Архив

Ленинин Бакы илә бағлы шок јазышмасы үзә чыхды

Ленинин Бакы илә бағлы шок јазышмасы үзә чыхды

Јүз ил әввәлә - Азәрбајҹан Халг Ҹүмһуријјәти дөврүнә аид сәнәддән белә мәлум олур ки, болшевикләрин лидери ермәниләрлә әлбир олуб Бакынын нефт мәдәнләрини јандырмаг планы һазырлајыбмыш.

Әһли Бејт (әлејһимус-сәлам) - АБНА – Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, Бејнәлхалг террора гаршы Стратежи Арашдырмалар Мәркәзинин директору, политолог Рөвшән Вәлизадә архивләрдә арашдырма апараркән В.И.Ленинин намәлум бир шәхслә јазышмасыны үзә чыхарыб.

Онун АЗӘРТАҸ-а тәгдим етдији архив сәнәдини “Бакы һаггында өлүм һөкмү” адландырмаг олар.

Јүз ил әввәлә - Азәрбајҹан Халг Ҹүмһуријјәти дөврүнә аид сәнәддән белә мәлум олур ки, болшевикләрин лидери ермәниләрлә әлбир олуб Бакынын нефт мәдәнләрини јандырмаг планы һазырлајыбмыш.

Һәмин јазышманы олдуғу кими тәгдим едирик:

Шәхсијјәти мүәјјән едилмәјәнлә јазышма

5 ијун, 1918-ҹи ил

Шәхсијјәти мүәјјән едилмәјәнин гејди

Мәсәлә тәҹилидир – Тер-Габриелјан ҝөзләјир, ону исә гатар ҝөзләјир.

В.И.Ленинин гејди

Неҹә? О һәлә ҝетмәјиб?

Мән артыг она бир вәсигә имзаладым.

Сиз Терә бир даһа чатдыра биләрсинизми ки, о, һүҹум вахты Бакынын тамамилә јандырылмасы үчүн һәр шеји һазырласын?!

Фонд 2, сијаһы 1, говлуг 27142 - автографлар

С.М.Тер-Габриелјан тәјин едилән ҝүн ҝетмәди, чүнки Дөвләт Банкындан пулу ала билмәмишди. 1918-ҹи ил ијунун 5-дә Халг Тәсәррүфаты Али Советинин сәдри А.И.Рыков бу барәдә Халг Комиссарлары Советиндә мәлумат верди вә гәрар лајиһәсини тәгдим етди:

“Сәһәр саат 10-дан ҝеҹ олмајараг Дөвләт Банкынын Москва Идарәсинә ҝөндәрилсин” (Русија Ән Јени Тарихин Сәнәдләринин Мүһафизәси вә Өјрәнилмәси Мәркәзи (РЦХИДНИ), фонд 19, сијаһы 1, говлуг 132, вәрәг 5). Беләликлә, Тер-Габриелјан пулу јалныз ијунун 6-да сәһәр ала биләр вә сонра Москвадан чыха биләрди. В.И.Ленин нөвбәти гәрары имзалады:

“Халг Комиссарлары Совети гәрара алды: Дөвләт Банкынын Москва Конторуна Тер-Габриелјана нағд олараг 50 милјон (50 000 000) рубл верилмәси тапшырылсын, онун ијирми беш милјону (25 000 000) 250 рублдан аз олмајан хырда әскинасларла верилсин. Бу мәбләғ Халг Тәсәррүфаты Али Советинин јанаҹаг шөбәсинин һесабына аид едилсин.

5 ијун 1918-ҹи ил

Халг Комиссарлары Советинин сәдри В.Улјанов (Ленин)”

(Русија Ән Јени Тарихин Сәнәдләринин Мүһафизәси вә Өјрәнилмәси Мәркәзи, фонд 2, сијаһы 1, говлуг 6212).

Тер-Габриелјана белә бир вәсигә верилди: “Ону тәгдим едәнләрә - Халг Тәсәррүфаты Али Совети јанында Баш Нефт Комитәсинин үзвү Саак Мирзојевич Тер-Габриелјан вә Мәркәзи Һәрби-Техники Идарәнин комиссары Александр Александрович Квјатковски нефт вә онун мәһсулларынын су вә дәмир јолу нәглијјаты илә Бакы, Грозны, Јекатеринодар, Новороссијск шәһәрләриндән вә Ембинск рајонундан Халг Тәсәррүфаты Али Совети јанында Баш Нефт Комитәсинин вә онун нефти јерләрдә бөлүшдүрән аҝентләринин мүәјјән етдији јерләрә ҝөндәрилмәсини тәшкил етмәк вә ишә рәһбәрлик етмәк үчүн Русија Совет Федератив Республикасы Халг Комиссарлары Совети тәрәфиндән сәлаһијјәтләндирилиб.

Бу нәзәрә алынараг, совет органларына вә сәрәнҹамында гүввә вә васитәләр олан идарәләрин үзәринә Тер-Габриелјанын вә Квјатковскинин онлара верәҹәји тапшырыглары иҹра етмәк, бу шәхсләрә там вә һәртәрәфли көмәк ҝөстәрмәк, маје јанаҹағын тәјинат јеринә дәрһал чатдырылмасы илә бағлы мәсәләләрдә онларын ҝөстәришләрини рәһбәр тутмаг өһдәлији гојулур”.

Халг Комиссарлары Советинин сәдри В.Улјанов (Ленин)

Јоллар үзрә халг комиссары П.Кобозев

Баш Нефт Комитәсинин сәдри Н.Соловјов,

Халг Комиссарлары Советинин ишләр мүдири Влад. Бонч-Брујевич

Катиб Н.Горбунов

(Русија Ән Јени Тарихин Сәнәдләринин Мүһафизәси вә Өјрәнилмәси Мәркәзи,фонд 2, сијаһы 1, говлуг 6192).

Ҝөрүнүр, В.И.Ленин нефт мәдәнләрини јандырмаг нијјәти барәдә еланын инҝилисләрин вә түркләрин Бакынын ишғалындан имтина етмәсинә ҝәтириб чыхараҹағына үмид бәсләјирди.

Лакин бунлар баш верди: ијулун 25-дә меншевик, есер, мүсаватчы вә дашнакларын тәзјиги илә Бакы Совети инҝилис гошунларынын дәстләрини Бакыја дәвәт етмәк барәдә гәрар гәбул етди. Ијулун 31-дә Бакыда совет һакимијјәти сүгут етди, августун 4-дә инҝилис дәстәләри шәһәри ишғал етдиләр.

Р.Вәлизадәнин шәрһи: апарылан тәдгигатлара ҝөрә, 1918-ҹи илин јанвар-ијун ајлары әрзиндә Азәрбајҹанын һөкумәт вә дөвләт структурларында, дини гурумларында 18 мин 470 ермәни ишләјирди. Һәмин вахт республикада сепаратизмлә мәшғул олан 100-дән чох ермәни-милләтчи вә террорчу тәшкилатлары фәалијјәт ҝөстәрирди.

Тәкҹә Бакыда ирили-хырдалы 49 ермәни тәшкилаты варды. Бакы Дөвләт Университетиндә академик А.Ағајан, Педагожи Институтда профессор О.Даланјан, Нефт-кимја Институтунда Артурјан, Хариҹи Дилләр Университетиндә Мамалјан, Политехник Институтунда Парагјан вә с. “Гнҹаг” вә “Крунк” кими сепаратчы тәшкилатлара башчылыг едирдиләр. Мараглысы бу иди ки, һәр бир тәшкилат болшевик Русијасы илә ачыг әлагә сахлајырды.

Совет Русијасынын тәһлүкәсизлик органларында билаваситә ермәни групларыны идеоложи вә малијјә ҹәһәтдән силаһландырмаг үчүн 100-дәк јени иш јери ачылмышды. Азәрбајҹана гаршы, сөзүн әсл мәнасында, ҝенетик бир мүһарибә башланмышды.

Өлкәдә феврал-март ајларында доғум евләриндә баш верән күтләви зәһәрләнмә нәтиҹәсиндә бир ҝүндә 68 ушаг тәләф олмушду. Амма бунунла бағлы нә мәтбуат јазыр, нә дә һүгуг-мүһафизә органларына ади бир шикајәт белә едилмирди.

Һәмин вахт ермәниләрин даһа бир мәкрли планыны - В.И.Ленинин әли илә нефт Бакысыны јандырмаг нијјәтини тәсдигләјән сәнәд инди гаршымыздадыр. Узун мүддәт ҝизли сахланылан вә мәхфи говлугларда горунан, јүз иллик тарихи олан бу сәнәд Бакыја гаршы јөнәлмиш ермәни-болшевик террору барәдә данылмаз сүбутлардан биридир.

О вахт Халг Комиссарлар Советинин сәдри В.Улјановун (В.И.Ленинин) һимајәси илә Бакынын нефт мәдәнләрини јандырмаг планы иҹра олунмалы иди. Бу миссија Русијанын Нефт Комитәси адландырылан гондарма бир гурума башчылыг едән, Москвада бөјүк нүфуз саһиби олан адамларын јанында өз “әхлаги дәјәрләри илә” сечилән Саак Мирзојевич Тер-Габриелјан вә онун 14 нәфәрлик террорчу дәстәсинә һәвалә едилмишди.

Ҝөрүндүјү кими, бу горхунҹ планын гаршысы тарихин гәфил дөнүшү сајәсиндә алынды.


Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр


Нәзәрләринизи ҝөндәрин

Сизин е-маил адресиниз ҝөстәрилмәјәҹәк. Тәләб олунанлар бу “*” әламәтлә ишарәләниб

*

Arba'een
Mourining of Imam Hossein
Имам Хаменеи ҹәнабларынын Һәҹҹ мәрасими мүнасибәтилә Ислам Дүнјасына мүраҹиәти
We are all zakzaki
Һәзрәт Пејғәмбәрдән (с) башга Әзрајыл (ә) һеч кәсдән руһуну гәбз етмәк үчүн иҹазә алмајыб (Һәдис)
Дүнја Әһли Бејт (ә) Ассамблејасы Мјанмадакы Мүсәлманларын сојгырымыла бағлы бәјанат Верди