Әһли-Бејт (әлејһимус сәлам) – Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији- АБНА: Мәсуд Пезешкиан августун 27-дә Әзиз Ислам Пејғәмбәри Һәзрәти Муһәммәд ибн Абдуллаһын (сәлләллаһу әлејһи вә алиһ) Милад Бајрамы мүнасибәти илә Теһранда кечирилән 40-ҹы Бејнәлхалг Ислам Бирлији Конфрансында чыхыш едиб.
Президент Ислам дүнјасынын алимләри, мүтәфәккирләри вә зијалыларына мүраҹиәт едәрәк Мәһәммәд Пејғәмбәрин (с) вә Имам Ҹәфәр Садигин (ә) мөвлудуну бүтүн мүсәлманлара тәбрик едиб.
О билдириб ки, буилки конфрансын мөвзусу Ислам бирлијинин Иранын мәрһум Али Рәһбәри Ајәтуллаһ Сејид Әли Һүсејни Хаменеинин дүшүнҹәсиндәки јери илә бағлыдыр. Пезешкианын сөзләринә ҝөрә, мәрһум рәһбәр Ислам бирлијини сијаси тактика вә мүвәггәти мараг дејил, Ислам үммәтинин иззәти, мүстәгиллији вә ҝәләҹәји үчүн стратежи мәсәлә һесаб едирди.
“Бирлик мүсәлманларын ејниләшмәси демәк дејил”
Мәсуд Пезешкиан гејд едиб ки, Ислам бирлији бүтүн мүсәлманларын ејни дүшүнмәси вә ејни мәзһәбә мәнсуб олмасы демәк дејил.
“Шиә шиә олараг галыр, сүнни сүнни олараг галыр. Фигһи вә етигади мәзһәбләр, халглар, дөвләтләр вә милли мараглар өз јериндә галыр. Лакин әсас суал будур: мәзһәби фикир ајрылығы мүсәлманын ганынын һалал сајылмасына ҝәтириб чыхармалыдырмы? Сијаси фикир ајрылығы бир Ислам өлкәсинин диҝәр мүсәлман өлкәсинә һүҹумда иштирак етмәсинә сәбәб ола биләрми?” – дејә Иран Президенти билдириб.
О вурғулајыб ки, бирлик һәгигәт вә әдаләтдән имтина етмәк анламына ҝәлмир. Онун сөзләринә ҝөрә, мүсәлманлар арасында фикир ајрылыглары дүшмәнчилик вә гаршыдурмаја чеврилмәмәлидир.
Ислам дүнјасынын потенсиалы ваһид ҝүҹә чеврилмәлидир
Иран Президенти билдириб ки, һазырда дүнјада 2 милјарддан чох мүсәлман јашајыр вә 57 өлкә Ислам Әмәкдашлыг Тәшкилатынын үзвүдүр. Ислам дүнјасы мүһүм енержи еһтијатларына, ҝәнҹ әһалијә, бөјүк базара, тарихи сивилизасија мәркәзләринә, сәнаје, малијјә, елм вә технолоҝија имканларына маликдир.
Онун сөзләринә ҝөрә, Ислам Әмәкдашлыг Тәшкилатына үзв 57 өлкәнин игтисадијјатынын үмуми һәҹми 2024-ҹү илдә тәхминән 9,2 трилјон доллар олуб. Бу исә дүнја игтисадијјатынын јалныз 8,3 фаизини тәшкил едиб. Һәмин өлкәләрин бир-бири илә тиҹарәти исә үмуми ихраҹын ҹәми 19 фаизинә бәрабәр олуб.
Пезешкиан дејиб ки, бу ҝөстәриҹиләр Ислам дүнјасыны ҹидди шәкилдә дүшүнмәјә вадар етмәлидир.
“2 милјарддан чох мүсәлман, 57 өлкә, бөјүк енержи еһтијатлары, глобал тиҹарәтин мүһүм маршрутлары, капитал, базар вә ҝәнҹ әһали бизим сәрәнҹамымыздадыр. Лакин бир чох мүһүм глобал гәрарларда үмуми чәкимиз бу потенсиала ујғун дејил”, – дејә о билдириб.
Президент Ислам өлкәләринин университетләри арасында ҝениш елми шәбәкәләрин јарадылмасынын, капиталын Ислам дүнјасынын инкишафына јөнәлдилмәсинин вә өлкәләр арасында тиҹарәтин артырылмасынын ваҹиблијини вурғулајыб.
О гејд едиб ки, Ислам дүнјасынын әсас проблеми потенсиалын олмамасы дејил, дағыныг потенсиалын ваһид ирадә вә ҝүҹә чеврилмәмәсидир.
“Һеч бир Ислам өлкәси диҝәр мүсәлман өлкәсинә гаршы тәҹавүз мејданына чеврилмәмәлидир”
Мәсуд Пезешкиан Иранын сон мүһарибә тәҹрүбәсинә тохунараг билдириб ки, Иранла АБШ арасында фикир ајрылыгларынын дипломатик јолла һәлли истигамәтиндә данышыглар давам етдији бир вахтда АБШ вә Исраил тәрәфиндән Ирана гаршы ҝенишмигјаслы һәрби һүҹумлар һәјата кечирилиб.
О, Иранын мүһарибәјә башламадығыны, лакин тәҹавүз гаршысында ҝүҹлү мүгавимәт ҝөстәрдијини сөјләјиб.
“Ирана гаршы әдаләтсизлик едилди вә өлкәни мүдафиә етмәк һәр бир халгын һүгугудур. Иран да бу һүгугдан истифадә етди. Лакин Иранын мүдафиәси гоншу халглара вә мүсәлман халгларына гаршы дүшмәнчилик демәк дејил”, – дејә президент билдириб.
Пезешкиан Ислам өлкәләри арасында ортаг тәһлүкәсизлик механизмләринин јарадылмасына һазыр олдугларыны бәјан едиб.
“Биз белә тәһлүкәсизлик механизмләринин јарадылмасы үчүн әлимизи гоншуларымыза узадырыг. Бу, зәифлик мөвгејиндән дејил, мүһарибә тәҹрүбәсинә әсасланыр. Биз мүһарибәнин нә олдуғуну билирик вә билирик ки, ракет вә бомба јерә дүшәндә иранлы ана илә әрәб ананын арзулары арасында фәрг гојмур”, – дејә о вурғулајыб.
Фәләстинә дәстәк мәзлумларын мүдафиәсинә әсасланыр
Иран Президенти өлкәсинин Фәләстинә дәстәјинин мәзһәби амиллә бағлы олмадығыны билдириб.
“Иран Ислам Республикасы дөрд онилликдән артыгдыр ки, Фәләстини дәстәкләјир. Бу, фәләстинлиләрин шиә олмасы илә бағлы дејил – онлар шиә дејилләр. Бу, онларын мәзлум олмасы илә бағлыдыр”, – дејә Пезешкиан билдириб.
О, Фәләстин, Гәзза, Судан, Ливан, Јәмән вә диҝәр әразиләрдә јашајан инсанларын мүнагишә, ишғал, екстремизм вә ҝүҹ рәгабәтинин ағыр нәтиҹәләрини чәкдијини гејд едиб.
“Мүасир ҹәһаләтлә мүбаризә Ислам дүнјасынын ортаг мәсулијјәтидир”
Пезешкиан мүасир технолоҝијаларын бәзән инсан һәјатыны хилас етмәк әвәзинә даһа дәгиг өлдүрмәк үчүн истифадә едилдијини билдириб.
Онун сөзләринә ҝөрә, информасија васитәләри халглары бир-биринә јахынлашдырмаг әвәзинә јалан, тәһгир вә нифрәтин јајылмасына да хидмәт едә биләр.
Президент Ислам дүнјасынын алимләрини, университетләрини вә медиа гурумларыны тәкфирчилик, дини тәһгир вә мәзһәбләрарасы гаршыдурманын гызышдырылмасына гаршы мүбаризәјә чағырыб.
О билдириб ки, мәзһәби мәсәләләрдә бир-бирини кафир елан етмәкдән имтина едилмәли, диҝәр мәзһәбләрин мүгәддәсләринә һөрмәтсизлик јолверилмәз сајылмалы вә мүсәлманларын бир-биринә гаршы гызышдырылмасы истәнилән һалда гәбуледилмәз олмалыдыр.
Ислам өлкәләри үчүн үч әсас тәклиф
Мәсуд Пезешкиан Ислам дүнјасынын даһа чох јени гәтнамәләрә дејил, конкрет вә иҹра едилә билән өһдәликләрә еһтијаҹ дујдуғуну дејиб.
Онун илк тәклифи Ислам өлкәләри арасында гаршылыглы тәһлүкәсизлик вә тәҹавүз етмәмәк һаггында сазишин јарадылмасыдыр. Президентин сөзләринә ҝөрә, өлкәләр бир-биринин әрази бүтөвлүјүнә һөрмәт етмәли, әразиләриндән, һава мәканындан вә имканларындан башга Ислам өлкәсинә гаршы истифадә едилмәсинә јол вермәмәли вә бир-биринин парчаланмасына вә сабитлијинин позулмасына дәстәк вермәмәлидирләр.
Икинҹи тәклиф Ислам дүнјасында мүнагишәләрин гаршысынын алынмасы вә васитәчилик үчүн даими механизмин јарадылмасыдыр. Пезешкиан Ислам Әмәкдашлыг Тәшкилатынын мүнагишәләр мүһарибәјә чеврилмәздән әввәл мүдахилә едә биләҹәк имканлара малик олмасынын ваҹиблијини вурғулајыб.
Үчүнҹү тәклиф исә Ислам дүнјасынын ајры-ајры базарлар топлусундан реал әмәкдашлыг шәбәкәсинә чеврилмәсидир.
О билдириб ки, мүсәлман ҝәнҹләр диҝәр Ислам өлкәләриндә даһа асан тәһсил ала билмәли, алимләр сүни интеллект, тибб, су, енержи, кәнд тәсәррүфаты вә јени технолоҝијалар саһәләриндә бирҝә лајиһәләр һәјата кечирмәлидирләр.
Президент Ислам өлкәләринин капиталынын инкишаф вә технолоҝијаја даһа чох јөнәлдилмәсинин, гаршылыглы тиҹарәтин исә әһәмијјәтли дәрәҹәдә артырылмасынын ваҹиблијини вурғулајыб.
“Ислам дүнјасынын бирлији илк нөвбәдә өлкәләрин дахилиндән башламалыдыр”
Пезешкиан Ислам бирлији идејасынын дөвләт идарәчилијиндә әдаләт принсипи илә әлагәләндирилмәсинин ваҹиблијини гејд едиб.
О, Иран дахилиндә милли бирлијин горунмасынын мүһүм олдуғуну билдириб вә вурғулајыб ки, өлкәдә бүтүн етник вә дини груплар өзләрини бәрабәрһүгуглу һисс етмәлидирләр.
“Шиә вә сүнни, фарс, күрд, әрәб вә бәлуч, гадын вә киши – һамысы Иранын һәр кәсин еви олдуғуну һисс етмәлидир. Ганун һамынын ләјагәтини ејни дәрәҹәдә горумалыдыр”, – дејә Иран Президенти билдириб.
“Бирлик тактика дејил, Ислам үммәтинин стратеҝијасыдыр”
Пезешкиан чыхышынын сонунда билдириб ки, әсас мәсәлә мүсәлманларын потенсиалынын олуб-олмамасы дејил, онларын фикир ајрылыгларыны идарә едиб-етмәмәси, бир-биринин ганыны горујуб-горумамасы, капиталыны, билијини вә базарларыны бирләшдириб-бирләшдирмәмәсидир.
Sizin rəyiniz