Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији – АБНА: Мәктәбләрдә ваһид ҝејим формасы вә дүнјәвилик тәләбинин тәтбиги сон нәтиҹәдә ән һәссас вә талејүклү бир мәсәлә илә – шаҝирдләрин, хүсусилә дә ҝәнҹ гызларын ҝәләҹәк талеји илә үз-үзә ҝәлир. Инзибати гајдаларын вә һүгуги чәрчивәләрин горунмасы ваҹиб олса да, бу мәсәләнин мәркәзиндә һәр шејдән өнҹә ушаг, онун психолоҝијасы, мәнәви инкишафы вә сосиал ҝәләҹәји дајаныр.
Дини етигад бахымындан гызларын баш өртүјү (һиҹаб) бағламасы һәдди-бүлуға чатмасы илә әлагәләндирилир. Биоложи вә фәрди хүсусијјәтләрдән асылы олараг, бу мәрһәлә адәтән 9–13 јаш аралығына тәсадүф едир. Мәһз бу дөвр шаҝирдләрин үмумтәһсил мәктәбләриндә ибтидаи синифдән орта тәһсил пилләсинә кечдији, шәхсијјәт кими формалашдығы ән һәссас заман кәсијидир. Аиләсинин дини инанҹы вә әнәнәләри мүһитиндә бөјүјән гыз ушағы үчүн бу јашда һәм дини дәјәрләри јашатмаг, һәм дә мәктәбин гәти униформа тәләбләри илә гаршылашмаг ҹидди психоложи ҝәрҝинлик вә дахили мүнагишә јарадыр. Өвладын өзүнү аиләси илә мәктәб арасында сечим етмәк мәҹбуријјәтиндә һисс етмәси онун сосиаллашмасына вә мәнәви раһатлығына бөјүк зәрбә вурур.
Бу мүстәвидә ән мүһүм вә бирмәналы принсип ондан ибарәтдир ки, сәбәбиндән асылы олмајараг, мәктәбјашлы ушагларын тәһсил һүгугунун мәһдудлашдырылмасына гәтијјән јол верилмәмәлидир. Азәрбајҹан Республикасынын Конститусијасы вә тәрәфдар чыхдығымыз БМТ-нин "Ушаг һүгуглары һаггында Конвенсија"сы тәһсили һәр бир ушағын тәмәл вә тохунулмаз һүгугу кими тәсбит едир. Тәһсил алмаг садәҹә мәктәб бинасына дахил олмаг дејил; бу, ушағын ҹәмијјәтә интеграсијасы, сосиаллашмасы вә ҝәләҹәкдә мүстәгил фәрд кими формалашмасы үчүн јеҝанә тәминатдыр. Бир гыз ушағынын баш өртүјүнә ҝөрә тәһсилдән узаглашдырылмасы вә ја системдән кәнарда галмасына шәраит јарадылмасы ону билаваситә ҹәмијјәтдән тәҹрид едир. Тәһсилсиз галан гызлар еркән никаһ рискләри, игтисади асылылыг вә сосиал пассивликлә үз-үзә галараг, дөвләтин формалашдырмаг истәдији савадлы, дүнјәви вә ҹәмијјәтә фајдалы вәтәндаш моделиндән узаглашырлар.
Назирләр Кабинетинин ваһид мәктәбли ҝејими илә бағлы гәбул етдији гәрарлар вә тәтбиг едилән јени униформа стандартлары мәктәбләрдә визуал бәрабәрлији вә интизамы тәмин етмәји һәдәфләјир. Гајдаларда баш өртүјү хүсуси ҝејим елементи кими нәзәрдә тутулмаса да, бу гәрарларын иҹрасы заманы "ушағын али мәнафеји" әсас мејар ҝөтүрүлмәлидир. Гајдаларын сәрт инзибати методларла – ушағы синифдән кәнарлашдырмагла тәтбиги проблемин һәлли дејил, даһа дәрин сосиал фәсадларын башланғыҹыдыр.
Мөвҹуд вәзијјәтдән оптимал чыхыш јоллары инзибати ҹәзаландырмаја дејил, сосиал узлашмаја вә тәһсилин әлчатанлығына әсасланмалыдыр:
Педагожи вә сосиал диалог: Мәктәб рәһбәрлији, психологлар вә тәһсили идарәетмә органлары валидејнләрлә давамлы диалог гурмалы; мәсәлә гадаға вә тәзјиг дили илә дејил, гаршылыглы анлашма вә маарифләндирмә мүстәвисиндә һәлл олунмалыдыр.
Компромис вә ујғунлашдырылмыш һәлләр: Бејнәлхалг тәҹрүбәдә олдуғу кими, мәктәбли формасынын рәнҝинә вә дизајнына ујғунлашдырылмыш, визуал бүтөвлүјү позмајан садә, јығҹам баш өртүкләринин истифадәсинә локал сәвијјәдә мүәјјән компромисләрин тәтбиги нәзәрдән кечирилә биләр. Бу, һәм ваһид форма консепсијасыны горујур, һәм дә диндар аиләләрин өвладларынын тәһсилдән кәнарда галмасынын гаршысыны алыр.
Тәһсилин давамлылығынын тәминаты: Бүтүн һалларда ушағын тәдрис просесиндә фасиләсиз иштиракы тәмин едилмәли, ҝејим мәсәләси ушағын дәрсә бурахылмамасы үчүн бәһанә вә ја әсас олмамалыдыр.
Дүнјәви дөвләтин вә ҹәмијјәтин ән бөјүк ҝүҹү онун вәтәндашларынын савадында вә мәнәви интеллектиндәдир. Гызларын мәктәбдә елми мәнимсәмәси, ҝәләҹәјин савадлы аналары вә пешәкар мүтәхәссисләри кими јетишмәси ҝејим деталларындан гат-гат бөјүк дөвләт вә ҹәмијјәт әһәмијјәти кәсб едир. Буна ҝөрә дә ганунвериҹилијин вә дахили гајдаларын тәтбиги заманы һеч бир шаҝирд тәһсил системиндән кәнарда галмамалы, ушагларын тәһсилә һәвәси горунмалы вә онларын ҹәмијјәтә интеграсијасы али мәгсәд кими гәбул едилмәлидир.
Sizin rəyiniz