Арашдырма

Ислам Дининин Новруз бајрамына мүнасибәти - ӘТРАФЛЫ

«Ислам дини Новруз бајрамыны тәсдиг едирми?»

Ислам Дининин Новруз бајрамына мүнасибәти - ӘТРАФЛЫ

Ҝөрәсән, Ислам дини тәрәфиндән «Новруз» бајрамыны рәдд вә тәсдиг едән бир әмр вармы? Елә исә, бизимлә олун...

Әһли Бејт (әлејһимус-сәлам) - АБНА – Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, Гәдим Иран әразиләриндә һәтта онун һүдудларындан кәнарда һәјата кечирилән Новруз Бајрамынын тарихи һәлә Иран Иператорлуғу әмәлә ҝәлмәсиндән өнҹә ерамыздан 900 ил өнҹә Мадајлар вә ерамыздан 500 ил өнҹә Әһәмәниләр дөвләтиндән габаға гајыдыр. Буна ҝөрә дә бу бајрамын јаранма тарихини гәтијјәтлә сөјләмәк чәтиндир.

Амма еһтимал етмәк олар ки, бу бајрам ибтидаи иҹма гурулушунун инкишаф етмиш мәрһәләсилә бағлыдыр.

Исламазери.ҹом сајтынын апардығы арашдырмаја ҝөрә, Гурани-Кәримдә Новруз вә Ислам бајрамларына ишарә олунмаса да, Ислам рәвајәтләриндән бәзисиндә бајрам үнваны илә гејд олунмуш мүһүм ҝүнләр тәрифләнмиш вә она һөрмәт едилмәси гејд едилмишдир. Бајрам сөзүнә Гурани-Кәримдә јалныз бир дәфә, Маидә сурәсинин 114-ҹү ајәсиндә, раст ҝәлирик: Мәрјәм оғлу Иса деди: «Илаһи, еј Рәббимиз! Бизә ҝөјдән јемәклә долу бир сүфрә назил ет ки, о бизим үчүн һәм биринҹимиз, һәм дә сонунҹумуз үчүн бир бајрам вә Сәнин тәрәфиндән бир нишанә вә мөҹүзә олсун; вә бизә рузи вер ки, Сән рузи верәнләрин ән јахшысысан».

Бајрам хејир вә бәрәкәт ҝүнүдүр вә мүгәддәс Ислам шәриәтиндә Гурбан вә Фитр ҝүнләри бајрам адландырылмышдыр. Гурбан вә Фитрдән әлавә ҹүмә вә Гәдир-хум ҝүнләри дә Ислам һәдисләриндә бајрам үнваны илә гејд олунмуш ән мүһүм ҝүнләрдир вә бу ҝүнләрин һәр биринин өзүнә мәхсус мүштәрәк вә хүсуси мәрасимләри вардыр.  Ҹопјриҝһт 2006 Исламазери.ҹом

Шејх Гуми «Мәфатиһул-ҹинан» китабында Новруз бајрамы ҝүнүнүн мәрасимләрини вә она аид олан дуалары зикр едиб. Һәмчинин, «Мисбаһул-мутәһәҹҹид», «Вәсаилуш-шиә», «Биһарул-әнвар»да Новрузун әдәб вә гајдалары јад едилмишдир. Һабелә, «Әл-кафи», «Мән ла јәһзуруһул-фәгиһ» вә «Дәаимул-ислам» китабларында да Новрузу долајысы јолларла дәстәкләјән рәвајәтләр нәгл олунмушдур. Бунлардан әлавә Новрузун үстүнлүкләри һагда бир чох китаблар нәшр олунуб вә бәзиләри исә әлјазма олараг галмагдадыр.

«Ислам дини Новруз бајрамыны тәсдиг едирми?» - суалы чох инсанлары дүшүндүрүр. Динин мәгсәди бәшәри дәјәрләри али мәгама чатдырмагдыр. Ислам дини бәшәри бир диндир вә бүтүн инсанлары өзүнә ҹәлб едир. Ислам дини һеч вахт милли адәт-әнәнәләрлә мүбаризә апармајыб. Јалныз батил әнәнәләрә гаршы чыхыб вә инсанын фитрәти илә әкс олан шејләри арадан ҝөтүрүб, милли адәт-әнәнәләрин ҹәмијјәт үчүн хејир вә савабы варса вә фәсады јохдурса, Ислам дини ону гәбул едир. Белә гәдим адәт-әнәнәләрдән бири дә Новруз»дур.

Ҝөрәсән, Ислам дини тәрәфиндән «Новруз» бајрамыны рәдд вә тәсдиг едән бир әмр вармы?


Новрузу тәсдиг едән һәдисләр

1. Колејни (329 һ.г) «Әл-кафи»-дә белә рәвајәт едир: Ибраһим Кәрәхи дејир: Имам Садиг (ә)-дан сорушдум: Меһреган (Иранда пајыз бајрамы) вә Новруз ҝүнү мәнә ҝәтирилән һәдијјәләри гәбул едим, ја јох?

Бујурду: Онлар намаз гыландырлармы?

Дедим: Бәли.

Бујурду: Онларын һәдијјәсини гәбул един вә әвәзини верин. Рәсуләллаһ (с) белә бујуруб: Әҝәр мәним үчүн кечи буду һәдијјә ҝәтирсәләр, гәбул едәрәм вә бу диндарлығын бир әламәтидир. Әҝәр бир кафир, ја мүнафиг мәнә инәк, ја гојун буду һәдијјә ҝәтирсә гәбул етмәјәҹәјәм вә бу да диндарлығын бир әламәтидир. Аллаһ-Таала мүнафиг вә мүшрикин һәдијјәләрини бизә рәва билмәјиб.

2. Шејх Сәдуг (381 һ.г) «Мән ла јәһзуруһул-фәгиһ» китабында белә бир һәдис нәгл едир: Әли (ә) үчүн Новруз һәдијјәси ҝәтирдиләр. Бујурду: «Бу нәдир?» Дедиләр: «Еј Әмирәл-мөминин, бу ҝүн иранлыларын Новрузудур. Бу ҝүнү онлар бајрам едиб, бир-биринә һәдијјәләр бағышлајырлар». Бујурду: «Бизим һәр ҝүнүмүзү Новруз един».  Ҹопјриҝһт 2006 Исламазери.ҹом

3. Номан ибн Муһәммәд Тәмими (363 һ.г) «Дәаимул-Ислам» китабында рәвајәт едир: Әли (ә) үчүн (ҝүлаб вә шәрбәт) һәдијјә ҝәтирдиләр. Бујурду: «Бу нәдир?» Дедиләр: «Бу ҝүн Новруздур». Бујурду: «Әҝәр едә билсәниз, һәр ҝүнү Новруз един» (јәни Аллаһа хатир бир-биринизә һәдијјә верин вә бир-биринизин ҝөрүшүнә ҝедин).

4. Шејх Туси: «Мисбаһул-мутәһәҹҹид» китабында бир һәдис нәгл едир: Имам Садиг (ә) Новруз ҝүнүндә бујурду: «Новруз ҝүнү гүсл ет, тәмиз палтар ҝејин, өзүнү әтирлә вә о ҝүнү оруҹ тут. Зөһр вә әср намазларынын нафиләләрини јеринә јетирдијин заман 4 рәкәтли намаз гыл. Онун 1-ҹи рәкәтиндә «Һәмд» вә 10 дәфә «Гәдр» сурәләрини, 2-ҹи рәкәтиндә «Һәмд» вә 10 дәфә «Кафирун» сурәләрини, 3-ҹү рәкәтиндә «Һәмд» вә 10 дәфә «Товһид» сурәләрини вә 4-ҹү рәкәтдә «Һәмд», «Фәләг» вә «Нас» сурәләрини де. Намаздан сонра шүкр сәҹдәсини јеринә јетириб, дуа ет. Бу тәртиблә 50 иллик ҝүнаһларын бағышланар».

5. Ибн Фәһд Һилли (841 һ.г) «Әл-муһәззәбул-баре» китабындан бир рәвајәт ҝәтирир: Имам Садиг (ә) бујурур: «Новруз ҝүнү Аллаһын Рәсулунун (с) Гәдир-хумда мүсәлманлардан мөминләрин әмири Әли (ә) барәдә бејәт алдығы вә мүсәлманларын онун вилајәтини тәсдиг етмәләрини истәдији ҝүндүр. Бу бејәтдә мөһкәм дуранларын хош һалына вә бу бејәтдән бојун гачырыб ону сындыранларын вај һалына. Бу, Аллаһ-Тааланын әмри илә Пејғәмбәрин (с) Әли (ә)-ы ҹинләрин мәнтәгәсинә ҝөндәриб онлардан әһд-пејман алмасыны истәдији ҝүндүр. Бу, Әли (ә)-ын Нәһриванлылара гәләбә чалдығы вә Зуссәдијјәни гәтлә јетирдији ҝүндүр. Бу, Имам Заманын (ә.ҹ) зүһур едәҹәји вә Аллаһын изни илә Дәҹҹала гәләбә чалыб, ону Куфәнин зибилханасында дара чәкәҹәји ҝүндүр...»

6. Әлламә Мәҹлиси (1111 һ.г) «Биһарул-әнвар»да белә гејд едир: Хунејсин оғлу Муәлла дејир: Новруз ҝүнү Имам Садиг (ә)-ын јанына ҝетмишдим. Имам (ә) бујурду: «Бу ҝүнүн гијмәтини билирсәнми?» Дедим: «Сәнә гурбан олум! Бу ҝүнү фарслар әзиз тутарлар вә бир-биринә һәдијјә верәрләр». Бујурду: «Кәбәнин Аллаһына анд олсун ки, бу гәдим бир адәтдир». Дедим: «Еј сәрвәрим! Сизин буну мәнә ачыгламаныз әзизләримизин дирилмәсиндән вә дүшмәнләрин мәһв олмасындан даһа ваҹиб олар». О заман бујурду: «Еј Муәлла! Новруз ҝүнү, Аллаһын бәндәләриндән Она пәрәстиш едиб шәрик гошмамалары, Пејғәмбәр (с) вә онларын һөҹҹәтләринә тәрәфдар олмалары вә Имамлара иман ҝәтирмәләри үчүн әһд-пејман алдығы ҝүндүр. Бу, ҝүнәшин чыхдығы, күләкләрин әсмәјә башладығы вә торпагдакы ҝүлләрин бәһрәләндији ҝүндүр. Бу, Нуһ (ә) ҝәмисинин Ҹуд дағынын саһилинә чыхдығы вә өлүм горхусундан ев-ешикләриндән чыхмыш минләрлә инсанын дирилдији ҝүндүр. Бу, Ҹәбраилин (ә) Ислам Пејғәмбәринә (с) назил олдуғу вә Пејғәмбәрин (с) Имам Әли (ә)-ы Мәсҹидул-һәрамда Гурејшин бүтләрини сындырмаг үчүн чијнинә чыхартдығы вә һәмчинин Ибраһим (ә)-ын бүтләри гырдығы ҝүндүр. Бу ҝүн Пејғәмбәрин (с) сәһабәләринә Әли (ә) илә бејәт етмәләринә ҝөстәриш вердији вә Әли (ә)-ы ҹинләрин јанына бејәт алмаг үчүн ҝөндәрдији ҝүндүр.

7. Муһәддис Нури (1320 һ.г) «Мустәдрәкул-вәсаил»дә Һүсејн ибн Һәмәданын китабындан јазыр: Муфәззәл ибн Әмр, Имам Садиг (ә)-дан нәгл едиб: Аллаһ-Таала бујурмушдур: «Новруз ҝүнү мәним јанымда әзәмәтли вә еһтирамлы бир ҝүндүр. Һәр бир мөмин бу ҝүндә мәндән һаҹәт истәсә, ону јеринә јетирәҹәјәм».

Рәвајәт олунмуш 7 һәдис топлусунун чох етибарлы сәнәди вар. Бир чох дин алимләри Новруз бајрамынын фәзиләтләрини бирбаша вә долајы јолларла дәстәкләјән рәвајәтләр вә һикмәтләр нәгл етмишләр.

Мәгаләнин башланғыҹында гејд етдијимиз кими Ислам дини бәшәри бир диндир вә бүтүн инсанлары өзүнә ҹәлб едир. Ислам дини һеч вахт милли адәт-әнәнәләрлә мүбаризә апармајыб, јалныз батил адәтләрә гаршы чыхыб. Новруз адәт-әнәнәси әсрләрләдир ки, галмагдадыр вә мүсәлманлар да она атәшпәрәстләрин адәтләри кими јох, әксинә өз милли адәтләри кими бахырлар.

Диҝәр тәрәфдән шәриәт Новрузун динлә ујғун олмајан батил әнәнә вә хурафатларыны рәдд едир вә шәриәтдә һарам оланлары гәбул етмир.

Беләликлә, дин вә шәриәт бахымындан бу милли бајрамын гаршысыны алмаг үчүн һеч бир һөкм олмадығындан ону рәдд етмәк олмаз.


Новруз бајрамынын әмәлләри:

Имам Садиг (ә) бујурур: Новруз бајрамында гүсл ет, тәмиз палтар ҝејин, әтир вур вә оруҹ тут. Зөһр намазынын нафиләсиндән сонра дөрд рүкәт намаз гыл. Биринҹи рүкәтдә Фатиһә сурәсиндән сонра он дәфә Гәдр сурәсин оху. Икинҹи рүкәтдә Фатиһә сурәсиндән сонра он дәфә Кафирун сурәси, үчүнҹү рүкәтдә Фатиһә сурәсиндән сонра он дәфә Ихлас сурәси дөрдүнҹү рүкәтдә исә Фатиһә сурәсиндән сонра Фәләг вә Нас сурәсини оху. Намаздан сонра шүкр сәҹдәси вә дуа ет. (Мисбаһул-мүтәһәҹҹид, с, 591)


Новруз бајрамында баш верән мүһүм һадисәләр:

Имам Садиг (ә) бујурур: Новруз бајрамы Аллаһ-тәаланын она ибадәт етмәси, пејғәмбәрләринә вә һөҹҹәтләринә иман ҝәтирмәси үчүн әһд алдығы ҝүндүр. Бу ҝүн Нуһ пејғәмбәрин (ә) ҝәмисинин Ҹуди дағында отурдуғу ҝүндүр. Новруз бајрамында Ҹәбраил Һәзрәт Муһәммәдә (с) назил олмушдур. Бу ҝүн Пејғәмбәр (с) Әлини (ә) чијнинә алды вә Гүрејшин бүтләрин сындырды, Һәзрәт Ибраһим (ә) бүтләри сындырды, Пејғәмбәр (с) сәһабәләрә Әлијә (ә) бејәт етмә әмри верди. Бу ҝүн бизим Гаимимиз (12-ҹи имам) гијам едәҹәк. Биз һәр новрузда фәрәҹи арзулајырыг. Чүнки бу ҝүн бизим вә шиәләримизин ҝүнүдүр. (Биһарул-әнвар, 56/91)

Бу һәдисләри мүталиә етдикдән сонра белә нәтиҹә алмаг олар ки, Новруз бајрамы инсанлыг, меһрибанлыг вә мәһәббәт бајрамы олдуғундан Ислам дини ҝәләндән сонра бу бајрамын кечирилмәсини гадаған етмәмиш, әксинә инсанлары ону гејд етмәјә тәшвиг етмишдир. Чүнки бу бајрамын Исламын бәјәндији адәтләри вардыр.

Неҹә ки, Имам Әлијә (ә) новруз һәдијјәси верәндә Һәзрәт бујурур: Әҝәр баҹарсаныз, һәр ҝүн новруз един. Имам (ә) бу кәламы илә демәк истәјир ки, Аллаһа хатир бир-биринизә һәдијјә верин вә бир-биринизин ҝөрүшүнә ҝедин. Бунунла јанашы динимиздә бајрам ҝүнү үчүн хүсуси әмәлләр гејд олунмушдур.

Бу да бајрамын диндә өнәмли бир ҝүн олдуғуну билдирир. Бу мәтләб сонунҹу һәдис ҝөзә чарпыр. Имам Садиг (ә) бу ҝүнүн Имам Заман (ә.ф) ағанын зүһур ҝүнү олдуғуну вә бу ҝүнүн Әһли-бејтә (ә) мәхсус олдуғуну гејд едир.



Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр


Әлагәдар Мөвзулар

Нәзәрләринизи ҝөндәрин

Сизин е-маил адресиниз ҝөстәрилмәјәҹәк. Тәләб олунанлар бу “*” әламәтлә ишарәләниб

*

Имам Хаменеи ҹәнабларынын Һәҹҹ мәрасими мүнасибәтилә Ислам Дүнјасына мүраҹиәти
پیام امام خامنه ای به مسلمانان جهان به مناسبت حج 2016
We are all zakzaki
Һәзрәт Пејғәмбәрдән (с) башга Әзрајыл (ә) һеч кәсдән руһуну гәбз етмәк үчүн иҹазә алмајыб (Һәдис)
Дүнја Әһли Бејт (ә) Ассамблејасы Мјанмадакы Мүсәлманларын сојгырымыла бағлы бәјанат Верди