Мәсумларын Мәһзәриндә

Надан инсанларын хүсусијјәтләри

Надан инсанларын хүсусијјәтләри

Имам Әли (ә): “Инсанлар үч група бөлүнүрләр. Биринҹи груп инсанларын тәрбијәси илә мәшғул олан, онлары ҝүнәш тәк елм нуру илә ишыгландыран вә доғру јола јөнәлдән илаһи алимләрдир...”

Әмирәл Мөминин Һәзрәт Әли ибн Әбу Талибин Кумејлә төвсијјәләриндән бир парчасы.

Имам Әли (ә) Кумејл ибн Зијада бујурмушдур:

يا كُمَيْلُ! انَّ هذِهِ الْقُلُوبَ اوْعِيَةٌ، فَخَيْرُها اوْعاها، فَاحْفَظْ عَنى ما اقُولُ لَكَ، النَّاسُ ثَلاثَةٌ: فَعالِمٌ رَبَّانِىٌّ، وَ مُتَعَلِّمٌ عَلى‏ سَبيلِ نَجاةٍ، وَ هَمَجٌ رَعاعٌ اتْباعُ كُلِّ ناعِقٍ، يَميلُونَ مَعَ كُلِّ ريحٍ، لَمْ يَسْتَضيئُوا بِنُورِ الْعِلْمِ، وَ لَمْ يَلْجَئُوا الى‏ رُكْنٍ وَ ثيقٍ؛

“Еј Кумејл! Бу гәлбләр габлардыр (елм, һәгигәт вә сирләрин габларыдыр) вә онларын (гәлбләрин) ән јахшысы даһа јахшы сахлајаныдыр (она тапшырылан шеји даһа јахшы горујараг јадда сахлајаныдыр). Буна ҝөрә дә, сәнә дедикләрими јахшы гору: “Инсанлар үч групдурлар: 1. рәббани вә илаһи алим; 2. (ҹәһаләт вә наданлыгдан) ниҹат тапмаг үчүн елм ахтаран вә өјрәнән шәхс; 3. һәр ҹарчынын архасынҹа (һәр јола) ҝедән, һәр күләклә әјилән, елм нурундан ишыг ҝөтүрмәјән (наданлыг зүлмәтиндә галан), мөһкәм сүтуна (ағыл вә елм сүтунлары үзәриндә дајанан һагг әгидәјә) сығынмајан зәиф надан вә ганмазлар.” (“Нәһҹүл-бәлағә”, гыса кәламлар 147.)

Бу һәдисин мөһтәвасы олдугҹа мүһүмдүр; чүнки ону динләјән шәхсин дәркетмә габилијјәти јүксәк олдуғу үчүн, имам Әли (ә) кими бир һәким вә алимин сөзләри дә дәринмәналы олаҹагдыр. Бу һәдисин динләјиҹиси о һәзрәтин хас сәһабәси Кумејл ибн Зијад олдуғундан, һәдис дә бөјүк әһәмијјәт кәсб едир. Һәзрәтбујурур:

يا كُمَيْلُ! انَّ هذِهِ الْقُلُوبَ اوْعِيَةٌ، فَخَيْرُها اوْعاها

“Еј Кумејл! Бу гәлбләр габлардыр вә габларын ән јахшысы даһа мөһкәм вә бөјүк тутумлу оланы вә јахшы сахлајаныдыр.” Буна әсасән, ән јахшы гәлб, она тапшырылан елм, һәгигәт вә сирләри даһа јахшы горујараг јадда сахлајандыр.

Һәдисин биринҹи ҹүмләси мүһүм бир мәсәләни ашылајыр: Аллаһын лүтф вә мәрһәмәт сифәти диҝәр сифәтләри кими сонсуз олдуғу һалда, нә үчүн инсанларын ондан бәһрәси фәрглидир?

Бу суалын ҹавабы фәргли габилијјәт вә баҹарыглардан сөз ачан һәдисин биринҹи ҹүмләсинә диггәтлә нәзәр јетирдикдә ајдынлашыр. Инсанларын Аллаһын лүтф вә мәрһәмәтиндән бәһрәләнмәк вә мәрифәт јығмаг үчүн ҝәтирдикләри габлар бир-бириндән фәргләндијиндән, онларын бәһрәси дә фәрглидир. Аллаһын рәһмәт јағышы бүтүн торпаглара јағдығы һалда, торпагларын бәһрәси бәрабәр дејил, һәр торпаг өз габилијјәт вә ҝенишлији гәдәр ондан бәһрәләнә билир; шоранлыгла мүнбит торпағын јағмурдан бәрһәси фәрглидир. Демәк, гүсур јағышда дејил, әксинә торпаглардадыр. Аллаһын лүтф вә мәрһәмәтиндән бәһрәләнмәк мәсәләсиндә дә, гүсур биз инсанларын баҹарыг вә тутумундадыр. Имам Әли (ә) Кумејл ибн Зијадын диггәтини мүһүм бир мәсәләјә јөнәлтдикдән сонра бујурур:

النَّاسُ ثَلاثَةٌ:

“Инсанлар үч група бөлүнүрләр” вә бу үч групдан кәнар дејил, јәни дөрдүнҹү груп јохдур. Одур ки, диггәтли олмалыјыг ки, һансы групданыг:

  1. فَعالِمٌ رَبَّانِىٌّ – Биринҹи груп инсанларын тәрбијәси илә мәшғул олан, онлары ҝүнәш тәк елм нуру илә ишыгландыран вә доғру јола јөнәлдән илаһи алимләрдир. Бир ҝүшәјә чәкилиб, ҹәмијјәтдән кәнарлашан алим бура дахил дејилдир. Илаһи алимләр сырасына гошулараг, пејғәмбәрләрин мәгамына сөјкәнмәк, доғрудан да, бөјүк бир фәхрдир!
  2. وَ مُتَعَلِّمٌ عَلى‏ سَبيلِ نَجاةٍ – Икинҹигруп, алимләргаршысындаәјләшибонларынелминдәнбәһрәләнәнтәләбәләрвәелмахтаранлардыр. Биринҹи групла икинҹи груп арасындакы фәрг ајла ҝүнәшин фәрги кимидир! Ҝүнәшин өзү ишыг истеһсал едир, ај исә онун ишығындан бәһрәләнәрәк ону әкс етдирир. Икинҹи групда олан шәхсләр дә хошбәхтдир вә зәһмәт чәкдикләри тәгдирдә, биринҹи група гошула биләрләр.
  3. وَ هَمَجٌ رَعاعٌ – Үчүнҹү груп, тәәссүф ки, сајы аз олмајан надан вә мәгсәдсиз шәхсләрдир ки, өзләри һидајәт чырағы олмадыглары кими, ҹәмијјәтин һидајәт чырагларындан да истифадә етмир вә һәтта буна манечилик дә төрәдирләр! Имам Әли (ә) гыса ифадә илә кифајәтләнән биринҹи вә икинҹи групун әксинә олараг, үчүнҹү групун шәрһи-һалына башлајыр вә онларын чөһрәләрини тамамилә танытдырыр. Елә бу мәгсәдлә, онларын дөрд хүсусијјәтини белә бәјан едир:

а) اتْباعُ كُلِّ ناعِقٍ – Надан инсанлар мүстәгил фикрә малик дејил вә һәр бир сәсин ардынҹа һәрәкәт едирләр. Бир ҝүн бир групун, ертәси ҝүн исә башга бир дәстәнин бајрағыны галдырырараг онларын әлејһинә шүар верирләр! Беләләринин һимајә вә тәрәфдарлыглары илә өјүнмәк садәликдир; нә онларын “ешг олсун” демәси гүдрәт сәбәбидир, нә дә “өлүм олсун” демәси зәифлик вә бәдбәхтликдир.

б) يَميلُونَ مَعَ كُلِّ ريحٍ – Дүзү әјридән сечмәјән, һеч бир јолда сабитгәдәм олмајан вә гаршыја чыхан һәр бир јолла һәрәкәт едән зәифирадәли инсанлар да үчүнҹү групдан һесаб едилирләр. Онлар иҹтимаи туфанлар заманы өзләрини горумаға гадир олмадыглары кими, һәр күләклә бирҝә бир тәрәфә әјилир вә һәтта нәсим күләк белә, онлары јериндән гопарараг өзү илә совуруб апарыр!

ҹ) لَمْ يَسْتَضيئُوا بِنُورِ الْعِلْمِ – Һидајәт едәнләрин елм нурундан ишыг ҝөтүрмәјән вә наданлыг зүлмәтиндә галанлар да надан вә ахмаглар сырасындадырлар. Һәгигәтдә, онларын бәдбәхтлик сәбәби мәһз будур! Онлар гајғыкеш тәрбијәчиләрин һадијәт чырағындан бәһрәләнмәдикләри үчүн зәифирадәли инсанлардыр; һәм өзләри ҹәмијјәтдә сәрҝәрдан галыр, һәм дә диҝәр инсанлар үчүн тәһлүкә сајылырлар.

д) وَ لَمْ يَلْجَئُوا الى‏ رُكْنٍ وَ ثيقٍ – Надан инсанлар мөһкәм сүтуна сығынмадыглары, ағыл вә елм сүтунлары үзәриндә дајанан һагг әгидәјә сарылмадыглары үчүн, азаҹыг нәсим күләклә јериндән тәрпәнир, анбаан дәјишиләрәк јени рәнҝә бојанырлар.

Инди исә бир ан өзүмүзлә хәлвәтә чәкиләрәк тәфәккүр бармағымызы алнымыза гојаг вә һансы групдан олдуғумуз һагда дүшүнәк. Әҝәр биринҹи вә икинҹи групданыгса, она ҝөрә Аллаһа шүкүр етмәли, јох, әҝәр үчүнҹү групунданыгса, дәрһал өз дүшүнҹәмизи ислаһ едәк, јохса, сабаһ ҝеҹдир! (“Имам Әлидән (ә) 110 ибрәт дәрси”, Ајәтуллаһ Мәкарим Ширази, 95-ҹи дәрс.)

 

Рза Шүкүрлү

 

Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр


Нәзәрләринизи ҝөндәрин

Сизин е-маил адресиниз ҝөстәрилмәјәҹәк. Тәләб олунанлар бу “*” әламәтлә ишарәләниб

*

Имам Хаменеи ҹәнабларынын Һәҹҹ мәрасими мүнасибәтилә Ислам Дүнјасына мүраҹиәти
پیام امام خامنه ای به مسلمانان جهان به مناسبت حج 2016
We are all zakzaki
Һәзрәт Пејғәмбәрдән (с) башга Әзрајыл (ә) һеч кәсдән руһуну гәбз етмәк үчүн иҹазә алмајыб (Һәдис)
Дүнја Әһли Бејт (ә) Ассамблејасы Мјанмадакы Мүсәлманларын сојгырымыла бағлы бәјанат Верди