Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Азәрбајҹан әразисиндә, бүтөвлүкдә Ҹәнуби Гафгазда вә Јахын Шәргдә ән гәдим мүсәлман мәбәдләриндән олан Ҹүмә мәсҹиди 743-ҹү илдә инша едилиб. 1859-ҹу вә 1902-ҹи илләрдә баш верән зәлзәләләр Ҹүмә мәсҹидинә ҹидди зијан вуруб. Сонралар мәсҹид Азәрбајҹанын илк али тәһсилли мемары Зивәр бәј Әһмәдбәјовун вә Полша мүһәндиси Иосиф Плошконун лајиһәси әсасында јенидән бәрпа олунуб. Ҹүмә мәсҹидиндә кечән әсрин 70-80-ҹи илләриндә апарылан газынтылар заманы онун һәјәтиндә мәдрәсә, хејли һүҹрә вә гәбирләр ашкарланыб. 1918-ҹи илин мартында ермәниләр тәрәфиндән Шамахыда төрәдилән сојгырымы вә таланлар заманы ән бөјүк гырғын Ҹүмә мәсҹидиндә төрәдилиб. Шамахылыларын Аллаһ еви кими мәсҹидә сығынмасындан истифадә едән ермәниләр бурада јанғын төрәдәрәк, тәхминән 1700 нәфәр ҝүнаһсыз инсаны гәтлә јетирибләр. Совет дөврүндә мәлум сәбәбләрдән тәјинаты үзрә истифадә олунмајан вә дағылмаг тәһлүкәси илә үзләшән мәсҹид 1980-ҹи илдә бу тарихи абидә тәмир олунуб. Мәсҹидин ибадәт јери 1316 квадратметрдир.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад ваҹибдир.
