Әһли-Бејт (әлејһимус сәлам) – Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији- АБНА: Исраил режиминдә фәалијјәт ҝөстәрән дашынмаз әмлак ширкәтләри сон илләрдә бир сыра бөһранларла гаршылашыб. Гәззә, Ливан вә сон олараг Ирана гаршы мүһарибәләр ишғал олунмуш әразиләрдә дашынмаз әмлака тәләби зәифләдиб.
Бунунла јанашы, Исраил режиминин игтисади структурунда баш верән дәјишикликләр, о ҹүмләдән тәһлүкәсизлик секторунун сүрәтли бөјүмәси, диҝәр саһәләрә инвестисијаларын азалмасы вә шекелин доллар гаршысында мөһкәмләнмәси дашынмаз әмлак базарына әлавә тәзјиг јарадыб.
Әмлак ширкәтләринин сәһмләри тәзјиг алтындадыр
«Әл-Әрәби әл-Ҹәдид» гәзетинин мәлуматына ҝөрә, Исраил режиминдә 20 ширкәт илк дәфә олараг сәһмләрини Тәл-Әвив Фонд Биржасында күтләви сатыша чыхарыб вә үмумиликдә 7,7 милјард шекел, јәни тәхминән 2,56 милјард доллар вәсаит ҹәлб едиб. Өтән ил бу ҝөстәриҹи 5,7 милјард шекел, јахуд 1,9 милјард доллар тәшкил едиб.
Лакин иврит дилиндә нәшр олунан «Калкалист» игтисади порталы һесаб едир ки, базарын үмуми мәнзәрәси инвесторлар үчүн о гәдәр дә үмидвериҹи дејил.
Тәһлүкәсизлик вә инфраструктур ширкәтләринин сәһмләри онларла фаиз баһалашдығы һалда, арашдырылан 19 сәһмдән 9-у мәнфи ҝәлирлиликлә тиҹарәт олунур. Ҹәми 7 ширкәт сәһмләринин биржада тиҹарәтә башламасындан сонра илин әввәлиндән етибарән «Тәл-Әвив-125» индексини габаглајан ҝәлирлилик нүмајиш етдириб.
Бу вәзијјәт Иранла мүһарибәнин башланмасындан сонра Исраил режиминдә инвесторларын үстүнлүкләринин дәјишдијини ҝөстәрир. Базар тәһлүкәсизлик секторунун јүксәлишиндән фајдаланмајан дашынмаз әмлак вә диҝәр саһәләрә инвестисија гојаркән даһа еһтијатлы давраныр.
Тәһлүкәсизлик ширкәтләринин сәһмләри јүксәлир
Бунун әксинә олараг, Исраил режиминин тәһлүкәсизлик секторунда фәалијјәт ҝөстәрән ширкәтләрин сәһмләри һәмин дөврдән етибарән мүвафиг олараг 52 фаиз вә 50,5 фаиз баһалашыб. Инфраструктур саһәсиндә фәалијјәт ҝөстәрән ширкәтләрдән биринин сәһмләринин дәјәри исә 38,7 фаиз артыб.
Институсионал инвесторларын бөјүк бир нүмајәндәси «Калкалист»ә ачыгламасында мәнзил тикинтиси илә мәшғул олан ширкәтләрин сәһмләринин уҹузлашмасынын сәбәбләринин ајдын олдуғуну билдириб:
«Биз узун мүддәтдир базарын зәифләмәсини вә мәнзилләрин сатышында чәтинликләри мүшаһидә едирик. Бундан әлавә, јүксәк технолоҝијалар секторунда бөһран еһтималынын ҝүндәмә ҝәлмәси вә бунун мәшғуллуға тәсири мәнзил тикинти ширкәтләринин ҝәләҹәкдә мәнзил сатмаг имканларына әлавә тәзјиг ҝөстәрир».
Беләликлә, бир нечә ширкәт истисна олмагла, бу ил сәһмләрини илкин күтләви тәклифә чыхаран Исраил режиминин әксәр дашынмаз әмлак ширкәтләринин базар дәјәри азалыб.
Хариҹи алыҹыларын алыҹылыг габилијјәти зәифләјиб
«Тһе Тимес оф Ысраел» гәзетинин Исраил режиминдә фәалијјәт ҝөстәрән дашынмаз әмлак мәсләһәтчиләринә истинадән јајдығы хәбәрә ҝөрә, сон ајларда шекелин доллар гаршысында кәскин мөһкәмләнмәси дашынмаз әмлак базарында, хүсусилә хариҹи алыҹыларын тәләбиндә балансы дәјишиб.
Тиҹарәт мәлуматларына әсасән, шекел һазырда бир ил әввәллә мүгајисәдә тәхминән 10 фаиз даһа ҝүҹлүдүр. Сон 16 ај әрзиндә исә Исраил валјутасынын дәјәри 20 фаиздән чох дәјишиб.
Шекелин мөһкәмләнмәси о демәкдир ки, хариҹи алыҹыларын Исраил режиминдә дашынмаз әмлак алмаға марағы һәлә дә јүксәк олса да, онларын доллар, фунт стерлинг вә авро илә ифадә олунан вәсаитләри әввәлки гәдәр бөјүк алыҹылыг габилијјәтинә малик дејил.
Бәзи һалларда валјута конвертасијасындан сонра мәнзил алышынын дәјәринин јүз минләрлә шекел артдығы билдирилир.
Әмлак базары ҹанланма ҝөзләјир
Исраил режиминдә фәалијјәт ҝөстәрән дашынмаз әмлак мәсләһәтчиләри һесаб едирләр ки, шекелин сон дөврдә мөһкәмләнмәси базарын гајдаларыны дәјишир вә ики илдән артыг давам едән тәһлүкәсизлик бөһранларындан сонра нормаллашмаға чалышан дашынмаз әмлак секторунда гејри-мүәјјәнлији даһа да артырыр.
Шекелин баһалашмасы сон илләрдә Исраил режиминин дашынмаз әмлак базарынын үзләшдији бөһранлар зәнҹиринин сон һалгасыдыр.
Әввәлләр сүрәтли инкишаф едән әмлак базарында сон илләрдә активлик әһәмијјәтли дәрәҹәдә азалыб. Фаиз дәрәҹәләринин сыфыра јахын сәвијјәләрдән јүксәлмәси, мәнзил тәклифинин тарихи максимума чатмасы вә Исраил режиминин Гәззә, Ливан вә Ирана гаршы мүһарибәләринин јаратдығы тәсирләр вәзијјәтин әсас сәбәбләри сырасындадыр.
Әмлак ширкәтләри һөкумәтдән ҝүзәштләр тәләб едир
Иврит дилиндә нәшр олунан «Ҝлобес» игтисади журналы јазыб ки, бир сыра Исраил әмлак ширкәтләри мүвафиг назирлик вә дөвләт гурумларына бирҝә мүраҹиәт едәрәк торпаг, верҝиләр вә диҝәр рүсумларла бағлы өдәнишләрә јенидән бахылмасыны тәләб едиб.
Ширкәтләр билдирирләр ки, Исраилин дашынмаз әмлак сектору фаиз дәрәҹәләринин артырылмасындан вә јүксәк технолоҝијалар сәнајесиндә бөһранын башланмасындан сонра ҹидди тәзјиглә үзләшиб вә сон ајларда вәзијјәт даһа да ағырлашыб.
Офис тикинтиси сон 17 илин ән ашағы сәвијјәсинә дүшүб
2023-ҹү илә гәдәр Исраил режиминдә офис биналарынын тикинтиси сүрәтлә инкишаф едирди вә тикинти һәҹми рекорд сәвијјәләрә чатмышды. Һәмин дөврдә ишғал олунмуш әразиләрдә һәр ил 1 милјон квадратметрдән чох офис саһәси инша едилирди.
Лакин сон илләрдә бу тенденсија кәскин шәкилдә зәифләјиб. 2026-ҹы илин биринҹи рүбүндә Исраил режиминдә ҹәми 53 мин 128 квадратметр офис саһәсинин тикинтисинә башланылыб. Бу ҝөстәриҹи сон 17 илин ән ашағы сәвијјәси һесаб олунур.
Секторун сүрәтли инкишаф етдији илләрдә игтисади реаллыглара ујғун сијасәт дәјишикликләринә еһтијаҹ дујулмурду. Исраил режиминин дөвләт гурумлары да әсас диггәти мәнзил секторуна јөнәлдәрәк бу саһәдә мүхтәлиф ислаһат вә ҝүзәштләр һәјата кечирирди.
Лакин һазырда дашынмаз әмлак ширкәтләри ҝенишмигјаслы проблемләрлә үзләшдијиндән, сектор нүмајәндәләри бөһрандан чыхмаг үчүн һөкумәтдән хүсуси ислаһатлар вә ҝүзәштләр тәләб едирләр.
Sizin rəyiniz