Арашдырма

Рус мәтбуаты: Азәрбајҹанда ИШИД силаһлылары 3 рајонда Сумгајыт, Шабран вә Гусарда топлашыб

  • Хәбәрин коду : 744190
  • Мәнбә : Око-планет
Хүласә

Президент Путин һава-космик гүввәләримизи Суријаја јеридәркән гаршыја һансы мәгсәди гојмушду? О дејирди ки, орада дөјүшән террорчулар орада да өлмәлидирләр. Ки, сонра онлары Русијада вә јахуд гоншу өлкәләрдә өлдүрмәк лазым ҝәлмәсин.

Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, Суријада мүһарибә ҝөстәрир ки, лап бу јахынларда “Суријаны гарышдырдылар” вә “Әсәди Штатлара сатдылар” бағыранларын прогнозлары там әксинә алынды: јенидән силаһландырылмыш вә јарым ил әрзиндә тәлим ҝөрмүш һөкумәт гошунлары һәрби експертләримизин, кәшфијјатымызын вә бөлҝә мүттәфигләримизин дәстәји сајәсиндә узун мүддәт ИШИД-ин дајаг мәнтәгәләриндән бири олмуш Палмираја һүҹуму баша чатдырды.


Бу гәләбә һәм дә өнәмли дипломатик уғурдур. Биринҹиси, Әсәдин ордусуну, нәһајәт, “динҹ әһали”јә һүҹум вә “гачгын ахыны” јаратмагда иттиһам етмәк олмаз. Бу, ИШИД-ә һүҹумун бејнәлхалг етирафыдыр вә Ҹеневрә данышыгларында Әсәдә ҝүҹлү козыр верәҹәк.


Икинҹиси, бу әмәлијјатын уғуру индијәдәк Москванын ојунҹағы адландырылан вә онун архасында ҝизләнмәкдә иттиһам едилән Әсәдин тәкҹә мүстәгиллијини сәрҝиләмир, һәтта Русија ҺКГ-нин зәрбә һиссәси Суријадан чыхарылдыгдан сонра, шүбһәсиз, факты ҝөзарды етмәк олмаз: Әсәд ордусу иримигјаслы вәзифәләри һәлл едәҹәк вә нәтиҹәјә наил ола биләҹәк ҹидди гүввәдир.
Президент Путин һава-космик гүввәләримизи Суријаја јеридәркән гаршыја һансы мәгсәди гојмушду? О дејирди ки, орада дөјүшән террорчулар орада да өлмәлидирләр. Ки, сонра онлары Русијада вә јахуд гоншу өлкәләрдә өлдүрмәк лазым ҝәлмәсин.


Вә индики анда нә мүшаһидә едирик? Әсәд ордусу Суријада вурушан ИШИД террорчуларыны уғурла мәһв едир. Бу әмәлијјатын һәрби әһәмијјәти исә чох бөјүкдүр: Палмирадан гузејә (Раккајадәк) вә ҝүнејдә Ираг сәрһәдиндәк башабаш сәһрадыр. Бу әрази “ИШИД-ин нәзарәтиндә” һесаб едилирди. Бу әразини инди хәритәдә ИШИД-ин гара рәнҝиндән ачыг рәнҝә бојамаг олар.


Палмираны тутдугдан сонра исә һазырда мүһасирәдә олан Дајр-әз-Заур шәһәри илә гуру јолу әлагәси јаратмаг мүмкүндүр. Бу шәһәр “ИШИД пајтахты” Ракканын Ираг вә Иорданија сәрһәдләри илә әлагәсини кәсмәк вәзифәси бахымындан стратежи әһәмијјәтә маликдир.


Вә беләликлә, Русија Суријада өзҝә әлијлә ики дөвшан вурур: Әсәдин гүввә топлајан вә нүфузлу һәрби гәләбәләри террорчуларла сакитҹә һагг-һесаб чүрүдүр вә мүхалифәтлә тәмас јарадараг өлкәдә барышығы дирчәлдир. Русијаја исә анҹаг бу просеси һимајәдә сахламаг, һәрби мүтәхәссисләрлә вә Ҹеневрәдә, диҝәр сијаси инстансијаларда өз сијаси чәкиси илә јардым етмәк галыр.
“Тһе Соуфан Ҝроуп”: ИШИД сыраларында һансы өлкәләрдән нә гәдәр террорчу вурушур?


Ҹиһадчыларын Белчикадакы сон терактлары вә Суријада Палмира әтрафында дөјүшләр ИШИД-ин Ираг вә Суријадакы һәрби, игтисади вә террор потенсиалы һагда мәсәләни јенидән ҝүндәмә чыхартды.
Өзәл “Тһе Соуфан Ҝроуп” (СҜ) аналитик ширкәти ИШИД сыраларында вурушан әҹнәби дөјүшчүләр һагда сон һесабаты дәрҹ едиб. Гејд едәк ки, СҜ һөкумәтләрә вә бејнәлхалг тәшкилатлара тәһлүкәсизлик мәсәләләри үзрә стратежи-аналитик кәшфијјат мәлуматы тәгдим етмәклә хидмәт тәшкил едир. О, бәзи даһа мүрәккәб бејнәлхалг проблемәрин һәлли илә мәшғулдур вә тәһлүкәсизлик проблемеләри үзрә чохиллик тәҹрүбә, тәлим вә мәсләһәтә маликдир. СҜ АБШ-а истинад етмәклә тәһлүкәсизлик саһәсиндә күрәсәл вә үстмилли проблемләрлә мәшғул олан гејри-һөкумәт тәшкилатына нүмунәдир. Онун Нју-Јоркда мәнзил гәрарҝаһы, Чикаго, Лондон, Доһа вә Сингапурда бөлҝә офисләри вар. Шимали вә Ҹәнуби Америкада, Авропада, Јахын Шәргдә, Асија вә Африкада “әмәлијјатлар” кечирдир.


“Соуфан Ҝроуп” 2014-ҹү илин ијунунда Сиријадакы ИШИД дөјүшчүләри һагда илк мәрузәсини тәгдим етди. СҜ експертләри тәкҹә Суријада ИШИД-ин 81 өлкәдән 12 мин јараглысыны мүәјјән едә билдиләр. СҜ 18 ајдан сонра јени мәрузәсиндә гејдә алды ки, ИШИД-ин ҹиловланмасы вә онун сыраларына көнүллүләрин ҝәлишинин өнләнмәси үзрә дајаныглы бејнәлхалг сәјләрә бахмајараг, тәкҹә Суријада әҹнәби јараглыларын сајы ики дәфәдән чох артыб. СҜ һесаблајыб ки, ән азы, 86 дөвләтдән 27 миндән 41 минәдәк әҹнәби ИШИД-ә вә диҝәр екстремист тәшкилатлара гошулмагдан өтрү Ираг вә Суријаја јолланыб. Башга бир дәјәрләндирмәјә – МКИ-јә ҝөрә, 2015-ҹи илин сентјабрында дүнјанын 100-дән чох өлкәсиндән Суријадакы әҹнәби јараглыларын сајы 30 мини кечирди.


СҜ мүәјјән етмәјә наил олду ки, әҹнәби јараглыларын ахыны үзрә артым дүнјада бәрабәр дејил. Бәзи бөлҝә вә өлкәләр галанлара нисбәтә даһа дәрин артым нүмајиш етдирир. Русија да бу сырада ҝөрүнүр. Бирләшмиш Штатлардан јараглыларын әлә алынмасы әсасән сосиал шәбәкәләрин һесабына баш тутур. Аилә вә достлуг мүнасибәтләри дә бунунла бағлы өнәмли рол ојнамаға башлајыб. Һазырда ИШИД-дә дөјүшмүш вә Гәрб өлкәләринә гајыданларын орта ҝөстәриҹиси 30% тәшкил едир ки, бу да тәһлүкәсизлик үчүн ҹидди проблем доғурур.


СҜ ИШИД-ин вә диҝәр екстремист тәшкилатларын Сурија вә Ирагдакы әҹнәби јараглыларынын сајынын тәјин едилмәси заманы ачыг гајнаглардан – БМТ мәрузәләри, експерт мүәссисәләринин арашдырмалары, елми гајнаглар вә мүхтәлиф һөкумәтләрин мәмурларынын ифадәләриндән фајдаланыр. Әлбәттә, СҜ етираф едир ки, дәјәрләндирмә һәмишә дәгиг олмур вә мәлум гејри-мүәјјәнлик сәвијјәси һәмишә вар. Һөкумәтләрин әксәријјәти пөроблем изләсә дә, рәсми рәгәмләри гәсдән вермир. Мөвҹуд рәсми һесабламаларын методикасы да ачыгланмыр. Бундан башга, статистика һеч дә һәмишә јараглынын гајытмасы вә јахуд һәлакы фактыны әкс етдирмир. Бәзи гијмәтләндирмәләр әҹнәби јараглыларын сајына һәлә әринин далынҹа ҝетмиш гадынлары вә ушагларыны да әлавә едир.
ИШИД-ин әҹнәби јараглылары дүнјанын бөлҝәләри үзрә ашағыдакы шәкилдә бөлүнүб:


Гәрби Авропа – 5 мин;


Кечмиш ССРИ – 4700;


Шимали Америка – 280;


Балканлар – 875;


Мәғриб өлкәләри (Шимали Африка) – 8 000;


Јахын вә Орта Шәрг – 8240;


Ҹәнуби Асија – 900.


Өлкәләр үзрә бөлҝү исә сырадакы кимидир:


Тунис – 6000 (рәсми) 2015, октјабр;


Сәудијјә Әрәбистаны – 2500 (рәсми) 2015, октјабр;


Русија – 2400 (рәсми) 2015, сентјабр;


Түркијә – 2000−2200 (рәсми) 2015, нојабр;


Иорданија – 2000 (рәсми) 2015, сентјабр;


МДБ өлкәләри вә кечмиш совет республикалары:


Азәрбајҹан – 104 (рәсми), 216 (гејри-рәсми) 2014, мај;


Ҝүрҹүстан – 50 (гејри-рәсми) 2015, ијул;


Газахыстан – 300 (рәсми) 2015, јанвар;


Гырғызыстан – 500 (гејри-рәсми) 2015, јанвар;


Молдова – 1 (рәсми) 2015, јанвар;


Таҹикистан – 386 (рәсми) 2015, мај;


Түркмәнистан – 360 (гејри-рәсми) 2015, јанвар;


Өзбәкистан – 500 (гејри-рәсми) 2015, јанвар.


Ҝәтирилән рәгәмләр билдирир ки, Сурија вәтәндаш мүһарибәсиндә вә Ираг һәрҹ-мәрҹлијиндә екстремист груплашмаларын артымы әслиндә јерли вә бөлҝә һадисәси олараг галыр вә ҝәлмәләрин әксәријјәтинин әрәб өлкәләриндән олдуғуну ифадә едир.


Түркијә дә ИШИД-ә хејли сајда јараглы тәдарүкчүсүдүр, лакин әкс ахын да мүшаһидә олунур. Түркијә һөкумәтинин 2015-ҹи ил нојабр мәлуматына әсасән, бу өлкәнин 50 вәтәндашы ИШИД-ә, 100 нәфәр исә “Ҹәбһәт ән-Нусра”ја гошулдуғуна ҝөрә һәбс едилиб.


Дејәсән, ајры-ајры өлкәләрин вә бејнәлхалг ҹәмијјәтин ҹәһдләринә бахмајараг, Гәрби Авропа вә Русијадан ИШИД-ә гошуланларын сајы артмагда давам едир.


Гејд едәк ки, бу ҝүн ИШИД-ә гошуланларын әксәријјәти сијаси дејил, шәхси мотивләрдән бу аддымы атыр. Бунунла белә, ИШИД-ә “сәфәрбәрлик”, һәгигәтән, күрәсәл характер дашыјыр.


Русија вә кечмиш совет республикалары 2014-2015-ҹи илләрдә ИШИД-ә “јараглы тәдарүкү”ндә, ән азы, үчгат артым нүмајиш етдириб. Јараглыларын әксәријјәти Шимали Гафгаздан – Чеченистан вә Дағыстандан, аз гисми Азәрбајҹан вә Ҝүрҹүстандан ҝәлир. Азәрбајҹанда јараглыларын јығылмасы бир нечә шәһәрдә, хүсусән дә Сумгајыт, Шабран вә Гусарда баш тутур.


СҜ өз һесабатында сырадакы гәнаәтә ҝәлир: Јахын дөврдә Суријада вәтәндаш мүһарибәси битмәјәҹәк вә ИШИД бөјүк басгы алтында олса да, хејли мүддәт дуруш ҝәтирәҹәк.



Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр


Нәзәрләринизи ҝөндәрин

Сизин е-маил адресиниз ҝөстәрилмәјәҹәк. Тәләб олунанлар бу “*” әламәтлә ишарәләниб

*

We are all zakzaki
conference-abu-talib
Әсрин Мүгавиләсинә Јох Дејирик!