Милләт Неҹә Тараҹ Олур Олсун Нә Иши Вар...

Сојуг һавада јол сүпүрән, зибил дашыјан Азәрбајҹан пенсијачылары...

Бакыда пенсијачылар јени фәһләлијә башладыглары заман хариләр дүнја туруна чыхыр

  • Хәбәрин коду : 733061
  • Мәнбә : Һүрријәт
Хүласә

Аҹы ҝерчәк беләдир ки, Азәрбајҹанда пенсијалар әксәрән коммунал хәрҹләри белә өдәмәк игтидарында олмур. Буна ҝөрә дә пенсијачы јашлы инсанлар гејри-легал әмәк саһәләриндә чалышмаға мәҹбур олурлар. О үздән Азәрбајҹанда гоҹалар гоҹалыгларыны истираһәт ичиндә дејил, мин бир әзијјәтлә чалышараг, пул газанмагла кечирирләр.

Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлији- Сојуг һавада јол сүпүрән, зибил дашыјан, араба сүрән јашлы инсанлара тез-тез раст ҝәлирик. Чохларымыз сојугдан үшүјәрәк, бәлкә дә утанараг үз-ҝөзүнү өрпәкләринин алтында ҝизләдән бу јашлы инсанларын јанындан дәфәләрлә етинасыз кечмишик. Аһыл јашларында онлары бу ҹүр чәтин әмәјә мәҹбур едән исә тәбии ки, доланышыгдыр.
Аҹы ҝерчәк беләдир ки, Азәрбајҹанда пенсијалар әксәрән коммунал хәрҹләри белә өдәмәк игтидарында олмур. Буна ҝөрә дә пенсијачы јашлы инсанлар гејри-легал әмәк саһәләриндә чалышмаға мәҹбур олурлар. О үздән Азәрбајҹанда гоҹалар гоҹалыгларыны истираһәт ичиндә дејил, мин бир әзијјәтлә чалышараг, пул газанмагла кечирирләр.

Биздән фәргли олараг хариҹи өлкәләрдә инсанлар пенсијаја чыхаҹаглары ҝүнү сәбирсизликлә ҝөзләјирләр. 2150 доллар пенсија алан норвечли дә, 1900 доллар алан фин дә, 1200 доллар алан америкалы да, 1290 доллар пенсија алан алман да пенсијаја чыхдыгдан сонра чох јүксәк сәвијјәдә јашајыр. Онлары һансыса мадди проблем дүшүндүрмүр. Чүнки дөвләтин тәјин етдији пенсија гоҹалыгларыны раһат шәкилдә кечирмәсини тәмин едир. Онлар турист кими дүнјаны сәјаһәтә дә мәһз пенсија пуллары сајәсиндә чыха билирләр.

Бәс нә етмәли ки, Азәрбајҹан пенсијачылары да әҹнәби пенсијачылар кими гоҹалыгларыны һеч бир мадди сыхынты чәкмәдән раһат јашасынлар? Игтисадчы експерт Рәшад Һәсәнов бунун ән ҹидди сосиал проблемләрдән бири олдуғуну деди: “О бахымдан ки, вәтәндашлар пенсијаја чыхдығы дөврдә, садәҹә, јаша ҝөрә пенсија алмагла јашајышыны тәмин едә билмир. Чүнки онун һәҹми аз олур. Белә олан тәгдирдә исә мәҹбурдурлар ки, алтернатив јоллара әл атсынлар, иш ахтарсынлар. Бурада көклү проблемләр вар. Биринҹиси, гејри-легал әмәк базары чох ҝениш јајылыб. Икинҹиси, бир чох һалларда әмәк фәалијјәти олан инсанлар белә, онларын әмәк мүгавиләләриндә әмәк һаглары нормал ҝөстәрилмәдији вә ја азалдығы үчүн онлара пенсија аз дүшүр. Ән бөјүк проблем исә Азәрбајҹанда пенсија тәминатынын зәифлијидир. Вәтәндашларын база пенсијасы 100 манат, әмәјә ҝөрә әлавәләр ҝәлмәклә исә орта һесабла 150-200 манатдыр. Бу мәбләғ дә коммунал хәрҹләри белә өдәмәк игтидарында дејил. Бу бахымдан тәминатсызлыг сосиал проблемин јаранмасынын әсас сәбәбләриндән биридир. Бундан башга, инсанлар ишләдији дөврдә јүксәк һәјат тәрзи, ҝәләҹәкләри үчүн бир һәјат формалашдыра билмирләр. Бу сәбәбдән дә јашландыглары дөврдә, садәҹә, пенсијаларла өз һәјат тәрзләрини давам етдирә билмирләр. Диҝәр сәбәб одур ки, биздә әмәк габилијјәти јериндә олан инсанларын өз ҝәләҹәји үчүн даһа сағлам тәминат формалашдырмаг имканлары мәһдуддур. Пенсија фондлары олмадығы үчүн инсанлар өз ҝәләҹәкләри үчүн һансыса јатырым едә билмирләр. Пенсија системинә инам зәифдир. Бу инамсызлыға ҝөрә дә инсанлар әмәк габилијјәти јериндә олдуғу, ишләдији заман өз ҝәләҹәкләри үчүн ајырмаларын едилмәсиндә тәләбкар олмур. Јахуд әмәк базарында о гәдәр ҹидди рәгабәт олур ки, вәтәндаш иш верән гаршысында ”мәним мүтләг әмәк мүгавиләм олмалыдыр, әмәк мүгавиләмдә ҝәлирләрим там ҝөстәрилмәлидир” кими рәсми тәләбләр ортаја гоја билмир. Сон нәтиҹәдә дә проблем јараныр. Үмумијјәтлә ҝөтүрәндә һәјат тәрзинин ашағы сәвијјәдә олмасы, ејни заманда пенсија тәминатынын зәифлијиндән, јохсуллугдан ирәли ҝәлән амилләрдир. Ҝәнҹ нәсил дә чох чәтинликләрлә ајагда галыб јашадығы үчүн јашланмыш валидејнләринә һансыса формада малијјә дәстәји ҝөстәрә билмир. Буна ҝөрә дә ортаја бу ҹүр мәнзәрәләр чыхыр”.

Експерт бу истигамәтдә комплекс аддымларын атылмалы олдуғуну, ејни заманда сосиал хәрҹләрин артырылмасынын ваҹиблијини вурғулады: “Бу истигамәтдә комплекс аддымлар атылмалыдыр. Тәбии ки, бүтөвлүкдә јүкү һөкумәтин үзәринә гојмаг доғру дејил. Амма һөкумәт дә минимум әмәкһаггы, пенсијанын база һаггы, истеһлак сәбәти һесабланаркән реал давранмалыдыр. Јәни буҝүнкү ҝөстәриҹиләрә диггәт едәркән бир чох суаллар ортаја чыхыр ки, бу ҝөстәриҹини, бу рәгәмләри ортаја чыхардан инсанлара бу рәгәмләрин 2-3 дәфә артығыны версәк, бир ај әрзиндә долана биләрми? Бу саһәдә һөкумәт сосиал јүкү артырмалыдыр. Дөвләт бүдҹәси 15,17, 20 милјард, сосиал хәрҹләр исә 4-5 милјард олур. Јәни 20-25 фаиздән јухары олмур. Сосиал хәрҹләрин артымы вәтәндашларын һәјат тәрзинә, рифаһына, пенсија тәминатына јөнәлмәлидир. Абсурд рәгәмләрлә һесабламалар апарыб ҝөстәриҹиләр ортаја гојмаг олмаз. Шәффафлыг тәмин едилмәлидир. Вәтәндашын һәјат тәрзинә реал јанашмаг лазымдыр. Әмәк базары илә бағлы да ҹидди аддымлар атылмалыдыр. Гејри-легал әмәк базарынын өзү дөвләт бүдҹәсини чох ҹидди ҝәлирләрдән, верҝиләрдән мәһрум едир. Диҝәр тәрәфдән исә вәтәндашларын тәминатсызлығына ҝәтириб чыхарыр. Үмуми ҝөтүрәндә һөкумәт әсас диггәти хүсуси сосиал групларын рифаһынын ҝүҹләндирилмәсинә јөнәлтмәлидир”.


Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр


Нәзәрләринизи ҝөндәрин

Сизин е-маил адресиниз ҝөстәрилмәјәҹәк. Тәләб олунанлар бу “*” әламәтлә ишарәләниб

*

We are all zakzaki
conference-abu-talib
Әсрин Мүгавиләсинә Јох Дејирик!