Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлији- “Гәдир-Хум” маариф, елм, мәрифәт вә һикмәт дәрјасыдыр. Шәриәт, мәнәвијјат, мәдәнијјәт, һикмәт, әхлаг, әһкам, кәлам, тәфсир вә инсаны сәадәтә говушдураҹаг олан һәр шејә маликдир. Анҹаг әфсуслар олсун ки, Гәдир-Хум ҝүнәшинин өнүнү чох вахт гара булудлар тутмуш вә инсанлар бу ҝүнәшин һәјатвериҹи ишығынындан лазымынҹа бәһрәләнә билмәмишиләр вә бу ҝүнә кими бу бөјүк дәрјанын ләл вә ҝөвһәрләри вә маһијјәти ортаја чыхарылмајыб вә лајигинҹә гијмәтләндирилмәјибдир. Бахмајараг ки, бу дәрјадан гопан ҝүҹлү далғаларын сәхавәтли әлләри, һәрдәнбир гијмәтли даш-гашлардан саһилдә отуранлара бағышламышдыр.
Гәдир-Хум бајрамынын вә бу бөјүк вә мүгәддәс ҝүнүн әмәлләри илә таныш олаг вә ҝөрәк бу ҝүн һансы әмәлләрин јеринә јетирилмәси мүгәддәс шәриәтимиз тәрәфиндән лазым, мәгсәдә ујғун вә даһа чох фәзиләтлидир.
Бу мөвзуда сөһбәт ачмамышдан габаг бир-нечә мәсәләни сиз әзиз охуҹуларын нәзәринә чатдырмағы зәрури вә лазым билирәм:
1).Гәдир-Хум бајрамы ҝүнү үчүн төвсијә олунан әмәлләрдән мәгсәд Пејғәмбәрин (с) сүннәтиндән вә бу ҝүн үчүн нәзәрдә тутулмуш мүстәһәб вә бәјәнилмиш әмәлләрдир.
Бу мүстәһәб әмәлләр Пејғәмбәр (с) вә о һәзрәтин (с) әһли-бејтиндән мәсум имамлар (ә) тәрәфиндән чох сајлы рәвајәтләрдә бу ҝүнүмүзә ҝәлиб чатмышдыр ки, биз бу рәвајәтләри өз нөвбәсиндә сыра илә бәјан едәҹәјик, иншаәлла-тәала.
2). Биз дини гајнагларымыза нәзәр салдыгда ҝөрүрүк ки, бу ҝүн үчүн чох сајда саваб вә фәзиләтли әмлләр мөвҹуддур. Бу исә ону ҝөстәрир ки, “Гәдир-Хум”ҝүнү әзәмәтли, Ислам тарихиндә бөјүк әһәмијјәтә вә һәлледиҹи рола малик бир ҝүн кими өзүнә јер тутмушдур.
Ислам дининдә һеч бир ҝүн үчүн нә гәдәр мүһүм вә мүгәддәс бир ҝүн олсада белә, бу сајда әмәл, ајин, саваб вә фәзиләт мөвҹуд дејилдир. Дини гајнагларда “Гурбан, Фитир, Әрәфә вә Мүбаһәлә” кими мүбарәк ҝүнләр үчүн мүхтәлиф сајда саваб вә фәзиләтли әмәлләр мөвҹуддур, лакин бу әмәлләрин һамысыны бир јерә топласаг да белә, бу әмәлләрин сајы “Гәдир –Хум бајрамы үчүн бәјан олунмуш әмәлләрин сајына чатмајаҹагдыр.
3). “Гәдир-Хум” бајрамынын икинҹи мүһүм хүсусијјәти, бу ҝүн үчүн бәјан олунмуш әмәлләрин даһа ҝениш даирә вә әһатәјә малик вә демәк олар ки, бүтүн саһәләри әһатә етмәсидир.
Бу ҝүнүн әмәлләриндә инсан һәјатынын буүтүн саһә вә мәрһәләләри үчүн ҝәрәкли олан әмәл вә сәҹијјәви хүсусијјәтләрдән ән азы бир мүстәһәб әмәл нәзәрдә тутулмушдур. Ибадәтдән тутмуш иҹтимаи вә сијаси әмәлләрә кими, ејибсиз, нөгсансыз вә камил шәкилдә бәјан олмушдур. Һансы ки, бу әмәлләрин иҹрасы инсан һүгугларынын бәрабәрлији, инсанларын сәадәт вә хошбәхтлији вә онларын сүлһ вә әмин-аманлыгла долу бир һәјат јашамасына заминдир.
Башга сөзлә ифадә етсәк, бу әмәлләрин әһатә даирәси о гәдәр ҝенишдир ки, Ислам дининин камиллији Гәдир-Хум ҝүзҝүсүндә там олараг өз әксини тапмышдыр.
4). “Гәдир-Хум” ҝүнүн үчүнҹү фәрди хүсусијјәти будур ки, бу ҝүн үчүн нәзәрдә тутулмуш әмәлләрин фәзиләт, саваб вә үстүнлүјү өзүнәмәхсусдур вә башга ҝүнләр вә әмәлләр үчүн белә бир фәзиләт вә саваб гејд олунмамышдыр вә демәк олар ки, бу ҝүнүн әмәлләринин савабы вә фәзиләти мүбарәк Рамазан ајынын әмәлләринин саваб вә фәзиләтиндән дә чохдур.
Мәрһум Мирзә Ҹавад Аға Тәбризи (аллаһ рәһмәт етсин) бујурмушдур:
“Гәдир-Хум ҝүнү үчүн бәјан олунмуш фәзиләтләр, Мүбарәк Рамазан ајы үчүн бујурулмуш фәзиләтләрдән даһа чохдур”.
Гәдир-Хум ҝүнүнүн әмәлләрини дејәркән бу фәзиләтләрдән бәзиләринә ишарә едәҹәјик.
5). Сорушула биләр ки, нәјә ҝөрә Гәдир-Хум ҝүнү үчүн бу гәдәр чох сајда әмәл вә фәзиләт бәјан олунмушдур?
Имам Садиг (ә) бу суалын ҹавабында бујурур:
“Буна ҝөрә ки, бу әмәлләри јеринә јетирмәклә бу ҝүнү әзәмәтли, бөјүк вә мүбарәк бир ҝүн кими гејд едәсән”.
Имам Садиг (ә) бу кәламы илә ики мәсәләјә ишарә едир:
1. - Гәдир-Хум ҝүнү еһтирам вә әзәмәтлә вә Гәдир-Хум саһибинә лајиг олараг јад едилмәлидир.
2. - Гәдир-Хум ҝүнүнүн јад едилмәси бу ҝүнүн өзүнәмәхсус әмәлләри илә һәјата кечирилмәлидир.
Инди исә бу мубарәк ҝүнүн бәзи әмлләри илә таныш олаг:
1. Оруҹ тутмаг:
Гәдир-Хум ҝүнү оруҹ тутмағын ҹоч фәзиләти вардыр ки, ону башга саваб әмәлләрдән истисна едир.
Имам Әли (ә) бујурур:
“Әҝәр Аллаһ-тааланын халис бәндәләриндән бир нәфәр бу ҝүнү халис нијјәтлә оруҹ тутса, бу бир ҝүн саваб вә фәзиләтдә дүнјанын бүтүн ҝүнләринә бәрабәр олаҹагдыр”.
Јәни әҝәр инсан бир дүнја өмүр јашаја вә өмрүнүн бүтүн ҝүнләрини оруҹ тутмуш олса, Гәдир-Хум ҝүнүнүн оруҹунун саваб вә фәзиләтинә чата билмәз.
Јенәдә о һәзрәт (ә) бујурур:
“... Аллаһ-таала Гәдир-Хум” бајрамы үчүн ән бөјүк мүкафаты тәјин етмишдир”.
Имам Садиг (ә) өз достлары вә сәһабәләрини бу ишә тәшвиг едиб бујурарды:
“Мән истәјирәм ки, сиз бу ҝүнү оруҹ тутасыныз”.
Јенәдә о һәзрәт бујурур:
“Гәдир-Хум” ҝүнүнү оруҹ тутмаг, Аллаһ-таала јанында һәр илдә гәбул олунмуш јүз һәҹҹ вә јүз өмрәјә бәрабәрдир”.
2. Ифтар вермәк:
Гәдир-Хум ҝүнүнүн әмәлләри арасында оруҹ тутан мөминләрә ифтар вермәк хүсуси вә јүксәк мәгама маликдир. Рәвајәтләрә ҝөрә бу бајрамда ифтар вермәјин бөјүк фәзиләт вә савабы вардыр.
Мөминләрин ағасы Имам Әли (ә) бујурур:
“Һәр кәс Гәдир-Хум бајрамында оруҹ тутан бир мөминә ифтар верәрсә, он “Фәам”а јемәк вә ифтар веримиш шәхс кимидир”.
Мәҹлисдә һазыр оланлардан бир нәфәри сорушду: Еј мөминләрин ағасы “Фәам” нәдир? Һәзрәт (ә) о шәхсин ҹавабында бујурду:
“ (Фәам јәни) јүз мин Пејғәмбәр, сиддиг вә шәһид”.
(аз фасиләдән) сонра сөзүнә белә давам етди:
“Белә исә неҹә олаҹагдыр о шәхсин фәзиләт вә савабы ки, мөминләрдән бир гурупунун ифтарыны өз өһдәсинә ҝөтүрсүн”.
Бу һәдисә охшар башга бир һәдис дә Имам Садигдән (ә) рәвајәт олунмушдур.
Бәзи рәвајәтләрдә ҝәлмишдир ки, Имам Рза (ә) Гәдир-Хум бајрамы ҝүнү мөминләрдән бир дәстәсини ифтар үчүн өз јанынында сахлајарды.
3. Гардашлыг:
Вилајәт ҝүнәшинин доғдуғу ҝүн јәни Гәдир-Хум бајрамы, гардашлыг ҝүнүдүр вә гардашлыг ҝүнү вилајәт ҝүнүдүр. Вилајәт вә гардашлыг бир-биринә ајрылмаз телләрлә бағлыдырлар вә онлары бир-биринә дүјүнләјән һалга “иман”дыр. Чүнки бир тәрәфдән иманын шәрти вилајәтдир вә иман вилајәтлә камилләшир вә башга бир тәрәфдән исә иман әһли бир-бирилә гардашдырлар:
"Һәгигәтән, мө’минләр (диндә) гардашдырлар”.
Бах елә буна әсасәндә гардашлыг пејманы бағламаг Гәдир-Хум бајрамынын ҝөзәл әмәлләриндән бири сајылыр.
Бу гардашлыг әһд-пејманы ашағыдакы шәкилдә бағланыр:
Ики нәфәрдән бири өзүнүн сағ әлини икинҹи шәхсин ссағ әлинин үзәринә гојараг дејир:
“Мән сәнинлә Аллаһ јолунда гардаш олурам вә уҹа јарданын һүзурунда сәнинлә сәмимијјәтли вә саф олмағы гаршыма мәгсәд гојурам. Аллаһ јолунда сәнинлә әл тутуб вә Аллаһ-таала, мәләкләр, мүгәддәс китаблар, пејғәмбәрләр вә мәсум имамларын (ә) һүзурунда сәнинлә әһд-пејман бағлајырам ки, әҝәр гијамәт ҝүнү Аллаһын рәһмәти мәнә шамил олуб, ҹәннәт вә шәфаәт әһлиндән олсам вә ҹәннәтә дахил олмаг иҹазәси алсам, ораја дахил олмајаҹам, мәҝәр сән дә минимлә бирликдә оласан”.
Сонра исә икинҹи шәхс дејир: “гәбул етдим вә сәни шәфаәт, дуа вә зијарәтдән башга (ки, бу үч шејдә мәни унутмамалысан), јердә галан бүтүн гардашлыр һүгугларындан сәни азад едирәм”.
4. Тәбәрра: (јәни Аллаһын дүшмәнләринд ән узаглашыб, достлары илә достлуг етмәк).
Имам Садиг (ә) бујурду:
“Гәдир-Хум бајрамы ҝүнү әһли-бејтә зүлм едәнләрдән узаглашын вә (онлардан безар олдуғунузу ашкар един). ”
5. Тәзә вә пак либас ҝејинмәк:
Имам Садиг (ә) бујурду: “Мөминләрә лазымдыр ки, Гәдир-Хум бајрамында өзләринин ән тәмиз, јарашыглы вә гијмәтли либасларыны ҝејсинләр”.
Мәрһум Мирзә Ҹавад Аға Тәбризи бу әмәли (тәзә вә јарашыглы ҝејинмәји) Гәдир-Хум бајрамынын мүһүм вә зәрури әмәлләриндән һесаб едирди.
6. Тәбрик:
Тәбрик демәк вә инсанларла үзләшдикдә онларла хош дујғуларыны вә севинҹи бөлүшдүрмәк, һәр бир бајрамын ән ҝөзәл хүсусијјәтләриндәндир.
Башга бајрамларда олдуғу кими дини бајрамларда да мөминләр севинҹ вә шадлыгларыны дини гардашлары илә пајлашырлар. Бу арада бу ҹүр тәбрик вә севинҹ пајлашма ән-әнәси Гәдир-Хум бајрамында да өзүнәмәхсус јер тутмушдур. Пејғәмбәр (с) Гәдир-Хум бајрамында мүсәлманлары бир-биринә тәбрик демәјә тәкидлә төвсијә етди вә севинҹлә мөминләрә дејирди: “Мәнә тәбрик дејин! Мәнә тәбрик дејин!”
Имам Садиг (ә) мөминләрә Гәдир-Хум бајрамында бу сөзләри демәји төвсијә етмишдир: “Бир-биринизлә үз-үзә ҝәлдијиниз заман бу дуаны дејин: “Һәмд вә сәна о Аллаһ үчүндүр ки, бизләри бу ҝүнүн васитәсилә ҝирами вә әзиз едиб, бизи мөминләрдән вә имамәт вә вилајәт саһыбләри, әдаләт вә һаггы јашаданларын һаггында алдығы әһд-пејмана садиг галыб, вәфа едәнләрин сырасында гәрар вериб вә бизи гијамәт ҝүнүнү инкар вә тәкзиб едәнләрдән гәрар вермәди”.
Имам Рза (ә) бујурду: “ (Гәдир-Хум бајрамында) бир- биринизлә үзләшдикдә дејин: Һәмд вә сәна о Аллаһ үчүндүр ки, бизи Әмирәлмөминин Әли ибни Әби-Талибин (ә) вилајәтинә иман ҝәтирән вә вилајәт (мәктәбинин) давамчыларындан гәрар верди” .
7. Тәбәссүм:
Имам Рза (ә) бујурду: “... Гәдир-Хум ҝүнү мөминләрин үзүнә тәбәссүмлә бахмаг (ҝүләрүзлү олмаг) ҝүнүдүр. Һәр кәс Гәдир-Хум ҝүнү мөмин гардашларынын үзүнә тәбәссүм етсә, Аллаһ-Таала гијамәт ҝүнү о шәхсә рәһмәт нәзәри илә бахаҹаг, онун мин арзусуну һәјата кечирәҹәк вә мин истәјини гәбул едәҹәк вә онун үчүн (ҹәннәтдә) бир гәср тикәҹәк вә үзүнү нурани вә ҝөзәл едәҹәкдир”.
8. Хош һәјат:
Јахшыдыр ки, мөминләр Гәдир-Хум ҝүнү ҝүндәлик һәјат тәрзини дәјишиб аилә вә достларына даһа чох вахт ајырсынлар вә ҝүндәлик проблемләрини унудуб хош әһвал-руһијјәдә олсунлар вә чалышсынлар ки, проблем вә гајғыларыны севинҹ, шадлыг вә сәхавәтлә әвәз етсинләр. Бу ҝүн ҝәрәк имканлы мөминләр һәјатын башга проблемләрини унудуб даһа чох пул хәрҹләсинләр ки, бүтүб мөминләр бу бајрамын үрәјачан хош ијини вә дадыны дујуб, дада билсинләр. Вилајәт вә Имамәт бајрамынын хош әтрини вә инсанлара бағышладығы хош әһвал руһијјәнин һамы үчүн ҝерчәкләшмәси үчүн биринҹи нөвбәдә сәхавәтли олмаг лазымдыр ки, касыб мөминләр бу әзиз вә ҝирами бајрамы сыхынтылар ичиндә кечиртмәсинләр. Буна ҝөрәдә имканлы мөминләрә лазымдыр ки, һәм өз аиләләри вә һәм дә диҝәр мөминләрә ҝениш мали имканлар јаратсынлар ки, бу иш үчүн Аллаһ-Тааланын дәрҝаһында ән јүксәк мүкафата лајиг ҝөрүләҹәкләр.
Имам Рза (ә) бујурду: “Гәдир-Хум ҝүнү бир ҝүндүр ки, Аллаһ-Таала бу ҝүн она ибадәт едиб, мөмин гардашларына вә өз аиләсинә мадди имканлар јарадыб вә бу ҝүнү гајғысыз вә шән кечирмәјләри үчүн көмәк едән шәхсин мал-дөвләтини чохалдаҹагдыр”.
9. Бајрам етмәк:
Имам Рза (ә) Гәдир-Хум бајрамында өз јахынларынын вә әтрафындакыларын әһвал-руһијјәсини дәјиширди вә онларда тәзә, шән вә әсл бајрам әһвалы јарадырды.
10. Аллаһа мүсәлманлара бәхш етдији вилајәт немәтинин мүгабилиндә шүкр етмәк:
Һәзрәт Пејғәмбәр (с) бујурду: “Сүннәтләримдән бири дә будур ки, мөминләр Гәдир-Хум ҝүнү јүз дәфә бу дуаны охусунлар: Һәмд вә сәна о Аллаһ үчүндүр ки, Әли ибн Әби Талибин (ә) вылајәти вә имамәти илә динини камил вә немәтини тамам етди”.
Имам Әли (ә) бујурур: Гәдир-хум ҝүнү Аллаһ-Тааланын сизә нәсиб етдији “Вилајәт”немәти үчүн она шүкүрләр един.
11. “Силеји-рәһм”(гоһум-гардашы зијарәт етмәк):
Гоһум-гардаш вә дост-ашнанын ҝөрүшүнә вә зијарәтинә ҝетмәк Гәдир-Хум ҝүнүнүн ҝөзәл вә мәнәви әмәлләриндән биридир. Бу сүннәт ҹамааты даһа шән вә тәравәтли вә бу бајрамы онларын үрәјиндә вә јадында хош дујғуларла һәмишәлик олараг һәкк едир. Елә буна ҝөрәдә Ислам дини бу ҝөзәл сүннәтә бајрам вә бајрамдан башга ҝүнләрдә дә әмәл олунмасына тәкид едир.
Имам Рза (ә) бујурур: “Һәр кәс, Гәдир-Хум ҝүнү бир мөминин зијарәт вә ҝөрүшүнә ҝедәрсә Аллаһ-Таала онун гәбринә јетмиш нур дахил едәр вә гәбрини онун үчүн ҝениш вә бөјүк едәр, һәр ҝүн јетмич мин мәләк онун гәбринин зијарәтинә ҝәләр вә ону ҹәннәт мүждәси илә муштулуглајаҹаглар” .
Јахшы олар ки, мөминләр бу ҝөзәл сүннәти бајрамларын ән бөјүк вә ән ҝөзәли олан Гәдир-Хум бајрамында јаддан чыхартамасынлар ки, Гәдир-Хум бајрамыны јашатмагла бирликдә ҹамаат вә гоһумлар арасындакы, үлфәт, сәмимијјәт, достлуг вә мәһәббәт телләрини дә мөһкәмләтмиш олсунлар.
12. Зијарәт:
Гәдир-Хум ҝүнүн әмәлләриндән бири дә мөминләрин ағасы Әли ибн Әби Талиби (ә) зијарәт етмәкдән ибарәтдир. О Һәзрәтин (ә) зијарәти ики ҹүр мүмкүндүр:
1). О Һәзрәтин (ә) пак вә мүгәддәс һәрәминдә: Имам Рза (ә) Әһмәд ибн Әби Бәср Бәзәнтијә бујурду: “Еј Әби Нәсрин оғлу, һарада олурсан ол, Гәдир-Хум ҝүнү Мөминләрин ағасы Әли ибн Әби Талибин (ә) мүгәддәс гәбринин кәнарында һазыр ол! Һәгигәтән Аллаһ-Таала бу ҝүн мөмин киши вә гадынларын алтымыш иллик ҝүнаһларыны бағышлајыр вә мүбарәк Рамазан ајынын Гәдир ҝеҹәләриндә вә Фитр бајрамында (ҹәһәннәм әзабындан) азад етдијинин ики бәрабәрини азад едир” .
Бу зујарәтин гајдасыны мәрһум шејх Әббас Гуми “Мәфатиһ әл-ҹинан” китабында һәзрәти Имам Һадидән (ә) изаһлы шәкилдә рәвајәр етмишдир .
2). Үмуми зијарәтләр:
Бу зијатәрләрин мүгәддәс һәрәмә аидијјәти јохдур вә вилајәт ашигләри елијә биләрләр олдуглары јердән о һәзрәтин зијарәтинә наил олсунлар ки, бу барәдә ики үнванда зијарәтнамә мөвҹуддур:
*- Әминәллаһ зијарәтнамәси:
السَّلامُ عَلَيْکَ يَا أَمِينَ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ وَ حُجَّتَهُ عَلَي عِبَادِهِ السَّلامُ عَلَيْکَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَشْهَدُ أَنَّکَ جَاهَدْتَ فِي اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ وَ عَمِلْتَ بِکِتَابِهِ وَ اتَّبَعْتَ سُنَنَ نَبِيِّهِ صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ حَتَّي دَعَاکَ اللَّهُ إِلَي جِوَارِهِ فَقَبَضَکَ إِلَيْهِ بِاخْتِيَارِهِ وَ أَلْزَمَ أَعْدَاءَکَ الْحُجَّةَ مَعَ مَا لَکَ مِنَ الْحُجَجِ الْبَالِغَةِ عَلَي جَمِيعِ خَلْقِهِ اللَّهُمَّ فَاجْعَلْ نَفْسِي مُطْمَئِنَّةً بِقَدَرِکَ رَاضِيَةً بِقَضَائِکَ مُولَعَةً بِذِکْرِکَ وَ دُعَائِکَ مُحِبَّةً لِصَفْوَةِ أَوْلِيَائِکَ مَحْبُوبَةً فِي أَرْضِکَ وَ سَمَائِکَ صَابِرَةً عَلَي نُزُولِ بَلائِکَ [شَاکِرَةً لِفَوَاضِلِ نَعْمَائِکَ ذَاکِرَةً لِسَوَابِغِ آلائِکَ] مُشْتَاقَةً إِلَي فَرْحَةِ لِقَائِکَ مُتَزَوِّدَةً التَّقْوَي لِيَوْمِ جَزَائِکَ مُسْتَنَّةً بِسُنَنِ أَوْلِيَائِکَ مُفَارِقَةً لِأَخْلاقِ أَعْدَائِکَ مَشْغُولَةً عَنِ الدُّنْيَا بِحَمْدِکَ وَ ثَنَائِکَ
پس پهلوي روي مبارک خود را بر قبر گذاشت و گفت:
اللَّهُمَّ إِنَّ قُلُوبَ الْمُخْبِتِينَ إِلَيْکَ وَالِهَةٌ وَ سُبُلَ الرَّاغِبِينَ إِلَيْکَ شَارِعَةٌ وَ أَعْلامَ الْقَاصِدِينَ إِلَيْکَ وَاضِحَةٌ وَ أَفْئِدَةَ الْعَارِفِينَ مِنْکَ فَازِعَةٌ وَ أَصْوَاتَ الدَّاعِينَ إِلَيْکَ صَاعِدَةٌ وَ أَبْوَابَ الْإِجَابَةِ لَهُمْ مُفَتَّحَةٌ وَ دَعْوَةَ مَنْ نَاجَاکَ مُسْتَجَابَةٌ وَ تَوْبَةَ مَنْ أَنَابَ إِلَيْکَ مَقْبُولَةٌ وَ عَبْرَةَ مَنْ بَکَي مِنْ خَوْفِکَ مَرْحُومَةٌ وَ الْإِغَاثَةَ لِمَنِ اسْتَغَاثَ بِکَ مَوْجُودَةٌ [مَبْذُولَةٌ] وَ الْإِعَانَةَ لِمَنِ اسْتَعَانَ بِکَ مَبْذُولَةٌ [مَوْجُودَةٌ] وَ عِدَاتِکَ لِعِبَادِکَ مُنْجَزَةٌ وَ زَلَلَ مَنِ اسْتَقَالَکَ مُقَالَةٌ وَ أَعْمَالَ الْعَامِلِينَ لَدَيْکَ مَحْفُوظَةٌ وَ أَرْزَاقَکَ إِلَي الْخَلائِقِ مِنْ لَدُنْکَ نَازِلَةٌ وَ عَوَائِدَ الْمَزِيدِ إِلَيْهِمْ وَاصِلَةٌ وَ ذُنُوبَ الْمُسْتَغْفِرِينَ مَغْفُورَةٌ وَ حَوَائِجَ خَلْقِکَ عِنْدَکَ مَقْضِيَّةٌ وَ جَوَائِزَ السَّائِلِينَ عِنْدَکَ مُوَفَّرَةٌ وَ عَوَائِدَ الْمَزِيدِ مُتَوَاتِرَةٌ وَ مَوَائِدَ الْمُسْتَطْعِمِينَ مُعَدَّةٌ وَ مَنَاهِلَ الظِّمَاءِ [لَدَيْکَ] مُتْرَعَةٌ اللَّهُمَّ فَاسْتَجِبْ دُعَائِي وَ اقْبَلْ ثَنَائِي وَ اجْمَعْ بَيْنِي وَ بَيْنَ أَوْلِيَائِي بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ إِنَّکَ وَلِيُّ نَعْمَائِي وَ مُنْتَهَي مُنَايَ وَ غَايَةُ رَجَائِي فِي مُنْقَلَبِي وَ مَثْوَايَ
و در کامل الزيارة بعد از اين زيارت اين فقرات نيز مسطور است:
أَنْتَ إِلَهِي وَ سَيِّدِي وَ مَوْلايَ اغْفِرْ لِأَوْلِيَائِنَا وَ کُفَّ عَنَّا أَعْدَاءَنَا وَ اشْغَلْهُمْ عَنْ أَذَانَا وَ أَظْهِرْ کَلِمَةَ الْحَقِّ وَ اجْعَلْهَا الْعُلْيَا وَ أَدْحِضْ کَلِمَةَ الْبَاطِلِ وَ اجْعَلْهَا السُّفْلَي إِنَّکَ عَلَي کُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
*- Имам Садиг (ә) рәвајәр олунмуш зијарәтнамә: Бу зијарәтнамә дә шејх Әббас Гуминин “Мәфатиһ әл-ҹинан” китабында гејд олунмушдур.
13. Тәмизлик ишләри ҝөрмәк вә ев, һәјәт вә күчәни бәзәјиб, јарашыға салмаг вә бир сөзлә бу мүгәддәс бајрам үчүн һәр тәрәфли һазырлашмаг:
Иамам Садиг (ә) бујурур:
“Гәдир-Хум” ҝүнү шадлыг, севинҹ вә хошһаллыг ҝүнүдүр”.
Гәдир-Хум бајрамынын ҝөзәл адәтләриндән бири дә будур ки, мүсәлманлар бу ҝүндә ев-ешикләрини бәзәјиб вә тәзә либаслар ҝејинмәклә бу ҝүнә әсил бајрам әһвал-руһијјәси бәхш етсинләр, вә башга бајрамларла мүгајисәдә даһа чох шадјаналыг етсинләр, чүнки Гәдир-Хум бајрамы бајрамларын шаһыдыр. Бу әмәлин бөјүк фәзиләт вә савабы вардыр.
Имам Рза (ә) бујурур:
“Гәдир ҝүнү зинәт вә бәзәнмәк ҝүнүдүр. Һәр кәс Гәдир-Хум ҝүнү үчүн зинәтләнсә Аллаһ-таала онун бүтүн бөјүк вә кичик ҝүнаһларыны бағышлајаҹаг вә ҝәлән ил Гәдир-Хум бајрамына гәдәр онун јахшылыгларыны јазыб, дәрәҹәләрини јүксәлтмәк үчүн мәләкләр ҝөндәрәҹәкдир”.
14. Тәшәккүр:
Имам Әли (ә) бујурур: “Гәдир-Хум ҝүнү Аллаһ-Тааланын сизә бағышладығы вилајәт немәтинин мүгабилиндә (уҹа олан Танрыја) шүкүр един”.
15. Сәдәгә вермәк:
Имам Әли (ә) бујурур: “Гәдир-Хум ҝүнү сәдәгә верилән бир дирһәмин фәзиләти башга ҝүнләрдә сәдәгә верилән ики јүз мин дирһәмин фәзиләтинә бәрабәрдир”.
16. Пејғәмбәр (с) вә әһли-бејтә (ә) салам вә салават ҝөндәрмәк:
Имам Садиг (ә) бујурур: “Гәдир-Хум ҝүнү Мәһәммәд вә әһли-бејтинә (ә) ҹоч салам вә салават ҝөндәрин”.
Әллаһуммә сәлли әла Муһәммәдин вә али Муһәммәд
اللهمّ صَلِّ عَلي مُحمّد و آل محمّد
17. Гонаглыг:
Гәдир-Хум ҝүнү мөминләрә гонаглыг вермәк вә зијафәт сүфрәсинә дәвәт етмәјин бөјүк әһәмијјәт вә савабы вардыр.
Имам Садиг (ә) бујурур: “Гәдир-Хум бајрамында дини гардашларынызы зијафәт сүфрәсинә дәвәт един”.
Имам Рза (ә) бу әмәлин фәзиләти һаггында бујурур: “Һәр кәс Гәдир-хум ҝүнү бир нәфәр мөминә јемәк версә о кәс кимидир ки, бүтүн пејғәмбәрләр вә сиддигләрә јемәк вермишдир”.
18. Ибадәт:
Имам Рза (ә) бујурду: “Аллаһ-Таала Гәдир-Хум ҝүнү ибадәт едәнләрин мал-дөвләтин чохалдаҹагдыр”.
19. Әтир вурмаг:
Мәсум Имамлар (ә) мөминләрә Гәдир-Хум бајрамында әтир вурмағы сифариш едибләр.
20. Салеһ әмәл етмәк:
Рәвајәтләрә әсасән Гәдир-Хум ҝүнү јахшы вә салеһ ишләр етмәк һәштад илин ибадәтинә бәрабәр вә алтымыш илин ҝүнаһынын кәффарәсидир.
21. Гүсл вермәк:
Гәдир ҝүнүнүн јахшы әмәлләриндән бири дә ҝүнүн әввәлиндә гусл вермәкдир. Шиә алимләри бу ҝүнүн гүслүнүн саваб олмағына шәһадәт вермиш вә бу иши тәкидли мүстәһәб әмәл һесаб етмишләр.
22. Мөминләрин хаһиш вә истәјини һәјата кечирмәк:
Имам Садиг (ә) бујурур:“Гәдир бајрамында мөмин гардашларынызын арзу вә истәкләринә әмәл един”.
23. Көмәк етмәк:
Фәгир, зәиф вә еһтијаҹы оланлара көмәк етмәк, Гәдир-Хум саһибинин бу ҝүн үчүн хүсуси сифаришләриндәндир. О һәзрәтин (ә) ҝөстәришинә әсасән ҝәрәк варлылар касыблара, ҝүҹлүләр зәифләрә көмәк етсинләр.
Гәдир ҝүнү имкансызлара көмәк етмәк о гәдәр әһәммјјәтлидир ки, ислам дининдә борҹ истәмәјин бәјәнилмиш бир иш олмадығы һалда, мәсум имамлар (ә) гәдир-хум ҝүнү башгаларына көмәк етмәк үчүн борҹ алмаға белә төвсијә едибләр.
Имам Әли (ә) бујурур: “Һәр кәс мөмин гардашына (гәдир-хум) ҝүнү кәмәк етмәк үчүн борҹ аларса, мән Аллаһ-Таала тәрәфиндән зәманәт верирәм ки, сағлығында о борҹу гајтарсын вә әҝәр өмрү вәфа етмәсә вә дүнјасын дәјишсә, о борҹ Аллаһ-Таала тәрәфиндән онун өһдәсиндән ҝөтүрүләҹәкдир”.
Бу һәдисдән ики мүһүм нөгтәјә тохунулур:
1. Гәдир ҝүнүнүн әһәмијјәти вә дәјәринә ҝөрә борҹ алмаг башга вахтларда бәјәнилмиш бир ич олмсада бу ҝүн үчүн исә сифариш олунмушдур.
2. “Һәггүн-нас” јәни башгаларыны һаггыны мәнимсәјән адам һеч вахт Аллаһ-таала тәрәфиндән бағышланылмыр, лакин Аллаһ-таала борҹлун шәхсин борҹу Гәдир-хум ҝүнү башгасына көмәк етмәк үчүн алдығына ону бағышлајыр, јәни онун борҹуну гијамәт ҝүнү борҹ саһибини разы салмагла, ҝери гајтармыш һесаб едир.
24. Әфв вә ҝүзәшт етмәк:
Гәдир-Хум ҝүнүнүн мүстәһәб сајылан әмәлләрдән бири дә дини гардашларымызын сәһв вә ҝүнаһларына ҝөз јуммаг вә онларла сәмими вә достҹасына әлагә јаратмагдыр.
25. Ҝүләрүзлү олмаг:
Имам Әли (ә) бујурур: “Бир-биринизлә ҝүләр үзлә рәфтар един”.
26. Мүсават вә бәрабәрлик:
Әли (ә) бујурур: “Өзүнүз вә зәифләр арасында бәрабәрлик јарадын”.
27. Әллә саламлашмаг:
Имам Әли (ә) бујурур: “Гәдир-Хум ҝүнү бир-биринизлә үз-үзә ҝәлдијиниз заман бир-биринизлә әл тутуб салам верин”.
28. Меһрибанчылыг:
Имам Әли (ә) бујурур: Инсанларын гәдир ҝүнү бир-бирләријлә меһрибан, үлфәтли вә нәвазишлә рәфтар етмәләри, Аллаһ-Тааланын рәһмәт вә үлфәтинин онлара шамил олмасына сәбәб олаҹагдыр.
29. Намаз:
Гәдир бајрамынын ики намазы вардыр. Бири бајрам ахшамы гылыныр вә диҝәри исә бајрам ҝүнү зөһрдән јарым саат габаг гылыныр.
Бајрам ахшамы гылынан намаз 12 рәкәтдир. Һәр ики рәкәтдән сонра тәшәһүд вардыр вә он икинҹи рәкәтин ахырында тәшәһүд вә салам охумалыдыр. Һәр рәкәтдә һәмд сурәсиндән сонра, ихлас сурәсини једди дәфә охунмалы вә он икинҹи рәкәтдә һәмд вә ихлас сурәләринин һәр икисини једди дәфә охумалыдыр. Бу намазын гунутунда дуа охудаугдан сонра өз һаҹәтләрини Аллаһ-Тааладан истәјирсән.
*Гәдир ҝүнүнүн намазы:
Гәдир-Хум ҝүнү зөһрдән јарым саат габаг ики рәкәт мүстәһәб намаз гылыныр. Һәр рәкәтдә һәмд вә ихлас сурәсиндән сонра Гәдр сурәси вә Ајәтул-курси он дәфә охунур.
*Гәдир мәсҹидинин намазы:
Имам Садиг (ә) бујурур: “Гәдир-Хум мәсҹидиндә намаз гылмаг савабдыр” .
30. Дуа:
Гәдир-хум бајрамында дуа охумаг мәсум имамлардан (ә) өз давамчыларына тәкидлә сифариш олунмушдур. Бу ҝүнә аид олан дуалары охумаг үчүн Шејх Әббас Гуминин “Мәфатиһул-ҹинан” китабына мүраҹиәт едә биләрсиниз. Һәмчинин бу дуалардан бәзиләри “Биһарул әнвар” кими һәдис китабларында гејд олунмушдур.(Биһарул әнвар-ҹилд:59, сәһ-318).
31. Јахшылыг вә еһсан:
Бир-биринизә јахшылыг един ки, јахшылығынызын сајәсиндә Аллаһ-Таала сизин аранызда үлфәт вә меһрибанчылығы әбәди едәҹәкдир. Гәдир-Хум ҝүнү јахшылыг етмәк өмрүн вә сәрвәтин артмасына сәбәб олаҹагдыр.
Имам Садиг (ә) бујурур: “Гәдир ҝүнү дини гардашларыныза јахшылыг един” .
32. Һәдијјә вермәк:
Имам Әли (ә) бујурур: “Аллаһ-Тааланын сизләрә бәхш етдији немәтләрдән сиздә гоһум-гардашларыныза һәдијјә един”.
Башга бир һәдисдә бујурур: “Аллаһын немәтләрини бир-биринизә һәдијјә един, неҹә ки, Аллаһ-таала сизә бағышлајыбдыр”.
Имам Рза (ә) бујурур: “Бу ҝүн (гәдир-хум) дини гардашларыныза һәдијјә верин!”.
Рәвајәтләрдә вар ки, Имам Рза (ә) гәдир-хум бајрамында бәзи сәһабәләринин аиләсинә јемәк, буғда, тәзә либас, үзүк вә ајаггабы ҝөндәрәди.
33. Топланыш вә Јығынҹаг:
Мүсәлманларын бир јерә топлашмасы гәдир-хум ҝүнүнүн әсас әмәлләриндән бири сајылыр. Бу дини-сијаси һөкм Аллаһ-таала тәрәфиндән мүсәлманларын бирлијини вә бир-бирләри илә әлагәләринин мөһкәмлијинин горунуб сахланмасы үчүн әмр олунубдур.
Имам Әли (ә) бујурур: “Гәдир-хум ҝүнү бир јерә топлашын ки, Аллаһ-таала сизин ишләринизин низама салынмасында вә проблемләринизин һәлл олунмасында сизә јардымчы олсун”.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
