләшмәсинә, гәрарларын гәбулуна ҝүҹлү тәсир едә билир.
“Офсајд”да галмыш һөкумәт үзвү
Енерҝетика вә сәнаје назири Натиг Әлијев бу вәзифәјә ҝәтирилмәздән өнҹә АРДНШ-нин президенти олуб. Онун јени поста тәјинатындан мәмнун галмадығы билдирилир. Әлијев һөкумәтдә “офсајд”да галмыш кадрлардан сајылыр.
Азәрбајҹанын енержи сијасәтиндә мүһүм фигурлардан бири дә нефт фондунун иҹрачы директору Самир Шәрифовдур. АБӘШ президенти Девид Вудвордун фикринҹә, Шәрифов өлкә башчысы Илһам Әлијевин енержи сијасәти үзрә стратежи мүшавиридир.
Бүтүн бунларла јанашы Илһам Әлијев макроигтисади вәзијјәти јахындан изләјир вә сон игтисади гәрары гәбулетмә ҝүҹүнү өзүндә сахлајыр.
Әлијев гәрарлар верәркән һансы мараглары ҝүдүр?
Әлијев гәрарлар верәркән өнҹә өз аиләсинин шәхси вә бизнес марагларыны һесаблајыр. Онун һәјат јолдашы Меһрибан Әлијева өлкәнин сијаси вә игтисади бахымдан ән ҝүҹлү Пашајевләр аиләсинин үзвүдүр. Меһрибан Әлијева Илһам Әлијевин бүтүн мәхфи малијјә вә бизнез империјасыны идарә едир. Илһам Әлијев 2003-ҹү ил сечкиләринә намизәдлијини ирәли сүрәркән ҝәлирләри һагда деклорасијасында әлавә газанҹ мәнбәләринин олмадығыны ҝөстәрмишди. Анҹаг азәрбајҹанлыларын әксәријјәти ҝүман едир ки, Илһам Әлијев бүтүн варидатыны һәјат јолдашы Меһрибан Әлијеванын адына кечирмишди.
Әлијев һансы мүшавиринә гулаг асмыр?
Әлијевин тәҹрүбәли мәсләһәтләрә гулаг асмасы һагда дејиләнләр инандырыҹы ҝөрүнмүр. Чүнки о, дәфәләрлә бәјан едиб ки, вердији гәрарларында мүстәгилдир. Әлијевә мәсләһәт верән назир вә диҝәр һөкумәт үзвләри игтисади гәрарларын гәбулунда өз марагларынын тәмин олунмасына чалышырлар. Илһам Әлијевин мүшавирләри олса да, онун онлара гулаг асмадығы дејилир. Һејдәр Бабајев билдириб ки, Илһам Әлијев игтисади көмәкчиләриндән бири Әли Әсәдова гулаг асмыр.
Рамиз Меһдијеви Русија илә һансы телләр бағлајыр?
Һөкумәтин гәрарларынын гәбулунда башга бир нүфузлу шәхс Президент Администрасијасынын рәһбәри Рамиз Меһдијевдир. Рамиз Меһдијевин Русијанын “Лукоил” нефт ширкәти илә сых әлагәләри вар. Русија һаким елитасында вә бизнес даирәләриндә ҝениш имканлара саһибдир. Меһдијевин дә ҝүҹлү бизнес империјасына саһиб олдуғу дејилир. Онун нәзарәтиндә сон илләр өлкәни бүрүмүш тикинти ишләрини һәјата кечирән бир нечә ширкәт вар. Меһдијев һәм дә ҝүҹлү сијаси фигурдур. Һөкумәтдәки нүфузлу назирләрдән бәзиләри онун табелијиндәдир.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
