Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Русијанын мөтәбәр гәзетләриндән олан “Завтра”-нын баш редактору Доктор Александр Проханов бу ил мәһәррәм ајыны Гум вә Теһран шәһәрләриндә гонаг олду. О, Ирандакы сәфәринин сон ҝүнләриндә “Кејһан” гәзетинә хүсуси гејдләрини тәгдим едиб. Бу гејдләрдә Иран ҹәмијјәтинә аид олдугҹа мараглы фактлар вар.
Кејһан гәзети
Доктор Александр Проханов:
“Ирандан јениҹә гајытмышам. Бу өлкәдә модерн шәһәрләрә, әла јоллара, дөрд јол ајрыҹы вә издиһамлы проспектләрдә јерләшән бүллур ҝөјдәләнләрә вә күчәләрдә сел тәк шүтүјән машынлара раст ҝәлдим...
Бу исә Иранын бөјүк рәһбәринин кичик вә садә евидир. Дүнјада мисилсиз бир мәнәви Ингилабын баниси Ајәтуллаһ Хомејнинин еви. Бу шәхс Иран дөвләтини бәшәр мәдәнијјәти мүстәвисинә чыхарды. Инди өлкәдә һејрәтамиз мәсҹид вә түрбәләр сәдәф тәк парлајыр, гызыл ҝүнбәзләр мави сәмаја доғру уҹалыр.
Мүгәддәс Гум шәһәри. Бу шәһәр Иранын мәнәви ҝүҹүдүр. Шәһәрдә Гуран сурәләрини, ајәләрини мүталиә едәрәк арашдыран чохлу дини институтлар мөвҹуддур. Бурада дөвләт рәсмиләри, назирләр, зијалылар вә танынмыш гәзетләрин баш редакторлары илә ҝөрүшләр олду.
Шәһәрдәки компүтер мәркәзләринә бахыш кечирилди. Салонда вә залларда супер тәҹһизатлар гурашдырылмышды. Бурада компүтер програмлары јазылыр, һазырланмыш програмлар васитәсилә Гуран тәдгиг олунур, мүталиә едилир. Иранда технологлар вә алимләрлә дә ҝөрүшүмүз олду. Ҝөрүшүн мөвзусу Иранын јенидәнгурулмасы вә бу өлкәнин нүвә програмы илә бағлы иди.
Мән Иранда әзадарлыгда да иштирак етдим. Ашура мәрасиминдә јүз минләрлә мүсәлман күчәләрә ахышараг Имам Һүсејнин (ә) шәһадәтинә ҝөрә әзадарлыг едирдиләр.
Мән налә чәкәрәк ҝөз јашы ахыдан, әза сахлајан бөјүк ҹәмијјәтин вә дәвәгушу ләләкләри илә бәзәдилмиш ағыр бајрагларын әһатәсиндә һәрәкәт едирдим. Мәним әтрафымда азјашлылар, ҹаванлар вә ағсаггал гоҹалар да һәрәкәт едирди. Онлар рәмзи олараг зәнҹир вурмагла тәкҹә Имам Һүсејн дејил, әдаләтсизликлә һаглары тапданмыш, әзијјәтлә үзләшмиш бүтүн гәмлиләрин дәрдинә шәрик олдугларыны билдирирдиләр.
Бәли, мән белә гәнаәтә ҝәлдим ки, мүасир Иран һәгигәтән дә бомбаја маликдир. Бу бомба, һәмин халг, иҹтимаи вә мәнәви гурулушдур ки, Иран дөвләти Ислам Ингилабындан сонра онунла дүнја сәһнәсинә ҝәләрәк дикататорлары нараһат етмәјә башлады.
Бу гурулуш вә ҹәмијјәт мәнәви инкишафы, мәнәви бахышы вә илаһи әдаләт һиссини бәшәр һәјатынын мәркәзиндә гәрар вермәклә бу принсипә әһатәли бир мәна бағышлајыр.
Онлар дүнјадакы һәјат тәрзини, ҝүндәлик ишләрини, фәалијјәтләрини сәмави дәјәрләр чәрчивәсиндә тәнзимләјәрәк илаһи нијјәтлә, дин мәктәбиндә дејилдији кими аддымлајырлар.
Инсан һәјаты үчүн ајрылмыш енержи мәнасыз вә зәрәрли һәвәсләрә, һәдсиз шәһвәтин тәмининә вә ағылсызҹасына сәрф едилмәмәлидир. Бу енержи камала чатмаг, һәгигәти тапмаг вә мүвәггәти дүнја һәјатыны сонсуз илаһи һәјатла давамландырмаг үчүн сәрф едилмәлидир.
Иран ҝеҹә клубларынын, барларын, шәһвәтпәрәстлик үчүн олан әјләнҹә мәркәзләринин көк атдығы өлкә дејил.
Өлкәдә өтәри, вар-дөвләт топламаг һәвәси илә гајнајан һәјата бел бағлајан шәхсләрлә растлашмаг чәтиндир.
Иран университетләрин, мәктәбләрин, китабханаларын, ҝәләҹәјә үмидли јени нәслин, спиртдән узаг инсанларын өлкәсидир. Иран ҹаванлары ағылларыны спиртли ичкиләрин вә наркотик маддәләрин табечилијинә вермир. Өлкә бир нөв хәтибләрин күрсүсүдүр.
Бу үсул-идарә вә ҹәмијјәт бәшәр һәјатына мәнәви тәкамүл, мәнәви бахыш вә әдаләт һисси ҝәтириб. Бу бахымдан ҝерчәкдән үмумбәшәри бир маһијјәт ортаја гојуб. Беләҹә дүнја һәјаты, ҝүндәлик инсан давранышлары, пешәләр, дүнја фәалијјәтләри сәмави дәјәрләр бахымындан нәзәрдән кечирилир. Инсанлар дини мәктәбдә илаһи нијјәтлә дүнјаҝөрүшү әлдә едир.
Иран сәнәткарлығы вә Иран фәлсәфәси, инсанларын бир-бирләри илә, тәбиәтлә, мадди вә мәнәви дүнја илә мүнасибәтләрини низамлајыр. Онларын һејвани һиссләри рам олунур, дахили вә илаһи маһијјәт үзә чыхыр.
Әдаләт Иранын дөвләтчилик вә дини фәлсәфәсиндә әсас нөгтәдир.
Иранда хүсуси бир демократијанын јаранмасына да елә бу әдаләт сәбәб олуб. Сечки Иранын принсипҹә зәрури вә мәһв олмајан ганунларындандыр. Сечкиләр парламент, сијаси партијалар, президент апараты, о ҹүмләдән дини гурумлара да аиддир.
Иранын мәнәви, дини ҝүҹү, али рәһбәри олан Ајәтуллаһ сәмадан енмиш миф јох, бир ҝерчәкдир. О да мәнәви бир мүһитдә кечирилмиш сечкиләр нәтиҹәсиндә тәјин олунур. Бу өлкә өзбашыналыгдан узагдыр.
Иран һөкумәти дүнјанын бир сыра нүфузлу ҝүҹ мәркәзләринин разылашмалары вә фәалијјәтләри илә үзбәүздүр. Һәмин разылашмалар вә бирҝә лајиһәләр Иранын сијаси фәалијјәтләрини мүәјјән һәддә әнҝәлләјир. Диҝәр бир тәрәфдән, һәмин мәркәзләрин фәалијјәтләри Иранын сијасәтини мөһкәмләндирир, өлчүлү едир, ифрат ениш-јохушлардан горујур.
Иран тәкҹә фәал оғланлар вә кишиләр өлкәси дејил. Бу өлкә там азадлыг ичиндә јашајан рәшадәтли гадынларын да өлкәсидир. Иран гадыны һеч дә гәмҝин, һаглары позулмуш вә өзүнә гапанмыш бир мәһбус дејил. Иран гадыны ҹәмијјәтин фәал бир үзвүдүр. Онлар сијасәт, елм, мәдәнијјәт вә диҝәр мүһүм саһәләрдә кишиләрлә јанашы аддымлајырлар. Онлар али тәһсил алырлар. Иранлы ханымлар сијаси вә мәдәни мүәссисәләр, мәтбуат, ҹанлы јајымлар васитәсилә ҹәмијјәтлә әлагә јарадыр вә ҹәмијјәтдә олдугҹа мүһүм рол ојнајырлар.
Мән университетләрдә, елми лабораторијаларда, фигһ мәктәбләриндә вә шәһәрин мүхтәлиф проспектләриндә олдум. Бүтүн бу мәканларда ҹаванларын сонсуз енержисини һисс етдим. Бу енержи һәмин гајнар нүвә плазмасыдыр ки, дөвләт ону баша дүшүб вә ондан бәһрәләнир. Бу енержи елми, мәдәни, һәрби, илаһи бәсирәтдә ағлаҝәлмәз инкишафа сәбәб ола биләр. Ајәтуллаһ Хомејни (р) бу енержини ҹанландырды. О сүрҝүн едилдикдән сонра Ирана дөнәрәк шаһын топларла горунан мүһасирәсини гыран милјонларла инсаны ингилаба доғру апарды.
Американын Иранла дүшмәнчилији Иранын сајсыз нефт јатагларына ҝөрә дејил. Онларын горхусу Иранын нүвә енержисинә саһиб олдугдан сонра мәнтәгәјә нәзарәти әлә кечирмәси дејил. Онларын горхусуна сәбәб, Иранын өз дөвләт вә иҹтимаи гурулушу илә тәҹавүзкар, тәкәббүрлү вә мәһвә доғру аддымлајан Гәрбин варлығыны шүбһә алтына алмасыдыр.
