Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Ливијанын деврилмиш диктатору Мүәммәр Гәззафинин өлүм хәбәриндән сонра онун һансы шәраитдә өлдүрүлмәси дүнја ҝүндәминин әсас мүзакирә мөвзусуна чеврилиб. Версијалар арасында ән мараглысы онун боғулараг гәтлә јетирилмәсидир. Мәлумата ҝөрә, Гәззафи үсјанчыларын Сирт шәһәринә һүҹуму заманы һәр ики ајағындан вә башындан јараланса да гачмаға чалшырмыш.
О, һәтта сүрүнәрәк Сирт шәһәринин гәрбиндә јерләшән канализасија боруларынадәк ҝәлиб чыхыб вә орада ҝизләниб. Гәззафи ҝизләндији јердән чыхарылдыгдан сонра үсјүнчылар ону неҹә өлдүрәҹәкләри илә бағлы мүбаһисә едибләр. Бәзиләри ону ишҝәнҹә илә өлдүрмәјин тәрәфдары олсалар да, диҝәрләри Гәззафинин сағ сахланыламасыны истәјибләр. Сосиал шәбәкәләрдә диктаторун сон анларынын видеҝөрүнтүсү дә јајымланыб.
Мүәммар Гәззафи сағ әлә кечиб
Гәззафинин әјләшдији машыны Ишғалчы Франса вә АБШ гырыҹылары вуруб.
Бир чох рәсми мәнбәләрдән алынан мәлуматлара ҝөрә, илк оларак октјабрын 20-дә еркән саатларда Сирт шәһәринин үсјанчыларын әлинә кечмәсијлә шәһәрин гәрб һиссәсиндән гачмаға чалышан 100 машынлыг кортежә Ишғалчы Франсаја мәхсус гырыҹылар вә бир АБШ истеһсалы олан “Предатор” типли пилотсуз тәјјарә зәрбәләр ендириб. АБШ-ын CBS News каналынын мүхбири Давид Мартин Гәззафинин олдуғу кортежин һиссәсләрә ајрылараг зәрбәләрдән јајынмаға чалышдығыны, анҹаг ән аз 15 машынын зәрәр ҝөрдүјүнү билдириб. Гәззафи өзү исә зәрбә алан, лакин партламајан машынлардан бириндә олуб.
Милли Кечид Шурасынын рәһбәри Маһмуд Ҹибри хариҹи медиа нүмајәндәләринә дејиб ки, Гәззафи әлә кечириләркән парикдә вә әлиндә силаһ олуб. Лакин о, мүгавимәт ҝөстәрмәјиб.
Мүәммар Гәззафи өлдүрүләндә “Нә едирсиниз? Мән сизин лидеринизәм” дејирмиш
Рәсми ачыгламаја ҝөрә, Гәззафи зәрәр ҝөрмүш машындан дүшәрәк јахынлыгдакы канализасија борусунда ҝизләниб. Үсјанчылар ону канализасија борусундан чыхарыб. Гәззафи һеч бир мүгавимәт ҝөстәрмәјиб. О, әлејһдарларына “Нә едирсиниз? Мән сизин лидеринизәм” – дејә мүраҹиәт етсә дә үсјанчылар диктатора мәһәл гојмајыблар. Муһарисәрәјә алынан диктатор сағ голундан вурулуб. Онун ким тәрәфиндән вурулдуғу да гејри-мүәјјәндир.
Гәззафи вуруландан сонра машына миндирилиб вә бу заман үсјанчыларла онун тәрәфдарлары арасында силаһлы инсидент јашаныб. Ҝүлләләрдән бири дә Гәззафијә дәјиб. Башындан ҝүллә јарасы алан деврилмиш диктатор елә орада өлүб. Гәззафини илк тапан инсанлардан бири олдуғу дејилән Үмран Шабан адлы дөјүшчү исә диктаторун канализасија борусундан чыхаырлдығы заман башындан вә синәсиндән вурулмуш олдуғуну вә ган итирдијини сөјләјиб.
Диктаторун һарада вә нә вахт дәфн олунаҹағы дәгиг дејил
Милли Кечид Шурасынын малијјә назири Әли Тарһуни өлдүрүлән диктаторун ҹәназәсинин дәфн һазырлығы битәнә гәдәр моргда сахланылаҹағыны билдириб. Тарһуни Гәззафинин дәфни үчүн дәгиг јер сечилмәдијини сөјләјиб.
42 иллик сәлтәнәт 11 аја јерлә-јексан олду
Мүәммар Гәззафинин оғлу Мүтәәсим ағыр ҝүллә јаралары илә өлүб
1969-ҹу илдә һакимијјәтә ҝәлән Мүәммәр Гәзафинин гурдуғу 42 иллик режим 11 аја чөкдү. Һадисәләрин хронолоҝијасы исә беләдир:
15-16 феврал: Һүгуг мүдафиәчиси Фәтһи Тарбелин һәбс олунмасы өлкәнин икинҹи ән бөјүк шәһәри Бенгазидә етиразларын башламасына сәбәб олду.
24 феврал: Режим әлејһдарлары Гәззафинин әмриндәки әсҝәрләри мәғлуб етди вә лиман шәһәри Мисратанын нәзарәтини әлә кечирди.
26 феврал: БМТ Тәһлүкәсизлик Шурасы Ливија диктаторуна вә онун аилә үзвләринә гаршы санксијалар тәтбиг олунаҹағыны ачыглады.
28 феврал: Авропа Бирлијинә үзв өлкәләр Гәззафијә гаршы санксијалара гәрар верди.
5 март: Гәззафи әлејһдарларынын Бенгазидә гурдуғу Милли Кечид Шурасы өзүнү Ливијанын леҝитим һакимијјәти éлан етди.
17 март: БМТ ТШ-да кечирилән сәсвермә нәтиҹәсиндә Ливија һава мәканынын учуша гадаған зона елан едилмәси вә вәтәндашларын Гәззафи режиминдән горунмасы мәгсәдијлә бу өлкәдә һава әмәлијјатларынын кечирлмәси һагда гәрар гәбул олунду.
19 март: Гәззафијә садиг әсҝәрләрин вә һәрби обејктләрин НАТО гырыҹылары тәрәфиндән бомбаланмасындан сонра режим силаһлыларынын Бенгазијә доғру һүҹуму дајандырылды. Ливијанын һава һүҹумундан мүдафиә системи һәдәф алынды.
30 апрел: НАТО-нун Трирполидәки бинаны бомбаламасы нәтиҹәсиндә Гәззафинин ән кичик оғлу вә үч нәвәси һәлак олду.
27 ијун: Бејнәлхалг Ҹәза Мәһкәмәси Гәззафи, онун оғлу Сејфүлислам вә режимин кәшфијјат шефи Абдулла әл Сәнуссинин инсанлыға гаршы ҹинајәт ишләтмәси сәбәбијлә һәбсинә ордер верди.
21 август: Мүхалиф гүввәләр диктаторун сон галасы адландырылан пајтахт Триполијә ҝирди.
23 август: Режим әлејһдарлары Гәзафинин Трирполидәки игамәтҝаһыны әлә кечирди. 42 иллик диктатура деврилди. Гәззафи режиминин бүтүн символлары ләғв едилди.
29 август: Гәззафинин арвады, гызы Аишә вә оғланларындан икиси Әлҹәзаирә сығынды. Аишә Гәззафи сәрһәди кечдикдән бир нечә саат сонра өвлад дүнјаја ҝәтирди.
11 сентјабр: Ливија өлкәдәки вәтәндаш мүһарибәси башлајандан сонра илк дәфә нефт истеһсалына башлады. Ниҝер рәсми даирәләри Гәззафинин оғлу Сәдинин бу өлкәјә сығындығыны ачыглады.
21 сентјабр: Мүхалифләр Гәззафијә бағлы гүввәләрин мүгавимәт ҝөстәрдији үчүнҹү бөјүк шәһәр Сабһанын нәзарәтини әлә кечирди. Сирт вә Бен Валид уғрунда дөјүшләр шиддәтләнди.
12 октјабр: Гәззафинин оғлу Мүтәәсим Сирт шәһәриндән гачмаға чалышаркән тутулду.
13 октјабр: Мүвәггәти һөкумәтин әсҝәрләри диктаторун доғма шәһәри Сиртин бөјүк һиссәсинә нәзарәти әлә алды.
17 октјабр: Гәззафинин сон галаларындан бири олан Бәни Валидин дә үсјанчыларын нәзарәтинә кечдији éлан едилди.
17 октјабр: Суријада фәалијјәт ҝөстәрән бир телевизија Гәззафинин оғлу Һамисин августун 29-да јашанан гаршыдурмалар заманы өлдүјүнү тәсдигләди.
18 октјабр: АБШ дөвләт катиби Һиллари Клинтон ҝөзләнилмәдән Ливијаја сәфәр етди вә Гәззафијә гаршы вурушан гүввәләри бирлијә чағырды. О, деврилмиш диктаторун дири, ја да өлү әлә кечириләҹәјини сөјләди.
20 октјабр: Милли Кечид Шурасынын әсҝәрләри Гәззафинин доғма кәнди вә нәзарәтиндәки сон мөвге олан Сирти 2 ајлыг мүһасирәдән сонра әлә кечирди.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
