Арашдырма

“Мән варамса, Исраил јохдур” – дејән Әрдоған манифестинин сону

  • Хәбәрин коду : 761990
  • Мәнбә : Исламын сеси
Хүласә

Түркијә вә исраил режиминин дипломатлары 26 ијунда Авропанын һансыса (бу һәлә дәгигләшмәјиб) пајтахт шәһәриндә бир араја ҝәләҹәкләр. Исраил рәсмиләринин билдирдијинә ҝөрә, бу Түркијә илә Исраил арасында сонунҹу ҝөрүш олаҹаг. Мүтләг нәтиҹә верәҹәк. Исраилин Түркијәдән тәләб етдији јеҝанә мәсәлә исә Һәмасын Истанбулдакы бүросунун бағланмасыдыр.

Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлији- Түркијә Исраил мүнасибәтләриндә Р. Т. Әрдоғанын мөвгеји һәмишә тәзадлы олуб. Артыг бир нечә ҝүндүр ки, Исраил вә Түркијә мүнасибәтләринин нормаллашмасы истигамәтиндә медиада хәбәрләр долашыр. Исраил гәзети Һааретз јазыр ки, Түркијә илә Исраил арасындакы ҝөрүшләр барәдә 26 ијунда гәрар вериләҹәк.

ИсламинСеси ады чәкилән гәзетә истинадән билдирир ки, һәр ики өлкәнин дипломатлары 26 ијунда Авропанын һансыса (бу һәлә дәгигләшмәјиб) пајтахт шәһәриндә бир араја ҝәләҹәкләр. Исраил рәсмиләринин билдирдијинә ҝөрә, бу Түркијә илә Исраил арасында сонунҹу ҝөрүш олаҹаг. Мүтләг нәтиҹә верәҹәк. Исраилин Түркијәдән тәләб етдији јеҝанә мәсәлә исә Һәмасын Истанбулдакы бүросунун бағланмасыдыр.

Бу барәдә Ал-Жазеера аҝентлијинин суалыны ҹаваблајан түрк рәсмиләр исә Исраилин ачыгламасыны нә тәсдиг, нә дә тәкзиб едибләр.

Амма Түркијәнин Баш назири Бинәли Јылдырым 17 ијунда өлкәнин хариҹи сијасәти илә бағлы вердији ачыгламада бу сөзләри сөјләмишди:

“Исраил илә ортаг бир нөгтәјә ҝәлмәк үзрәјик. Арамызда тәмаслар давам едир. Лакин һәлә нәтиҹәләр алынмајыб. Исраил, Мисир, Сурија, Русија, үмумијјәтлә Аралыг вә Гара дәнизи әһатәләјән өлкәләр арасында дүшмәнчилик олмаз.”

Лакин дөвләт башчысы Рәҹәб Тајјиб Әрдоғанын 2010 –ҹу илдән бәри мүхтәлиф аб-һавалы чыхышларындан сонра Бинәли Јылдырымын бу сөзләри санки Түркијәнин дејил, әҹнәби бир баш назирин сөзләри кими сәсләнди. Һалбуки илләр әввәл “Мән варамса, Исраил јохдур” шүарлары сәсләндирән Рәҹәб Тајјиб Әрдоған үчүн бу мүнасибәтләрин тарихи елә дә узагдан башламыр.

Рәсмән Гәрби Иордан вә Газзә золағына бөлүнмүш Фәләстинин Газзә бөлҝәсиндә 2007-ҹи илдә кечирилән сечкиләрдә Һәмасын галиб ҝәлмәси илә Исраилин бураны блокадаја алмасы бир олду. Бу елә бир заман иди ки, Гәрб бүтүнлүклә Түркијәјә мүлајим Ислам лајиһәсини Јахын Шәргдә реаллашдырмаг миссијасыны тапшырмышды.

Түркијә исә буну Р. Әрдоғанын ролу илә елә бир шәкилдә етди ки, садәҹә олараг инанылмаздыр.

1. Гәзза сечкиләриндә Һәмас галиб ҝәлди вә Түркијә онунла исти мүнасибәтләр јаратды. Артыг Фәләстин Рәҹәб Тајјиб Әрдоғанын дилиндән дүшүртмәдији шүара чеврилмишди.

Реҹеп Тајјип Ердоған Исраил Һаккындаки Конушмасы бј һаберденокта

2. Исраилин президенти Шимон Перес ТБММ-дә чыхыш етди. Бу исә 2007-ҹи илә тәсадүф едирди. Артыг АКП- нин икинҹи һакимијјәт дөврү-2008-ҹи ил Исраилин баш назири Олмерт Түркијәјә сәфәр етди.

3. Түркијә Исраил-Сурија вә Исраил-Фәләстин мәсәләриндә арадүзәлдәнлик едәркән гәфил Исраил Газзәдә ганлы бир әмәлијјаты реаллашдырды. Бу да Әрдоғанын Давоста мәшһур кәламыны - оне минуте (ван минут) демәси илә нәтиҹәләнди.

Сонракы һадисәләр дә бәлли: Мави Мәрмәрә һадисәси, 9 түркүн өлдүрүлмәси мүнасибәтләри даһа да корлады. Лакин бу сијаси мејдандакы мүнасибәтләр иди. Игтисади мејданда исә тамамилә башга һадисәләр ҹәрәјан едирди. Исраил вә Түркијә арасында тиҹарәт далғасы бөјүјүрдү. 2009-ҹу илдә 2,6 милјард һәҹмдә олан тиҹарәт дөвријјәси артараг 2014-ҹү илдә 6 милјард доллара јүксәлди.

Гејд едәк ки, Исраилдән Түркијәјә ихраҹ олунан маллар арасында ән чох јери силаһлар тутур. Бу исә о демәкдир ки, Р. Әрдоған үздә ләнәт охудуғу Исраилә пәрдәнин о тәрәфиндә милјонлар газандырыр.

Бүтүн бу дөвр әрзиндә медиада Әрдоғанын Исраилә гаршы мөвгеји ачыгды: О Исраилә ”ләнәт” охумагда давам едир.

Ил 2015. АКП вә Исраил мүнасибәтләри артыг мүлајимләшмәјә доғру ҝетмәјә башлады. 2015-ҹи ил декабр ајында Әрдоған “Түркијә вә Исраил мүнасибәтләринин бөлҝә үчүн чох әһәмијјәтли” олдуғуну вурғулады. Бир нечә ҝүн сонра хариҹи ишләр назиринин мүшавири Ф. Синирлиоғлу Исвечрәдә исраилли рәсмиләрлә ҝөрүшмәси хәбәри мәтбуата сызды.

Исраилдә јени тәбии газ јатагларынын ашкарланмасы исә Түркијәни Русијадан сонра ора сүрүкләди. Р. Әрдоған АБШ-да рәсми олараг јәһуди лоббиләри илә ҝөрүшдү.

Әслиндә 2006-ҹы илдән бәри Әрдоғанын бу икили ојунун мәгсәди нә иди?

Илк бахышда һәр шеј садә ҝөрүнүр. Түркијә Газзәдәки инсан гырғынына јох дејир, бу чох һуманист бир мөвгејдир. Лакин фәләстинин өзүндә белә бу мәсәлә мүбаһисәлидир. Онлар гәтијјән Р. Әрдоғаны онун өзүнүн тәгдим етдији хиласедиҹи ролунда ҝөрмүрләр. Фәләстинин сабиг назирләриндән бири Һасан Асфур 2016-ҹы ил 29 февралда бу барәдә ачыглама верди. О билдирди ки, Түркијә Фәләстинин истиглалијјәтини зәдәләјир, Газзә илә Гәрби Иордан чајы бојунҹа әразиләрдә ҹоғрафи парчаланманы дәринләшдирир вә Газзәни ајры бир дөвләт олмаға тәһрик едир. О бүтүн бунлары сөјләјәрәк дөвләт башчысы Маһмуд Аббасы бу барәдә тәдбир ҝөрмәјә чағырмышды. Сон һадисәләрдән олан сүни ада ( тһттп://www.исламинсеси.аз/исраил-режиминден-фелестинлилере-гејри-ади-теклиф--47288.һтмл )тәклифи дә бу сабиг назирин дедијини бир даһа да тәсдигләјир.

Исраил бу ојунда Әрдоғандан нә умурду вә онун миссијасы әслиндә нә иди? Нијә бу гәдәр корланмыш мүнасибәтдән сонра Түркијә вә Исраил мүнасибәтләри дүзәлмәјә доғру ҝетди?

Әрдоғанын миссијасы Һәмасы мүмкүн гәдәр мүлајим мөвгејә салыб ону јалныз Газзә золағы илә мәһдудлашдырмаг иди. Лакин илләр өтүр, Әрдоғанын бу фајдасыз иши өз нәтиҹәсини ҝөстәрмир. Әрдоған артыг јанвар 2016-ҹы илдә Сәудијјәјә етдији сәфәр заман журналистләрин суалларыны ҹавабландыраркән “Бизим Исраилә еһтијаҹымыз вар” ҹүмләси илә бүтүн бу илләр әрзиндә дедикләринин үстүндән хәтт чәкди.

Сон ҝәлән инфомасијаја исә тәәҹҹүблү дејил. Исраилин әһәмијјәтли медиа органларындан бири олан Јерусәлим пост Һәмас рәсмиләринин биринин Түркијәнин Исраил гаршысында гојдуғу ән бөјүк шәртләрдән бириндән ваз кечдијини ачыглады. Бу шәрт исә Газзәнин блокадасы иди. Исраил Газзәнин блокадасындан ваз кечәҹәкди, Түркијә Исраил мүнасибәтләри нормаллашаҹагды. 

Лакин үфүгдә тамамилә башга мәнзәрә вар: Исраил вә Түркијә бирлији...

Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр


Нәзәрләринизи ҝөндәрин

Сизин е-маил адресиниз ҝөстәрилмәјәҹәк. Тәләб олунанлар бу “*” әламәтлә ишарәләниб

*

We are all zakzaki
conference-abu-talib
Әсрин Мүгавиләсинә Јох Дејирик!