Әһли-Бејт (әлејһимус сәлам) – Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији- АБНА: 13н Рәҹәб Бәшәријјәт Тарихиндә Һәзрәти Муһәммәд Мустәфанын мүбарәк доғум тарихиндән сонра ән ән ваҹиб вә әсаслы мәсәләләрдән биридир...
Биз АБНА Хәбәр Аҝентлији олараг, редаксијамыз тәрәфиндән башда Имам Заман һәзтәрләри олмагла, Онун Һагг Најиби Ајәтуллаһ Хаменеи һәзрәтләрини, Али Тәглид Мәрҹәләрини вә бүтүн һагг севәр инсанлары сәмими гәлбдән тәбрик едирик вә О Даһи Шәхсијјәтин һәјатынын бир парчасыны гыса олараг сизләрә тәгдим едирик.
Имам Әлинин (ә) доғум тарихи
Имам Әлинин (ә) доғум тарихи Амул-Фил тәгвими илә 30-ҹу ил, Рәҹәб ајынын 13-дә (Милади тәгвими илә 17 март 599-ҹу ил, Мәккәдә) баш вериб. Шиә алимләринин вә әксәр сүнни алимләринин фикринҹә, онун доғум тарихи Аллаһ Евиндә (Кәбәдә) баш вериб.
Бу һадисә јалныз О һәзрәтә хас олан бир мәсәләдир вә бәшәријјәт тарихиндә мисли ҝөрүнмәмиш бир һадисә олараг о вахтдан бәри тәкрарланмајыб.
Имам Әлинин (әлејһи сәлам) Валидејнләри
Имам Әлинин (әлејһи сәлам) нәҹиб вә тәкАллаһлы атасы Һәзрәти Әбу Талиб ибн Әбдүл Мүттәлиб (әлејһимәс-сәлам), Һәзрәти Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әлејһи вә алиһ) атасы Абдуллаһ ибн Әбдүл Мүттәлибин (әлејһимәс сәлам) доғма гардашы вә аналары Фатимә бинт Әмр Мәхзумидир.[1]
Һәзрәти Әбу Талиб (әлејһи сәлам) атасы Һәзрәти Әбдүл Мүттәлибин (әлејһи сәлам) вәфатындан сонра Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әлејһи вә алиһ) гәјјумлуғуну өз үзәринә ҝөтүрән вә пејғәмбәр олдугда она дәстәк олан шәхсдир.[2]
Һәзрәти Әлинин (әлејһи сәлам) нәҹиб вә тәкАллаһлы Анасы исә Һәзрәти ханым Фатимә бинт Әсәд ибн Һашим ибн Әбд Мәнаф (әлејһимус сәлам) иди вә буна ҝөрә дә Имам Әли (әлејһи сәлам) вә гардашлары вә баҹылары һәм ата, һәм дә ана тәрәфдән илк Һашимиләр идиләр.[3]
Ханым Фатимә бинт Әсәд (әлејһа сәлам) Пејғәмбәрә (сәлләллаһу әлејһи вә алиһ) иман ҝәтирән вә Исламы гәбул едән илк гадынлардан бири иди. О, Мәккәдә әри вә аиләси илә бирликдә јашадығы чәтинликләрә дөздү. Пејғәмбәр (сәлләллаһу әлејһи вә алиһ) Мәдинәјә һиҹрәт етдикдә о да Мәдинәјә һиҹрәт етди вә бу мүгәддәс шәһәрдә вәфат етди. Пејғәмбәр (Она вә аиләсинә Аллаһын салаваты вә саламы олсун) ону көјнәји илә кәфәнләди вә оғлу Әли ибн Әбу Талибин (Она Аллаһын салаваты вә саламы олсун) Вилајәтинә играр едиб гәбул етмәсини О дәјәрли ханыма тәлгин етди.[4]
Имам Әлинин (әлејһи сәлам) Кәбәдә Доғулмасы
Имам Әлинин (әлејһи сәлам) мүбарәк доғум тарихи Амул-Фил тәгвими илә 30-ҹу ил, Рәҹәб ајынын 13-дә (Милади тәгвими илә 17 Март 599-ҹу илдә) Мәккә шәһәриндә, Аллаһ Евинин (Кәбәнин) ичәрисиндә мөҹүзәви бир шәкилдә баш вермишдир. Кәбәдә доғулмаг Имам Әли (әлејһи сәлам) үчүн хүсуси бир имтијаздыр ки һәтта Ислам Пејғәмбәриндә бу имтијаз јохдур вә Уҹа Аллаһ јалныз Ону белә бир имтијазла шәрәфләндирмишдир. Ондан әввәл вә сонра һеч кимә белә бир имтијаз нәсиб олмајыб.[5]
Имам Әлинин (әлејһи сәлам) дүнјаја ҝөз ачмасы тарихи бәзи мәнбәләрдә белә нәгл олунур:
“Бир ҝүн Аббас бин Әбдүл Мүттәлиб (әлејһи сәлам) Кәбәнин гаршысында Језид бин Гәнәб, бир груп Бәни Һашим вә бир груп Бәни Үзза гәбиләсинин үзвләри илә отурмушду. Бирдән Фатимә бинт Әсәд ки, доггуз ај иди ки, һамилә иди вә Әлини (әлејһи сәлам) бәтниндә һәмл едирди, Кәбә Евинин һәјәтинә дахил олду. Сонра Кәбәнин гаршысында дајанды вә сәмаја бахараг деди:
“Еј Рәббим! Сәнә, ҝөндәрдијин һәр бир Пејғәмбәрә вә Рәсула, назил етдијин һәр бир китаба иман ҝәтирдим вә Кәбәни тикән бабам Һәзрәт Ибраһимин (әлејһиссалам) сөзләрини тәсдиг етдим. Буна ҝөрә дә Сәндән бу Евин һаггына, бу Еви тикәнин һаггына вә бәтнимдә олан - мәнимлә данышан вә өз данышығы илә мәнимлә јолдаш олан вә әминәм ки, о, Сәнин иззәтинин вә бөјүклүјүнүн әламәтләриндән биридир - онун доғушуну мәним үчүн асанлашдырмағыны истәјирәм."
Аббас вә Језид ибн Гәнәб дедиләр ки, Фатимә бу дуаны битирәндә ҝөрдүк ки, Кәбә Евинин арха дивары чатлады. Вә Фатимә (әлејһа сәлам) һәмин бошлугдан ичәри ҝириб ҝөзүмүзүн габағындан итди, сонра дивардакы јарыг Аллаһын изни илә дүбарә бағланды. Биз һамымыз Кәбә Евинин гапысыны ачмаға чалышанда нә гәдәр чалышсаг да, гапы ачылмады. Бу ан анладыг ки, бурада бир һикмәт вардыр. Вә Бу, Аллаһ тәрәфиндән баш вериб. Һәзрәти Фатимә (әлејһа сәлам) үч ҝүн Кәбәнин ичиндә галды.
Мәккә әһалиси бу һадисәни күчәләрдә вә базарларда данышыр, гадынлар исә бу һекајәни хатырлајар вә һејрәтләнәрдиләр.
Дөрдүнҹү ҝүн ҝәлди вә Кәбә Евинин диварынын ејни ики јерә бөлүнмүш јери јенидән ики јерә бөлүндү. Фатимә бинт Әсәд (әлејһа сәлам) оғлу Әли ибн Әбу Талиби (әлејһимәс сәлам) әлиндә тутараг Кәбә Евиндән чыхды вә бујурду:
"Еј инсанлар! Һәгигәтән, Аллаһ мәни јаратдыглары арасындан сечди вә мәндән әввәлки сечилмиш гадынлардан үстүн гәрар верди. Чүнки Уҹа Аллаһ Мүзаһимин гызы Асијаны сечди вә о, Аллаһа ҝизлиҹә елә бир јердә ибадәт етди ки, Аллаһа ибадәт зәрурәт һаллары истисна олмагла, ујғун дејилди, јәни Фиронун евиндә. Вә Аллаһ-таала Имранын гызы Мәрјәми сечди вә Исанын (әлејһиссалам) доғулмасыны онун үчүн асанлашдырды. Сәһрада гуру бир ағаҹы силкәләди вә ағаҹдан онун үчүн тәзә рүтәб-хурма төкдү. Уҹа Аллаһ мәни исә һәр икисиндән вә мәндән әввәл кечмиш бүтүн дүнја гадынларындан фәзиләтли вә үстүн гәрар верди. Чүнки мән Онун сечилмиш Евинин ортасында бир ушаг дүнјаја ҝәтирдим вә үч ҝүн О Евдә шәрәфлә галдым, ҹәннәтин мејвәләриндән вә јемәкләриндән једим вә чыхмаг истәјәндә, сечилмиш өвладым гуҹағымда оланда гејбдән бир сәс мәнә сәсләнди: Еј Фатимә! Бу нәҹиб ушағын адыны "Әли" гој, чүнки Мән Уҹа Аллаһам вә Ону Өз Гүдрәтимдән, Шәрәфимдән вә Иззәтимдән Јаратдым, Әдаләтимдән она там пај вердим, Адыны Мүгәддәс Адымдан ҝөтүрдүм, Ону мүбарәк әдәб-әрканла тәрбијә етдим, ишләрими Она һәвалә етдим, Ҝизли Елмимдән Она хәбәр вердим вә О, Мәним шәрәфли Евимдә анадан олуб, Евимдә илк азан верән О олаҹаг, бүтләри сындыраҹаг вә Кәбәнин зирвәсиндән јерә атаҹаг, Мәни Әзәмәт, Иззәт, Бөјүклүк вә Јеҝанәлијим илә хатырлајаҹаг вә О, бүтүн јаратдыгларымдан севимли вә сечилмиш оланым, елчим олан Мәһәммәддән (она вә аиләсинә салават вә салам олсун) сонра имам вә рәһбәрдир вә онун вәсиси вә хәлифәси олаҹаг.
Ону севән вә она көмәк едән нә бәхтијардыр, она итаәт етмәјән, она көмәк етмәјән вә һаггыны инкар едәнин исә вај һалына.”[6]
Сүнни Мәнбәләриндә Имам Әлинин (әлејһи сәлам) Доғулмасы
Имам Әлинин (әлејһи сәлам) Кәбәдә доғулмасы бир чох сүнни мәнбәләриндә дә ачыг-ашкар сәһиһ вә доғру һәдисләр вә тарихләрлә гејд олунур. Шејх Ага Бузург Теһрани өзүнүн "Әз-Зәриә" китабында Меһди ибн Мәһәммәд Тәги ибн Ибраһим Нәгәвинин јаздығы "Әли вә Кәбә" адлы бир китабдан бәһс едир вә сүнни алимләринин 22 китабындан истифадә едәрәк Имам Әлинин Кәбәдә доғулдуғуну сүбут едир.[7]
Әлламә Әмини, Имам Әлинин (әлејһи сәлам) Кәбәдә доғулмасыны әтрафлы мүзакирә етмиш вә диҝәр мәсәләләрлә јанашы, танынмыш сүнни алими Һаким Нишапуринин "Мүстәдрәк Әли Сәһиһејн" китабында дедији кими, белә дејир:
«وقد تواتر الاخبار أن فاطمة بنت اسد وَلدت امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب کرّم الله وجهه فی جوف الکعبه»
"Мүтәватир Рәвајәтләрдә нәгл олунур ки, Фатимә бинт Әсәд (әлејһа сәлам) Әмир әл-Мөминин Әли ибн Әби Талиби (Кәррәмәллаһу вәҹһәһу), Кәбәнин дахилиндә дүнјаја ҝәтириб".8]
Вә Ҝәнҹи әш-Шафии "Кифаја" китабында Ибн Нәҹҹарын тәриги илә әл-Һаким ән-Нишабуридән белә нәгл етдији рәвајәтдә гејд едир:
"Әмирәл-мөминин Әли ибн Әби Талиб, Амул-Фил илиндән отуз ил сонра, Рәҹәб ајынын он үчү, ҹүмә ҝеҹәси Мәккәдә, Аллаһ Евиндә анадан олуб. Нә ондан әввәл, нә дә сонра Аллаһын евиндә ондан башга һеч ким анадан олмајыб вә бу, һәмин имамын бөјүк мәгамына ҝөрә Онун үчүн бөјүк бир кәрамәт вә шәрәф иди."
Ҝәнҹи әш-Шафиинин ардынҹа "Туһәфу Исна Әшаријјә" китабынын мүәллифи Әбдүл Әзиз Деһләвинин атасы, "Шаһ Вәлиуллаһ" кими танынан Әһмәд бин Әбдүл Рәһим Деһләви "Изалату әл-Хәфа" китабында јазыб:
"Мүтәватир Рәвајәтләр билдирир ки, Әсәдин гызы Фатимәнин Әмир әл-Мөминин Әлини Кәбәнин ичиндә дүнјаја ҝәтирмәси данылмаз бир һәгигәтдир. О һәзрәт, Амул Фил илиндән отуз ил сонра, Рәҹәб ајынын 13-ү, ҹүмә ҝүнү Кәбәдә анадан олуб вә ондан әввәл вә сонра башга һеч ким Кәбәдә анадан олмајыб.”
“Руһ әл-Мәани” адлы тәфсир китабынын мүәллифи Маһмуд Алуси, Әбдүл Баги Әфәнди Өмәринин "Гасидәтун Аинијја" китабына јаздығы изаһында, тәгва саһибләринин Мөвласыны тәрифләјән гәсидәсинин бу бејтинин алтында бунлары јазыр:
«انت العلی الذی فوق العلی رفعا، ببطن مکة عندالبیت اذ وضعا»
"Әмирин (Кәррәмәллаһу вәҹһәһ) Аллаһ Евиндә анадан олмасы дүнјада мәшһур бир һәгигәтдир вә сүнни вә шиә мәзһәбләринин китабларында гејд олунур."
Һәтта Алуси белә дејир: "Аллаһ Евиндә Ондан-Әлидән (Кәррәмәллаһу вәҹһәһ) башга һеч ким анадан олмајыб вә имамлар имамынын мүсәлманларын гибләси олан бир јердә анадан олмасы нә гәдәр мүнасиб вә ујғундур." Һәр бир әшјаны өз јерләринә гојан Аллаһ Пак вә Мүнәззәһдир вә О, һөкм едәнләрин ән ҝөзәл вә әдаләтли һөкмверәнидир.[9]
Гејд етмәк лазымдыр ки, шиәләр адәтән Имам Әлини "она салам олсун" дејә чағырырлар, сүнниләр исә адәтән ону "Аллаһ Онун үзүнү кәрамәтли вә шәрәфли етди" кими чағырырлар. Һиҹри тәгвими илә 908-ҹи илдә вәфат едән вә әһли-сүннәтин ән һөрмәтли алимләриндән бири олан вә өмрүнүн сонуна јахын шиә әгидәсини гәбул етмиш, мәшһур философ Ҹәлаләддин Мәһәммәд Дәвани әксәр сүнни алимләринин фикринҹә бу фәргин сәбәби һаггында фарсҹа тәлиф етдији "Нур әл-Һидајә фи Истәбат әл-Вилајәт" китабында белә јазыр:
“О, анасы Фатимә бинт Әсәдин бәтниндә икән, Пејғәмбәримиз (Она вә аиләсинә Аллаһын салаваты вә саламы олсун) Фатимә бинт Әсәди ҝөрәндә гејри-ихтијари ајаға галхарды. Бунун сәбәби барәдә ондан сорушулдугда, о белә ҹаваб верди: Мән ону ҝөрәндә бәтнимдәки дөлүн һәрәкәт етдијини билирәм ки, бу һәрәкәтлә онун ајаг үстә дурдуғуну анлајырам. О (Пејғәмбәр), мәним гаршымда бир тәрәфдән диҝәр тәрәфә кечәндә дөлүн дә һәрәкәт етдијини билирәм, чүнки билирәм ки, онун, һәрәкәт етдији истигамәтә дөнүб.”[10]
Имам Әлинин (әлејһи сәлам) Кәбә Евиндә доғулмасы илә бағлы насиби дүшмәнләрин шүбһәләри
Бәзи дүшмәнләр Имам Әлинин (әлејһи сәлам) Кәбә Евиндә доғулмасынын фәзиләтини инкар етмәјә чалышараг, онун доғулдуғу заман мүшрикләрин Кәбә Евини бүтханаја чевирдикләрини гејд едибләр. Вә Һәзрәти Әлинин бүтханада доғулдуғуну дејирләр.
Лакин, Гурани Кәримдә Кәбә Евинин Аллаһын Еви кими гејд олунмасы нәзәрә алынмагла, дүшмәнләрин бу шүбһәси дә доғру дејил. Белә ки, Аллаһ Сүбһанәһу Тәала Һәҹҹ сурәси, Ајә 26да белә бујурур:
«وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ أَنْ لَا تُشْرِكْ بِي شَيْئًا وَطَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْقَائِمِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ»
“(Ја Рәсулум!) Јадына сал ки, бир заман Ибраһимә Кәбәнин јерини билдириб белә бујурмушдуг: “Мәнә һеч бир шеји шәрик гошма, Евими тәваф едәнләр, намаза дуранлар, рүку едән вә сәҹдәјә гапананлар үчүн (бүтләрдән) тәмизлә!”.
Һәмчинин, гибләнин дәјишдирилмәси илә бағлы ајәнин назил олмасындан әввәл, Кәбәнин, орада бүтләрин олмасына бахмајараг, мүсәлманларын гибләси олдуғуну нәзәрә алсаг, дүшмәнләрин бу шүбһәси етибарлы дејилдир.
Мәнбә:
1-Мунтәһи әл-Әмал (Шејх Аббас Гуми), ҹилд. 1, сәһ. 11.
2-Гурани-Кәрим енсиклопедијасы, "Әбу Талиб" ҝириши.
3-Хәсаисул-Әиммә (әлејһиссалам), сәһ. 39.
4-Әл-Иршад, сәһ. 8; Биһарул-Әнвар (Әлламә Мәҹлиси), ҹилд. 35, сәһ. 179; Әһли-бејт (Нувәффиг Әбу Елм), сәһ. 191.
5-Әл-Иршад Муфид, сәһ. 8; Хәсаисул-Әиммә (әлејһиссалам), сәһ. 39; Мунтәһи әл-Әмал, ҹилд. 1, сәһ. 143.
6-Мунтәһи әл-Әмал, Шејх Аббас Гуми, ҹилд. 1, сәһ. 348
7-Әл-Зәријә илә тәсанифи әл-Шиә, ҹилд. 15, сәһ. 330.
8-Мүстәдрәк, ҹилд. 3, сәһ. 483.
9-Әл-Гәдир, ҹилд. 6, сәһ. 22.
10-Нурул-һидајә фи исбатүл-вилајәт, сәһ.52-53.
Sizin rəyiniz